Menü
Kayısı, Türkiye'yi dünyanın en büyük kayısı ve özellikle kuru kayısı üreticisi yapan, çeşit zenginliği son derece yüksek bir meyvedir. Çeşitler öncelikle kullanım amacına göre ikiye ayrılır: kurutmaya (kuru kayısı, sülfürlü veya doğal) uygun küçük çekirdekli, yüksek şekerli çeşitler ile taze sofralık olarak tüketilen iri, sulu ve gösterişli çeşitler. Malatya ve çevresi kuru kayısıda dünya merkeziyken; Iğdır, Kars ve Ege bölgesi taze sofralık çeşitlerde öne çıkar. Çeşitleri birbirinden ayıran temel özellikler olgunlaşma zamanı (çok erkenciden geççiye), meyve iriliği, kabuk rengi (açık sarıdan turuncu ve kırmızı yanaklıya), etin sululuğu ve şeker oranı, çekirdeğin etten ayrılıp ayrılmaması ile çekirdek içinin tatlı ya da acı olmasıdır. Aşağıda Türkiye'de gerçekten yetiştirilen ve bilinen başlıca yerli ve yabancı kökenli kayısı çeşitleri, ayırt edici özellikleriyle birlikte tanıtılmaktadır. Doğal (yabani) formu olan zerdali de kültür çeşitlerinin çoğunun anaç ve tozlayıcısı olarak önemini korur.
Malatya'nın simgesi olan ve dünya kuru kayısı ticaretinin bel kemiğini oluşturan çeşittir. Orta irilikte, açık turuncu renkli, çok yüksek şeker oranına sahip olup çekirdeği etten kolay ayrılır ve içi tatlıdır. Kurutulduğunda altın sarısı rengi ve kendine has aromasıyla en makbul kuru kayısı kabul edilir.
Malatya yöresinde çok yaygın, verimli ve düzenli ürün veren bir kurutmalık çeşittir. Hacıhaliloğlu'na göre daha iri, portakal renginde ve dayanıklı meyveler verir. Geç çiçek açması nedeniyle ilkbahar donlarından daha az etkilenir, bu yüzden üreticiler tarafından güvenli bir çeşit olarak tercih edilir.
Malatya kökenli, hem sofralık hem kurutmalık olarak değerlendirilen iri meyveli bir çeşittir. Açık sarı-turuncu renkli, sulu ve aromatik etiyle taze tüketimde de sevilir. Çekirdek içi tatlı olduğundan kabuklu çekirdeği ayrıca değerlendirilir.
Malatya bölgesinin klasik kurutmalık çeşitlerinden biridir. Orta irilikte, yüksek kuru madde ve şeker oranına sahip, kurutmaya çok elverişli meyveler verir. Kurutulduğunda koyu renk almaması ve iyi kaliteli kuru ürün vermesiyle bilinir.
Malatya yöresinde yetiştirilen, iri meyveli ve verimli bir kurutmalık çeşittir. Meyveleri portakal renkli, orta-geç mevsimde olgunlaşır. Çekirdeğinin etten kolay ayrılması ve kurutmaya uygun yapısıyla ticari kuru kayısı üretiminde yer bulur.
Iğdır ovasının coğrafi işaretli, çok iri ve gösterişli sofralık çeşididir. Açık sarı renkli, oldukça sulu ve gevrek etli olup taze tüketime yöneliktir. Şeker oranı kurutmalıklara göre düşük, suyu bol olduğu için genellikle kurutulmaz, taze pazarlarda satılır.
Adından da anlaşılacağı gibi çok tatlı, sofralık bir çeşittir. Orta irilikte, açık sarı-turuncu renkli, ince kabuklu ve aromatik etlidir. Erken-orta mevsimde olgunlaşır ve taze tüketimde damak zevkine hitap eden çeşitler arasında sayılır.
Ege ve Marmara bölgelerinde yaygın, güneş gören yüzü kırmızı-pembe yanaklı olduğu için bu adı alan iri sofralık çeşittir. Sulu, tatlı ve gösterişli meyveleriyle taze pazarda tercih edilir. Erkenci olması nedeniyle sezonun başında pazara sunulur.
