Pancar Yetiştiriciliği

Pancar hakkında

Pancar (şeker pancarı, Beta vulgaris), şeker üretiminin temel hammaddesi olan ve ülkemizde geniş alanlarda yetiştirilen önemli bir endüstri bitkisidir. Bu rehber; ekim, gübreleme, sulama ve hasat aşamalarıyla birlikte tarlada en sık karşılaşılan hastalık ve zararlıların belirtilerini, Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarına dayanarak özetler. Amaç, üreticiye doğru ve resmi bilgiye dayalı pratik bir başvuru sunmaktır.

Ekim zamanı ve tohum

Ekim, yörenin iklim ve toprak koşullarına uygun tarihte, ilkbaharda tohum yatağı hazırlandıktan sonra yapılır. En uygun ekim derinliği 2-4 cm olup, sıra arası 45 cm ve sıra üzeri 20 cm olacak şekilde ekim önerilir.

Tohumluk; monogerm ve 3,25-4,50 mm boyutunda kalibre edilmiş, çıplak (kaplanmamış) tohumdan oluşur. Ekim sonrası bitkiler sırayı tamamladığında iki gerçek yaprak döneminde ilk çapa yapılır; bitkiler 4-6 gerçek yapraklı olduğu dönemde sıra üzerinde belirlenen mesafelerde birer bitki bırakılarak teklenir.

Gübreleme

Toprak analizi yapılamadığı durumlarda önerilen miktarlar: 12 kg/da azot (N), yarısı ilkbahar toprak hazırlığında, yarısı son çapa öncesi baş gübre olarak; 8 kg/da fosfor (P2O5), sonbaharda son sürüm öncesi 2/3, ilkbahar toprak hazırlığında 1/3 oranında; ayrıca 6 kg/da potasyum (K2O) sonbaharda son sürüm öncesi verilir. Toprak analizi yapıldığında ise rapordaki tavsiye miktarları esas alınır.

Sulama

Ekim kuruya yapılmışsa iyi bir tarla çıkışı için ekim sonrası yağmurlama sulama yapılır. Bundan sonraki sulamaların zamanı, miktarı ve sayısı iklim koşullarına ve bölgeye göre belirlenir; özellikle yaz döneminde bitkinin kuraklık stresine girmemesine dikkat edilir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Yaprak Lekesi Hastalığı (Cercospora beticola): Önce dış yapraklarda küçük lekeler görülür, leke sayısı zamanla artar ve ara yapraklara yayılır. İlerleyen dönemde lekeler birleşerek yaprak üzerinde ölü alanlar oluşturur ve dış yapraklar büyük ölçüde kuruyup ölebilir.
• Külleme (Erysiphe betae): Yaprak yüzeylerinde un serpilmiş gibi beyaz bir örtü oluşur; örtü yayıldıkça yapraklar sararıp gelişimden geri kalabilir.
• Rizomani (Rhizomania): Köklerde aşırı yan kök oluşumu (sakallanma) ve kökün küçük kalması görülür; bitkilerde sararma ve verim düşüşü meydana gelir. Mücadelede toleranslı (dayanıklı) çeşit kullanımı önemlidir.

Zararlılar

• Şeker Pancarı Kist Nematodu (Heterodera schachtii): Köklerde sakallanma ve çıplak gözle görülebilen küçük kistler oluşur; bitkilerde sararma, gelişme geriliği ve günün sıcak saatlerinde solgunluk görülür.
• Bozkurt (Agrotis spp.): İlk dönem larvaları taze sürgün ve yaprakları yiyerek, ileri dönem larvaları ise geceleri genç bitkileri kök boğazından keserek veya ısırarak zarar verir; zarar gören bitkilerde solma ve kuruma görülür.

Pancar hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasatta pancar kökleri sökülür, toprağı temizlenir ve alt yaprak saplarının başladığı hizadan düz bir şekilde baş kesimi yapılarak baş kısmı ve yapraklar kökten ayrılır. Değerlendirmede kusursuz köklerin yanı sıra çürük, çatal köklü, urlu ve sakallı kökler ayrı tespit edilir.