Badem Yetiştiriciliği

Badem hakkında

Badem, Anadolu'nun en eski meyve türlerinden biri olup yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı iklimleri sever; nemli hava ve soğuk rüzgârdan hoşlanmaz. Bu rehber; bademin dikim zamanı ve aralığından gübreleme, sulama ve hasada, ayrıca öne çıkan hastalık ve zararlılarına kadar yetiştiricilik sürecini resmî kaynağa dayalı olarak özetler.

Ekim zamanı ve tohum

Dikim, kışı soğuk olan yerlerde mart ayında, kışı sıcak olan yerlerde ocak ayında yapılır. Bahçe yeri önce derin sürülür; düz arazilerde kare dikim, eğimli ve erozyon riski olan yerlerde kontur dikim, eğimi fazla yerlerde teraslama uygulanır.

Badem çabuk gelişen bir meyve türü olduğundan kuvvetli ve derin topraklarda 8-9 m, zayıf ve az derin topraklarda 5-6 m dikim aralığı bırakılır. Yağışın az olduğu yerlerde ağaçlar daha büyük kök sistemi geliştireceğinden dikim aralığı buna göre geniş tutulmalıdır. Badem çiçekleri mutlaka başka bir çeşidin dölleyiciliğine ihtiyaç duyduğundan, çiçeklenme zamanı çakışan çeşitler birlikte dikilmelidir.

Gübreleme

Badem yetiştirilen topraklar genellikle fakir olduğundan gübrelemeye önem verilmelidir. Su tutma kapasitesini artırmak ve organik gübreleme için çiftlik gübresi kullanımı zorunludur. Azot, fosfor ve potasyum gibi bitki besin elementlerinin toprak ve yaprak analizlerine göre verilmesi uygundur. Kimyasal gübreler sonbaharda derin sürümle toprak altına karıştırılır.

Sulama

Badem susuz şartlarda da yetişebilse de verimli ve kaliteli ürün elde etmek için yılda 3-4 kez sulanmalıdır. Özellikle meyve gelişme döneminde su ihtiyacının karşılanması zorunludur; ağaçlar yeterince su almazsa meyvelerde dökülme, zamk çıkarma ve gelişmede gerileme görülür.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Badem Dal Kanseri Hastalığı: Ağaçlar kış sonunda henüz uyku devresindeyken yaprak döküm yerlerindeki kabuk kısmında, uzunlamasına bir çatlaktan odun kısmına doğru yayılan şişkinlikler oluşur. Hastalıklı kabuk dokusu parça parça ayrılır; gözlerin etrafına yayılan kanser yaraları gözlerin ölmesine ve ürün azalmasına yol açar. Yaralar yıldan yıla büyür, ağaçta gelişme ve yaprak durumu zayıflar, ağaçlar zamanla kurur.

Zararlılar

• Badem İç Kurdu: Larva saldırısına uğramış bademler çabuk kuruyarak renk değiştirir; üst kabuktaki açık yeşil renk kaybolup sarımsı bir renge döner, kış aylarında üst kabuk tamamen esmerleşir. Larva beslendikçe meyvenin iç kısmını yiyerek boşaltır; erginin çıktığı meyvelerin kabuğunda çıkış deliği görülür. Ağaç başına ürün kaybı yüksek seviyelere ulaşabilir.

Badem hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasatta aranan en iyi durum, ağaçtaki meyvelerin mümkün olduğunca aynı zamanda olgunlaşması ve normal bir silkme ile yere dökülmesidir. Toprağın durumuna ve bakım şartlarına göre bir dekardan elde edilen kabuklu badem miktarı 100-500 kg, zayıf topraklarda ise 70-110 kg olabilir.