Menü
Koyun sütünde "hasat" doğrudan sağımdır ve takvimi koyunun doğum yapmasına bağlıdır. Türkiye'de kuzulama büyük ölçüde Ocak sonu ile Mart arasına yığıldığından, sütün asıl bollaştığı dönem ilkbahar başında açılır. Kuzu emme döneminde meme tümüyle yavruya ayrıldığı için ticari sağım, kuzular sütten kesildikten (genelde 45-60 günlük) sonra başlar. Bir koyunun laktasyonu yaklaşık 6-7 ay, sütçü ırklarda 7-8 ay sürer; bu yüzden sağım sezonu ilkbahardan yaz sonuna kadar uzanır. Zamanlama kritiktir çünkü laktasyonun ilk haftalarında verim zirvededir, ilerleyen aylarda meranın kuruması ve hayvanın gebe kalmasıyla süt hem azalır hem yağ-protein bakımından koyulaşır. Geç kalınan ya da düzensiz yapılan sağımda meme sağlığı bozulur ve verim erken düşer. Bu nedenle koyun sütü hasadı, tek seferlik bir toplama değil, doğumdan kuruya çıkışa kadar günü gününe sürdürülen ritmik bir işlemdir.
Sağım sezonu ülke genelinde Mart ile Eylül arasında yoğunlaşır, ancak bölge ve ırka göre kayar. Akdeniz, Ege ve Güneydoğu'da (İvesi, Sakız gibi erkenci ırklar) kuzulama erken olduğundan sağım Şubat sonu-Mart'ta açılır, en bol süt Nisan-Mayıs'ta alınır, sezon Ağustos'ta zayıflar. İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da (Akkaraman, Morkaraman, kıl koyunu) merası geç yeşerdiği için kuzulama ve sağım Nisan-Mayıs'ta başlar, yüksek rakımlı yaylalarda Haziran-Eylül arası sürer. Trakya ve Marmara'da Kıvırcık ile İmroz orta mevsim verir. Olgunluk yani sağıma hazırlık belirtileri: kuzunun sütten kesilmesi, memenin dolgunlaşıp gergin görünmesi, ilk sütün rengi koyu sarımsı ağız (kolostrum) döneminin bitip sütün berrak beyaza dönmesidir. Laktasyon ilerledikçe günlük verim düşer, süt sarıya çalar ve yağ oranı yükselir; bu koyulaşma kuruya çıkış vaktinin yaklaştığının işaretidir. Sakız gibi sütçü ırklarda günlük verim 2-2,5 kg'a ulaşırken yerli ırklarda çok daha düşüktür.
Koyun sütü elle veya makineyle sağılır; küçük sürülerde elle, modern işletmelerde sağım hane ve vakum sistemleriyle makineyle alınır. Sağım günde genellikle iki kez, sabah ve akşam yaklaşık eşit aralıklarla yapılır; düzenli saat verimi korur. İşleme önce meme temizliği ve ilk birkaç fışkırtmanın ayrı kaba alınıp kontrol edilmesiyle (renk, pıhtı bakımı) başlanır; bu meme sağlığını izlemenin pratik yoludur. Sağılan süt vakit kaybetmeden süzülür ve hızla soğutulur; koyun sütü yağ ve kuru madde bakımından zengin olduğundan oda sıcaklığında çabuk bozulur. Kısa süreli muhafaza için süt temiz paslanmaz kaplarda ya da soğutma tankında düşük sıcaklıkta tutulmalı, en kısa sürede peynir, yoğurt gibi ürünlere işlenmeli veya soğuk zincirle teslim edilmelidir. Sezon sonunda verim düştüğünde koyun gebeliğin son dönemine hazırlanmak üzere yavaş yavaş kuruya çıkarılır; ani değil kademeli sağım azaltma meme sağlığı için tercih edilir.
En bol süt, kuzular sütten kesildikten sonra laktasyonun ilk haftalarına denk gelen ilkbaharda alınır. Akdeniz ve Ege'de Nisan-Mayıs, İç ve Doğu Anadolu'da Mayıs-Haziran en verimli dönemdir. İlerleyen yaz aylarında meranın kuruması ve hayvanın gebe kalmasıyla verim düşer.
Koyun, doğumdan sonra kuzusunu emzirdiği dönemi tamamlayıp kuzu sütten kesilince (genelde 45-60 günlük) ticari sağıma hazır olur. Memenin dolgunlaşması ve ağız sütü döneminin bitip sütün berrak beyaza dönmesi sağım hazırlığının işaretidir.
Sağım genellikle günde iki kez, sabah ve akşam yaklaşık eşit aralıklarla yapılır. Düzenli ve aynı saatlerde sağım, verimin korunmasına ve meme sağlığına yardımcı olur. Yüksek verimli sütçü ırklarda laktasyon başında bu düzen daha da önemlidir.
Süt sağıldıktan hemen sonra süzülüp hızla soğutulmalıdır. Yağ ve kuru madde oranı yüksek olduğu için çabuk bozulur; temiz paslanmaz kaplarda soğukta kısa süre tutulmalı ve en kısa sürede peynir, yoğurt gibi ürünlere işlenmeli veya soğuk zincirle teslim edilmelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM - Küçükbaş Hayvancılık. Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel koyun sütü ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Koyun Sütü İlanları Koyun Sütü Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Tüm Koyun Sütü BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
