Pamuk Çeşitleri Nelerdir?

Pamuk çeşitleri

Pamuk, Türkiye tarımının en stratejik lif ve yağ bitkilerinden biri olup üretimi ağırlıklı olarak Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu (GAP) bölgelerinde yoğunlaşır. Ülkemizde yetiştirilen pamuk çeşitlerinin önemli bir bölümü kamu araştırma enstitüleri tarafından geliştirilip tescil edilmiştir. Bunların başında, uzun yıllardır Ege bölgesine adını veren Nazilli serisi çeşitler gelir. Kahramanmaraş kökenli çeşitler ise daha çok Çukurova ve GAP koşullarına uyum sağlayacak şekilde ıslah edilmiştir. Kamu çeşitlerinin yanı sıra özel sektör ve yabancı menşeli çeşitler de sulanan alanlarda geniş yer tutar. Çeşit seçimi yapılırken bölgenin iklimi, sulama imkânı, olgunlaşma süresi, kütlü verimi, çırçır randımanı ve lif kalitesi (lif uzunluğu, incelik, mukavemet) birlikte değerlendirilir. Erkenci çeşitler kısa vejetasyon süresiyle ikinci ürün ve serin bölgeler için avantaj sağlarken, orta ve geççi çeşitler uzun sezonlu sıcak bölgelerde yüksek verim potansiyeli sunar. Aşağıda Türkiye'de tescilli ve yaygın olarak üretilen başlıca pamuk çeşitleri, yetiştikleri bölgeler ve öne çıkan özellikleriyle birlikte ele alınmıştır.

Başlıca Pamuk Çeşitleri

Nazilli 84-S

Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen ve uzun yıllar Ege bölgesinin standart çeşidi olarak yetiştirilen tescilli bir pamuktur. Orta olgunlaşma grubunda yer alır ve bölge koşullarına uyum yeteneği yüksektir. Dengeli lif kalitesi ve tatmin edici kütlü verimiyle üreticiler arasında güven kazanmıştır. Ege'nin sulanan taban arazilerinde referans çeşit olarak kullanılmıştır.

Nazilli 66-100

Nazilli serisinin köklü çeşitlerinden biri olup Ege bölgesi başta olmak üzere farklı üretim alanlarında yetiştirilmiştir. Adaptasyon kabiliyeti geniş, açılımı düzgün bir çeşittir. Lif özellikleri bakımından iplik sanayisinin beklentilerine uygun değerler taşır. Uzun süre üretimde kalmış olması bölgeye uyumunun bir göstergesidir.

Nazilli 143

Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü çalışmalarıyla tescil edilmiş çeşitlerden biridir. Ege koşullarında dengeli verim ve lif randımanı vermek üzere ıslah edilmiştir. Bitki yapısı ve koza tutumu bakımından mekanik ve elle hasada uygundur. Bölgesel denemelerde istikrarlı performansıyla öne çıkmıştır.

Nazilli M-503

Nazilli serisi içinde yer alan, Ege bölgesine yönelik geliştirilmiş tescilli bir çeşittir. Orta erkenci karakteriyle sezon planlamasında esneklik sağlar. Lif uzunluğu ve mukavemet değerleri sanayi standartlarını karşılar. Sulama ve gübreleme koşulları iyi yönetildiğinde verimini artırabilen bir yapıya sahiptir.

Maraş 92

Kahramanmaraş kökenli araştırma çalışmalarıyla geliştirilen, özellikle Çukurova ve GAP bölgesinin sıcak koşullarına uyumlu bir pamuk çeşididir. Yüksek sıcaklığa toleransı ve verim potansiyeliyle tanınır. Çırçır randımanı iyi düzeydedir ve lif kalitesi sanayi taleplerini karşılar. Güneydoğu ve Akdeniz'in sulanan geniş ovalarında tercih edilir.

Maraş 105

Maraş serisinin bir diğer tescilli çeşidi olup Çukurova ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin uzun ve sıcak sezonuna adapte edilmiştir. Bitki gelişimi kuvvetli, koza yükü taşıma kapasitesi iyidir. Sulanan koşullarda yüksek kütlü verimi hedeflenerek ıslah edilmiştir. Lif incelik ve uzunluk değerleriyle iplik sanayisine uygundur.

