Menü
Buğday, Türkiye'nin en geniş ekim alanına sahip tahılı olup çeşitleri iki temel gruba ayrılır: ekmeklik buğday (Triticum aestivum) ve makarnalık yani durum buğdayı (Triticum durum). Ekmeklik çeşitler yumuşak taneli ve un-ekmek sanayisine yönelikken, makarnalık çeşitler camsı ve sert kırmızı taneli olup irmik, makarna ve bulgur üretiminin temelini oluşturur. Çeşitler ayrıca yetiştirme koşuluna göre farklılaşır: Orta Anadolu'nun yağışa bağlı kıraç (kuru) tarım alanları için kurağa dayanıklı çeşitler ıslah edilirken, Çukurova ve Trakya'nın sulu ve ılıman bölgeleri için yüksek verimli, erkenci çeşitler tercih edilir. Kışlık ve yazlık ekim, tanenin kışa dayanımı (soğuğa mukavemet), protein oranı, bin dane ağırlığı ve hektolitre gibi kalite özellikleri çeşit seçiminde belirleyicidir. Türkiye'de tescilli çeşitlerin çoğu Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü (Ankara), Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Konya), Trakya ve GAP bölge enstitüleri tarafından geliştirilmiştir. Aşağıda Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen gerçek buğday çeşitleri, kullanım amaçları ve bölgeleriyle birlikte tanıtılmaktadır.
Rus kökenli, uzun yıllar Türkiye'de referans kabul edilen kışlık ekmeklik buğday çeşididir. Soğuğa dayanıklı olup İç Anadolu ve Marmara'nın sulanabilir alanlarında yüksek verim verir, ekmeklik kalitesi iyidir. Kılçıksız başak yapısıyla tanınır.
Orta Anadolu'nun kıraç yani yağışa bağlı kuru tarım alanları için geliştirilmiş ekmeklik çeşittir. Kuraklığa dayanımı yüksek olduğundan Konya, Ankara ve Eskişehir çevresinde uzun süre en çok ekilen çeşitlerden biri olmuştur. Kışlık ekilir ve stres koşullarında istikrarlıdır.
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından ıslah edilen, protein oranı ve ekmeklik kalitesi yüksek bir çeşittir. Sulu koşullarda yüksek verim potansiyeli taşır ve kaliteli un talep eden değirmenciler için tercih edilir.
Trakya bölgesinde yaygın olarak yetiştirilen, erkenci ekmeklik bir çeşittir. Bulgar kökenlidir, verimi yüksektir ve Edirne, Tekirdağ, Kırklareli yörelerinin ılıman iklimine uyum sağlar.
Trakya için tescil edilmiş, yüksek verimli ekmeklik buğdaydır. Bölgenin sulanabilir ve verimli topraklarında geniş ekim alanı bulur, gösterişli başak ve iyi tane dolgunluğuyla bilinir.
Çukurova bölgesinin sıcak ve sulu koşullarına uyumlu ekmeklik çeşittir. Erkenci olması sıcaklar bastırmadan hasat imkanı verir, Adana ve Mersin ovalarında yaygın ekilir.
Yine Çukurova'ya yönelik geliştirilmiş ekmeklik bir çeşit olup sulu tarımda yüksek verim sağlar. Bölgedeki sıcağa ve pas hastalıklarına karşı dayanımıyla öne çıkar.
Orta Anadolu için ıslah edilmiş makarnalık yani durum buğdayı çeşididir. Kırmızı, sert ve camsı taneleri irmik ve makarna sanayisi için uygundur, kıraç koşullara adapte olmuştur.
Anadolu'nun köklü yerel makarnalık çeşitlerinden seçilerek geliştirilmiş, kalitesiyle ünlü bir durum buğdayıdır. Yüksek camsılık ve irmik verimi nedeniyle geleneksel bulgur ve makarna üretiminde değerlidir.
Bahri Dağdaş Enstitüsü çıkışlı, Konya ve İç Anadolu koşullarına uygun makarnalık çeşittir. Sert kırmızı taneli olup makarnalık kalitesi ve kurağa dayanımıyla tercih edilir.
Güneydoğu Anadolu, özellikle Diyarbakır çevresi için geliştirilmiş makarnalık durum buğdayıdır. Sarımsı-amber renkli, camsı taneleri yüksek irmik randımanı verir ve bölgede geniş alanda ekilir.
İç Anadolu'nun kıraç kuşağı için ıslah edilmiş kışlık ekmeklik çeşittir. Kuraklık ve soğuğa dayanıklıdır, yağışa bağlı üretimde istikrarlı verim sağladığı için Ankara ve Konya çevresinde yaygındır.
Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Eskişehir) kaynaklı ekmeklik bir çeşittir. Orta Anadolu ile kıyı geçiş bölgelerine uyumlu olup kaliteli ekmeklik unu ve sağlam sap yapısıyla bilinir.
Ekmeklik buğday (Triticum aestivum) daha yumuşak taneli olup un ve ekmek üretiminde kullanılır; Bezostaya 1, Gerek 79 ve Tosunbey bu gruptandır. Makarnalık yani durum buğdayı (Triticum durum) ise sert, camsı ve kırmızı taneli olup irmik, makarna ve bulgur yapımında kullanılır; Kızıltan 91, Kunduru 1149 ve Sarıçanak 98 bu gruptadır.
Yağışa bağlı kıraç koşullarda kuraklığa dayanıklı çeşitler tercih edilir. Orta Anadolu için Gerek 79, Bayraktar 2000 ve Selçuklu 97 gibi çeşitler kurak ve soğuk şartlara uyum sağlayacak şekilde ıslah edilmiştir. Sulanabilen alanlarda ise Bezostaya 1, Tosunbey ve Adana 99 gibi yüksek verimli çeşitler öne çıkar.
Çukurova'nın sıcak ve sulu koşullarına Adana 99 ve Ceyhan 99 gibi erkenci ekmeklik çeşitler uygundur. Trakya bölgesinde ise Kate A-1 ve Pehlivan yaygın olarak yetiştirilir; bunlar ılıman iklime ve verimli topraklara uyum sağlayan yüksek verimli çeşitlerdir.
Kunduru 1149, Anadolu'nun yerel makarnalık buğdaylarından seçilerek geliştirilmiş bir durum çeşididir. Yüksek camsılık oranı ve iyi irmik randımanı sayesinde geleneksel bulgur ve makarna üretiminde aranan bir kaliteye sahiptir, bu yüzden köklü bir üne sahiptir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız buğday çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Buğday İlanları Buğday Üreticileri Buğday Fiyatları Buğday Yetiştiriciliği Tüm Buğday BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
