Menü
Kimyon (Cuminum cyminum), maydanozgiller familyasından tek yıllık, otsu bir baharat bitkisidir. Olgunlaşan tohumları kendine özgü keskin aroması nedeniyle mutfakta baharat olarak, ayrıca gıda, ilaç ve kozmetik sanayisinde kullanılır. Türkiye, kimyon üretiminde ve ihracatında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alır; bu yönüyle kimyon, ülke için stratejik öneme sahip baharat bitkilerinden biridir. Bitki, kurağa dayanıklı yapısı sayesinde yağışın sınırlı olduğu, karasal iklime sahip alanlarda yetiştirilebilmesi bakımından üreticiler için önemli bir alternatif üründür. Genellikle ilkbaharda ekilir, kısa bir vejetasyon döneminin ardından yaz başında hasat edilir. Küçük ölçekli aile işletmeleri için ek gelir kaynağı oluştururken, kuru tarım alanlarında münavebe (ekim nöbeti) bitkisi olarak da değerlendirilir. Türkiye tarımı açısından hem iç pazarda güçlü bir talebe hem de dış pazarlarda tanınmış bir ihraç ürünü olma özelliğine sahiptir. Aromatik ve tıbbi bitkiler grubunda değerlendirilen kimyon, düşük girdiyle üretilebilmesi ve pazar değerinin yüksek olması nedeniyle katma değerli tarım ürünleri arasında sayılır.
Kimyon, Türkiye'de ağırlıklı olarak İç Anadolu Bölgesi'nde yetiştirilir. Başlıca üretim illeri arasında Eskişehir, Konya, Ankara, Afyonkarahisar, Çankırı, Yozgat, Kırşehir ve Nevşehir öne çıkar. Bu bölgelerin tercih edilmesinin temel nedeni, kimyonun kurağa dayanıklı bir bitki olması ve İç Anadolu'nun karasal ikliminin bu bitkiye uygun koşullar sunmasıdır. Kimyon; sıcak, kurak ve güneşli koşullardan hoşlanır; aşırı yağış ve yüksek nem çiçeklenme ve tohum bağlama dönemlerinde hastalık riskini artırdığından, düşük yağışlı iç kesimler yetiştiricilik için daha elverişlidir. Ayrıca bölgenin geniş kuru tarım alanları, kimyonun buğday gibi tahıllarla ekim nöbetine girebilmesine imkan tanır. Geçit Kuşağı iklim özelliklerine sahip Eskişehir ve çevresi, kimyon üretiminde geleneksel olarak öne çıkan alanlardan biridir.
Kimyonda verim; toprak yapısı, iklim, ekim zamanı, kullanılan tohumluk ve bakım koşullarına göre belirgin biçimde değişir. Kurak koşullarda yetiştirilen bir bitki olması nedeniyle birim alan verimi tahıllara göre düşüktür. Türkiye koşullarında dekara verim genellikle yaklaşık 50 ila 100 kilogram aralığında değişebilmektedir; ancak bu değer bölgeye ve yıla göre farklılık gösterdiğinden kesin bir rakam yerine aralık olarak değerlendirilmelidir. Verimi etkileyen başlıca etkenler şunlardır: çiçeklenme ve tohum bağlama döneminde alınan yağışın miktarı ve zamanlaması, sıcaklık, toprak verimliliği ve drenaj, uygun ekim sıklığı, yabancı ot mücadelesi ile solgunluk (fusarium) gibi mantari hastalıklara karşı alınan önlemler. Nemli ve yağışlı geçen yıllarda hastalık baskısı arttığından verim düşebilir. Sertifikalı tohum kullanımı ve zamanında hasat, hem verimi hem de tohum kalitesini olumlu yönde etkiler.
Kimyon, Türkiye'de hem iç tüketimi hem de ihracatı güçlü olan baharat bitkilerinden biridir. İç pazarda et ürünleri, köfte, sucuk ve çeşitli yemeklerde yaygın olarak kullanıldığından baharat sanayisi ve gıda işleme sektörü için sürekli bir talep bulunur. Türkiye, dünya kimyon üretiminde ve dış ticaretinde söz sahibi ülkeler arasında yer alır; üretilen kimyonun önemli bir bölümü işlenerek veya ham tohum olarak dış pazarlara sunulur. Bu yönüyle kimyon, aromatik ve tıbbi bitkiler ihracatı içinde katma değeri yüksek ürünlerden biridir. Ekonomik önemi yalnızca ihracat gelirinden değil, kuru tarım alanlarında düşük girdiyle üretilebilmesi ve küçük üreticiye ek gelir sağlamasından da kaynaklanır. Ürünün fiyatı; rekolte, dünya arz talep dengesi ve kalite sınıfına göre yıllar arasında dalgalanma gösterebilir. Ithalat, iç talebin karşılanmasında genellikle üretimi tamamlayıcı bir rol üstlenir.
Kimyon genellikle ilkbaharda, toprak tavında ve don riskinin azaldığı dönemde ekilir. Kısa bir vejetasyon süresine sahip olduğundan tohumlar olgunlaştığında, çoğunlukla yaz başında hasat edilir. Ekim ve hasat zamanı bölgenin iklimine ve rakımına göre değişebilir.
Kimyon sıcak, kurak ve güneşli iklimlerden hoşlanan, kurağa dayanıklı bir bitkidir. Çiçeklenme ve tohum bağlama döneminde aşırı yağış ve nem hastalık riskini artırır. İyi drenajlı, orta bünyeli ve fazla ağır olmayan topraklar yetiştiricilik için daha uygundur.
En sık karşılaşılan sorunların başında fusarium kaynaklı solgunluk hastalığı gelir. Özellikle nemli ve yağışlı geçen yıllarda hastalık baskısı artarak verimi düşürebilir. Ekim nöbeti uygulamak, temiz ve sertifikalı tohum kullanmak ve iyi drenaj bu riski azaltmaya yardımcı olur.
Kimyon başta baharat olmak üzere et ürünleri, köfte, sucuk ve çeşitli yemeklerde kullanılır. Ayrıca gıda işleme, ilaç ve kozmetik sanayisinde aromatik ve tıbbi bitki olarak değerlendirilir. Tohumları ve elde edilen uçucu yağı çeşitli sektörlerde talep görür.
Türkiye, kimyon üretiminde ve ihracatında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alır. Üretilen kimyonun önemli bölümü ham tohum veya işlenmiş baharat olarak dış pazarlara sunulur. Bu yönüyle kimyon, aromatik bitkiler ihracatı içinde katma değeri yüksek ürünlerden biridir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kimyon ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kimyon Kimyon Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