Sayar 314

Kahramanmaraş bölgesi araştırmalarıyla geliştirilen tescilli çeşitlerden biridir. Sıcak iklim koşullarına uyumu iyi olup Çukurova ve GAP alanlarında yetiştirilir. Dengeli verim ve lif özellikleri sunacak biçimde seçilmiştir. Bölgesel adaptasyonu sayesinde üretimde yerini korumuştur.

Menderes 2012

Ege bölgesi için geliştirilmiş, Büyük Menderes havzasına adını veren tescilli bir pamuk çeşididir. Bölgenin sulanan arazilerinde iyi verim ve lif kalitesi vermek üzere ıslah edilmiştir. Orta olgunlaşma grubunda yer alır ve düzgün koza açılımıyla hasat kolaylığı sağlar. Ege üreticisi için modern kamu çeşitlerinden biridir.

Carmen

Türkiye'de özellikle Çukurova ve GAP bölgesinde yaygın olarak yetiştirilen, özel sektör kanalıyla üretime giren bir çeşittir. Erkenci karakteri sayesinde kısa sezon ve ikinci ürün planlamalarında avantaj sağlar. Yüksek çırçır randımanı ve iyi lif özellikleriyle bilinir. Sulanan sıcak bölgelerde geniş üretim alanı bulmuştur.

Stoneville 453 (ST-453)

Amerikan menşeli olup Türkiye'de özellikle GAP ve Çukurova bölgelerinde yaygın biçimde üretilen bir pamuk çeşididir. Sulanan koşullarda yüksek verim potansiyeli ve iyi lif uzunluğuyla tanınır. Sıcak iklime uyumu güçlüdür ve mekanizasyona elverişli bitki yapısına sahiptir. Uzun yıllar bölge üreticisinin tercih ettiği çeşitler arasında yer almıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye'de pamuk hangi bölgelerde yetiştirilir?

Pamuk üretimi ağırlıklı olarak üç bölgede yoğunlaşır: Güneydoğu Anadolu (GAP), Çukurova (Akdeniz) ve Ege bölgesi. GAP sulama yatırımlarıyla en geniş üretim alanına sahiptir. Ege bölgesinde Nazilli ve Menderes serisi çeşitler, Çukurova ve Güneydoğu'da ise Maraş serisi ile yabancı menşeli çeşitler öne çıkar.

Erkenci ve geççi pamuk çeşitleri arasındaki fark nedir?

Erkenci çeşitler kısa vejetasyon süresine sahiptir, daha erken hasat edilir ve serin bölgeler ile ikinci ürün ekiminde avantaj sağlar. Geççi ve orta olgunlaşan çeşitler uzun ve sıcak sezona ihtiyaç duyar, bu koşulların sağlandığı GAP ve Çukurova gibi bölgelerde daha yüksek verim potansiyeli gösterir.

Pamukta lif kalitesi hangi ölçütlerle değerlendirilir?

Lif kalitesi başlıca lif uzunluğu, lif inceliği (mikroner), lif mukavemeti ve lif uzama gibi ölçütlerle değerlendirilir. Bu değerler ipliğin dayanıklılığını ve iplik sanayisindeki kullanım alanını belirler. Ayrıca çırçır randımanı, yani kütlüden elde edilen lif oranı da çeşit seçiminde önemli bir kriterdir.

Nazilli serisi pamuk çeşitleri kim tarafından geliştirilmiştir?

Nazilli 84-S, Nazilli 66-100, Nazilli 143 gibi çeşitler Aydın'ın Nazilli ilçesinde bulunan Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilip tescil edilmiştir. Bu enstitü Türkiye'de pamuk ıslahının en köklü kamu kuruluşlarından biridir ve Ege bölgesine yönelik çok sayıda çeşit üretmiştir.

Pamuk çeşidi seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Çeşit seçiminde bölgenin iklimi ve sezon uzunluğu, sulama imkânı, olgunlaşma süresi, kütlü verimi, çırçır randımanı ve lif kalitesi birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca çeşidin hastalık ve kuraklığa toleransı ile mekanik hasada uygunluğu da göz önünde bulundurulur. Bölgeye adaptasyonu kanıtlanmış tescilli çeşitler tercih edilmelidir.

Kaynak: TAGEM Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.

Pamuk almak veya satmak mı istiyorsunuz?

Aradığınız pamuk çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.

Satılık Pamuk İlanları Pamuk Üreticileri Pamuk Fiyatları Pamuk Yetiştiriciliği Tüm Pamuk Bilgileri