Menü
Keten (Linum usitatissimum), Türkiye tarımının köklü ama son yıllarda yeniden ilgi gören bir bitkisidir. Hem tohumundan elde edilen yağ ve sağlıklı gıda değeri hem de sapından çıkarılan lifi ile iki farklı amaca hizmet eder. Bu nedenle keten çeşitleri genellikle yağlık ve liflik olarak iki ana grupta değerlendirilir. Türkiye koşullarında tescilli çeşit çalışmaları uzun süre sınırlı kalmış, ilk yerli tescilli çeşit Sarı-85 ile başlamıştır. 2018 yılından itibaren melezleme yoluyla geliştirilen yeni çeşitlerle birlikte tescilli keten yelpazesi genişlemiştir. Ülkesel keten ıslah çalışmaları ağırlıklı olarak Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülmekte, liflik tipe yönelik ıslah ise Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesinde sürdürülmektedir. Yağlık çeşitler daha güneşli ve sıcak bölgelerde, liflik tipler ise yağışın daha bol olduğu yörelerde tercih edilir. Türkiye genelinde keten üretimi özellikle Afyon, Samsun ve Sinop çevresi ile Karadeniz kıyı kuşağında yoğunlaşmıştır. Aşağıda Türkiye şartlarında geliştirilmiş ve tescil almış başlıca keten çeşitleri; tohum rengi, kullanım amacı, uygun bölge ve ıslah kaynağı gibi ayırt edici yönleriyle ele alınmıştır. Doğru çeşit seçimi, ekim amacı ve bölge iklimine göre yapıldığında verimi doğrudan etkiler.
Türkiye'de tescil edilen ilk yerli keten çeşidi olup uzun yıllar yağlık amaçlı tek tescilli çeşit olarak öne çıkmıştır. Adından da anlaşılacağı gibi tohum rengi sarıdır ve yağ üretimine yönelik yetiştiricilik için uygundur. Yağlık karakteri gereği sapta dallanma orta ya da daha aşağı kısımlardan başlar, bu da tohum verimini destekler. Sıcak ve güneşli iklime sahip bölgelerde erken ilkbahar ekimiyle daha iyi sonuç verir.
2018 yılından itibaren melezleme yoluyla ıslah edilerek tescillenen yeni kuşak yağlık çeşitlerdendir. Ülkesel keten ıslah araştırmaları kapsamında Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilmiştir. Sarı-85 sonrası tescilli çeşit seçeneğini genişleterek üreticiye alternatif sunmuştur. Yağlık tipteki bu çeşit, üretim izni de alarak tohumluk üretimine açılmıştır.
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesindeki ıslah programında melezleme ile geliştirilen tescilli çeşitlerden biridir. Karakız ve Sarı Gelin ile birlikte yağlık keten grubunu zenginleştiren yerli çeşitler arasında yer alır. Tescil ve üretim izni süreçlerini tamamlamış olması, sertifikalı tohumluk temini açısından önemlidir. Yağlık amaçlı üretim planlayan çiftçiler için bölgeye uyum denemeleriyle değerlendirilmesi önerilir.
Yine 2018 sonrası dönemde melezleme yöntemiyle ıslah edilip tescillenen yerli yağlık keten çeşitlerindendir. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynaklı bu çeşit, Karakız ve Beyaz Gelin ile aynı ıslah hattının ürünüdür. Tescilli çeşit sayısının artması, keten tarımının yeniden yaygınlaşmasına ve tohumluk bağımlılığının azalmasına katkı sağlamıştır. Uygun bölge ve ekim zamanı seçildiğinde yağ üretimine yönelik değerlendirilir.
Türkiye'de tescil edilen ilk yerli keten çeşidi Sarı-85'tir. 2018 yılından itibaren melezleme yoluyla geliştirilen Karakız, Beyaz Gelin ve Sarı Gelin çeşitleri de tescillenerek üretim izni almıştır. Bu çeşitlerin tamamı yağlık amaçlı üretime uygundur.
Keten hem tohumundan yağ elde etmek hem de sapından lif üretmek için yetiştirilir. Türkiye'de şu ana kadar tescilli çeşitler yağlık tiptedir; liflik amaçlı tescilli çeşit çalışmaları Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde yürütülmekte olup tescil ve üretim izni sürecine yöneliktir.
Temel fark bitkinin dallanma yapısındadır. Liflik ketenlerde ana sapın uca yakın kısımlardan dallanması istenir, böylece uzun ve düzgün lif elde edilir. Yağlık çeşitlerde ise dallanma sapın orta kısmından ya da daha aşağıdan başlar, bu da tohum ve yağ verimini artırır.
Keten üretimi özellikle Afyon, Samsun ve Sinop çevresinde ve genel olarak Karadeniz kıyı kuşağında yoğunlaşmıştır. Yağlık çeşitler daha güneşli ve sıcak bölgelerde, liflik tipler ise yağışın daha bol olduğu yörelerde tercih edilir.
Tohum üretimi amacıyla, sıcak iklimin hakim olduğu bölgelerde keten erken ilkbaharda ekilir. Ülkemizde genellikle dekara 8-10 kilogram tohumluk kullanılır. Doğru ekim zamanı ve çeşit seçimi, verimi doğrudan etkileyen en önemli unsurlardandır.
Kaynak: Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (KTAE) - Keten Tarımı Bilgi Notu. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız keten çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Keten İlanları Keten Üreticileri Keten Fiyatları Keten Yetiştiriciliği Tüm Keten BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
