Kestane Yetiştiriciliği

Kestane hakkında

Kestane (Castanea sativa), Türkiye'de özellikle Ege, Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yetiştirilen, serin ve nemli iklimi seven, uzun ömürlü bir meyve ağacıdır. Derin, geçirgen ve asitik toprakları sever; kışın yaprağını dökerek dinlenmeye girer. Bu rehber, kestanede bahçe tesisi, dikim mesafesi, gübreleme, sulama ve hasat ile yaygın hastalık ve zararlıları resmi kaynağa dayanarak tanıtır.

Ekim zamanı ve tohum

Bahçe tesisi (fidan dikimi), kestane alanları genellikle soğuk bölgeler olduğundan şubat ayının ikinci yarısı ile mart ayında yapılır. Aşılı fidanlar veya doğada yetişmiş ağaçların aşılanması yöntemiyle kurulur.

Aşılı fidanlarla kurulur; tohumla ekim yapılmaz. Ağaçlar arası dikim mesafesi arazinin meyli, anaç ve çeşide bağlı olarak 7 m, 8 m hatta 10 m olabilir; genel olarak dekara 16-20 ağaç yeterlidir. Fidan çukurları 40x50 cm boyutunda, dikimden 10-15 gün önce açılır.

Gübreleme

Dikim öncesi toprak analizine göre dekara 3-5 ton yanmış ahır gübresi verilir. Fidan çukuruna 2-3 kürek yanmış ahır gübresi ve 150-200 g kompoze gübre üst toprakla karıştırılarak konur. Sağlıklı gelişme ve yüksek verim için toprak ve yaprak analizleri doğrultusunda, bitkinin ihtiyacına uygun zamanda gübreleme yapılması önerilir. Kaynakta azot ve fosfor için belirli kg/da değeri verilmemiştir.

Sulama

Kestane doğal ekolojisinde sulama yapılmadan yetişebilir ve yıllık yağışın 750-1000 mm olduğu bölgeler uygundur. Ancak kurak güney yamaçlarda sulama zorunlu hale gelir; süzek topraklarda gelişme döneminde ekim ayından itibaren yağan yağış hesaplanarak yıllık 1000 mm'ye tamamlayacak şekilde damla sulama önerilir. Meyilli alanlarda teraslama ve malçlama toprak nemini korur.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Kestane kanseri (Cryphonectria parasitica): Ülkemizde kestane yetiştiriciliğinin en önemli sorunudur. Hasat ve budama sırasında gövde ve dallarda açılan yara yerlerinden bulaşır; kabukta yaralar oluşturarak hızla yayılır ve dalların, zamanla ağacın kurumasına yol açar.
• Kök çürüklüğü (toprak hastalığı): Toprak kaynaklı bir hastalık olup kökleri ve kök boğazını çürütür; özellikle aşı anaçları bu hastalığa hassastır. Etkilenen ağaçlarda gelişme zayıflar ve ağaç kurur. Korunmada kök çürüklüğüne dayanıklı anaçların kullanımı önerilir.

Zararlılar

• Kestane gal arısı (Dryocosmus kuriphilus): Kestane tomurcuklarında gal (ur) oluşturarak sürgün gelişimini ve çiçeklenmeyi engeller. Sonuçta meyve üretiminde yüzde 50-70 arasında verim kaybına neden olan en önemli zararlıdır.
• Kestane iç kurtları (Cydia splendana, Curculia elephas): Larvalar meyve içinde beslenerek kestaneyi kurtlandırır, meyveyi yenmez ve pazarlanamaz hale getirerek ürün kaybına yol açar.
• Ağaç kızıl kurdu ve kestane gövde kurdu (Cossus cossus, Synanthedon vespiformis): Larvalar ağaçların gövde ve kalın dallarının kambiyum kısmında beslenerek kanallar açar; bu kanalların birleşmesiyle iletim demetleri zarar görür ve ağaçta gelişme belirgin şekilde zayıflar.

Kestane hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasat sonbaharda, kirpi ya da yumak denilen dikenli meyve kapsüllerinin çatlaması ve kahverengi meyvelerin görülmesiyle başlar. Çiçeklenme genellikle mayıs-haziran aylarında olur; çiçeklenmeden meyve olgunlaşmasına kadar 150-170 gün geçer. Ağaçlar çok yüksek ve meyveler dikenli yumaklar içinde olduğundan sırıkla çırpma yapılır; ancak dallarda yara açılmasını ve kestane kanseri bulaşmasını önlemek için dal sarsıcılar kullanılması önerilir.