Ege bölgesinde, özellikle İzmir çevresinde yetiştirilen erkenci ve iri sofralık bir çeşittir. Turuncu renkli, sulu ve dayanıklı meyveler verir. Erken olgunlaşması sayesinde taze kayısı sezonunu açan çeşitlerden biri olarak ticari değeri yüksektir.
Bursa Karacabey yöresiyle özdeşleşmiş, iri ve sulu sofralık bir çeşittir. Açık turuncu renkli, gevrek etli meyveleri taze tüketime ve pazara yöneliktir. Marmara bölgesinin nemli koşullarına uyum sağlamış yerli çeşitlerdendir.
İtalyan kökenli, Türkiye'de özellikle Ege ve Akdeniz'de yaygınlaşan çok erkenci sofralık çeşittir. İri, turuncu zemin üzerine kırmızı yanaklı, parlak ve gösterişli meyveler verir. Erken olgunlaşması ve dış görünüşü sayesinde taze ihracat ve iç pazarda aranır.
Yabancı kökenli, iri meyveli modern sofralık çeşitlerden biridir. Turuncu-kırmızı yanaklı, sıkı etli ve nakliyeye dayanıklı meyveler verir. Raf ömrünün uzunluğu ve gösterişli görünümü nedeniyle taze pazara yönelik yeni bahçelerde tercih edilir.
Çok erkenci, Fransız kökenli sofralık bir çeşittir. Orta irilikte, açık turuncu renkli, sulu meyveleri sezonun en başında olgunlaşır. Erkencilik avantajıyla taze kayısı pazarında ilk ürünü veren çeşitler arasında yer alır.
Kayısının yabani ya da tohumdan yetişmiş doğal formudur. Genellikle küçük, ekşimsi-tatlı ve çekirdek içi çoğunlukla acı olan meyveler verir. Ekonomik değeri kültür çeşitleri kadar yüksek olmasa da çoğu aşılı kayısı fidanına anaçlık ederek bahçelerin temelini oluşturur.
Kurutmaya en uygun çeşitler yüksek şeker oranına ve düşük su içeriğine sahip olanlardır. Hacıhaliloğlu dünya çapında en makbul kuru kayısı çeşidiyken, Kabaaşı, Soğancı, Çataloğlu ve Çöloğlu gibi Malatya çeşitleri de kurutmalık olarak yaygın kullanılır. Bu çeşitlerin çekirdeği etten kolay ayrılır ve içi tatlıdır.
Taze tüketime yönelik çeşitler genellikle daha iri, sulu ve gösterişlidir. Iğdır'ın Şalak çeşidi, Şekerpare, Alyanak, Tokaloğlu, İsmailağa ile yabancı kökenli Ninfa ve Roxana taze sofralık olarak öne çıkar. Bu çeşitlerin suyu bol olduğu için genellikle kurutulmaz.
Şalak, Iğdır'ın çok iri, sulu ve açık sarı renkli taze sofralık çeşididir ve şeker oranı düşük olduğu için kurutulmaz. Malatya kayısıları (Hacıhaliloğlu, Kabaaşı gibi) ise daha küçük, yüksek şekerli ve düşük sulu olup kurutmaya elverişlidir. Kısacası Şalak taze tüketim, Malatya çeşitleri kuru kayısı içindir.
Evet, çekirdek içinin tadı büyük ölçüde çeşide bağlıdır. Hacıhaliloğlu ve Hasanbey gibi ıslah edilmiş kültür çeşitlerinin çekirdek içi tatlıdır ve ayrıca değerlendirilir. Yabani zerdalilerin çekirdek içi ise çoğunlukla acıdır; acı çekirdek içi yüksek miktarda tüketilmemelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Malatya Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız kayısı çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kayısı İlanları Kayısı Üreticileri Kayısı Fiyatları Kayısı Yetiştiriciliği Tüm Kayısı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
