Alıç yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Alıç Hastalıkları
Ateş Yanıklığı
Erwinia amylovora
Belirti: Alıç, Gülgiller familyasında ateş yanıklığının en önemli yabani konukçularından biridir. Çiçekler aniden kahverengi-siyah renk alarak yanmış gibi kurur ve dalda asılı kalır. Sürgün uçları çengel biçiminde aşağı kıvrılır (baston ucu görünümü). Yaprak ve genç sürgünlerde kararma, kabuk altında ıslak lekeler ve sıcak nemli havada süt renginde bakteriyel akıntı görülür.
Etmen / koşul: Etmen Erwinia amylovora adlı bakteridir. Kanserli dokularda kışlar; ilkbaharda çiçeklenme döneminde yağışlı ve ılık (ortalama 18 derece üzeri) nemli hava koşullarında hızla çoğalır. Yağmur, rüzgar, böcekler (özellikle arılar) ve budama aletleriyle yeni çiçek ve sürgünlere taşınır. Alıç çalıları çevredeki elma, armut ve ayva bahçeleri için kalıcı bulaşma kaynağıdır.
Önlem: Hastalıklı dal ve sürgünler sağlam dokudan en az 30-40 cm aşağıdan kesilip bahçeden uzaklaştırılarak yakılmalı, budama aleti her kesimden sonra dezenfekte edilmelidir. Bahçe ve çevresindeki yabani alıçlar bulaşma odağı olarak izlenmeli, aşırı azotlu gübreleme ve sulamadan kaçınılmalıdır. Kimyasal mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı; uygulama zamanı ve seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Alıç Pası (Gymnosporangium Pası)
Gymnosporangium spp. (Gymnosporangium clavariiforme, G. confusum)
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde başlangıçta sarı-turuncu, zamanla parlak turuncu-kırmızı yuvarlak lekeler oluşur. Lekelerin karşısına gelen yaprak alt yüzeyinde ve bazen meyve ile sürgünlerde püskül veya boynuz biçiminde çıkıntılı (aecidyum) yapılar belirir. Şiddetli enfeksiyonda erken yaprak dökümü ve sürgünlerde şişkinlik görülür.
Etmen / koşul: Etmen Gymnosporangium cinsi pas mantarlarıdır. Bu mantar konukçu değiştirir; kış devresini ardıç (Juniperus) türleri üzerinde geçirir, ilkbaharda oluşan sporlar rüzgarla alıç ve diğer Gülgillere taşınır. İlkbaharda serin ve yağışlı, uzun süre nemli kalan hava koşulları enfeksiyonu artırır. Alıç ile ardıcın bir arada bulunduğu alanlarda hastalık şiddetlidir.
Önlem: Mümkün olduğunda alıç dikimleri konukçu ardıç türlerinden uzak tutulmalı, bahçe içi ve yakınındaki ardıçlar üzerindeki galler temizlenmelidir. Hastalıklı yapraklar toplanıp uzaklaştırılmalı, ağaç seyreltilerek havalanma sağlanmalıdır. Gerekli görülen durumlarda yalnızca ruhsatlı fungisitler kullanılmalı ve uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Monilya (Çiçek Yanıklığı ve Meyve Çürüklüğü)
Monilinia spp.
Belirti: Çiçekler ve çiçek sapları kahverengileşerek kurur, çiçek yanıklığı belirtisi gösterir. Genç sürgün uçlarında geriye doğru ölüm ve zamk benzeri akıntı olabilir. Meyvelerde önce kahverengi yumuşak çürük lekeleri, ardından üzerinde iç içe halkalar biçiminde krem-gri renkli spor yastıkçıkları oluşur. Çürüyen meyveler dalda büzüşüp mumyalaşarak asılı kalır.
Etmen / koşul: Etmen Monilinia cinsi mantarlardır. Dalda kalan mumyalaşmış meyveler ve kanserli dokularda kışlar. Çiçeklenme döneminde ve meyve olgunlaşırken yağışlı, nemli ve serin hava koşullarında sporlar yağmur ve rüzgarla yayılır. Böcek, dolu veya başka etkenlerle meyve kabuğunda oluşan yaralar enfeksiyonu kolaylaştırır.
Önlem: Dalda ve yerdeki mumyalaşmış meyveler ile kuru dallar toplanıp imha edilmeli, ağaç seyreltme budamasıyla havalandırılmalıdır. Hasat ve taşımada meyvenin yaralanması önlenmeli, böcek zararı azaltılmalıdır. Kimyasal mücadele gerektiğinde sadece ruhsatlı ürünler tercih edilmeli, doğru zamanlama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne ya da bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Karaleke
Venturia spp. (Fusicladium)
Belirti: Yapraklarda ve meyvelerde önce zeytin yeşili, sonra koyulaşarak kadifemsi kahverengi-siyah, sınırları belirgin lekeler oluşur. Şiddetli durumda yapraklar sararıp erken dökülür. Meyve üzerindeki lekeler zamanla çatlayıp mantarlaşmaya ve şekil bozukluğuna yol açar.
Etmen / koşul: Etmen Venturia cinsi (konidi devri Fusicladium) mantardır. Dökülen hastalıklı yapraklarda kışlar; ilkbaharda olgunlaşan sporlar yağmurla yaprak ve meyvelere ulaşır. Uzun süre ıslak kalan yüzeyler, sık yağışlı ve serin ilkbahar koşulları hastalığın gelişimi için elverişlidir.
Önlem: Yere dökülen yapraklar toplanıp uzaklaştırılmalı veya toprağa karıştırılmalı, ağaç seyreltilerek yaprakların çabuk kuruması sağlanmalıdır. Aşırı gölgelenme ve nemli koşullardan kaçınılmalıdır. Kimyasal mücadele zorunlu olduğunda yalnızca ruhsatlı fungisitler kullanılmalı, uygulama programı için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Alıç Zararlıları
Yaprak Bitleri
Dysaphis spp., Aphis spp.
Zarar şekli: Genç sürgün uçlarında, taze yaprakların alt yüzeyinde ve çiçek tomurcuklarında yoğun koloniler halinde beslenirler. Emgi sonucu yapraklar kıvrılır, kıvrımlaşır ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah renkli mantar gelişerek yaprakların isli bir görünüm almasına neden olur. Karıncalar koloniler çevresinde dolaşır.
Koşul: Etmen yaprak biti türleridir. İlkbaharda havaların ısınmasıyla hızla çoğalır, ılık ve kurak dönemlerde populasyon yükselir. Kanatlı bireylerle komşu bitkilere yayılır; bazı türler bakteriyel ve viral etmenlerin taşınmasına da yardımcı olabilir.
Önlem: Bulaşık sürgün uçları budanıp uzaklaştırılmalı, uğur böceği ve parazitoit gibi doğal düşmanlar korunmalı, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır. Populasyon ekonomik zarar eşiğini aştığında yalnızca ruhsatlı ürünlerle mücadele yapılmalı ve uygun ürün seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Alıç ateş yanıklığı belirtileri nelerdir?
Alıç, Gülgiller familyasında ateş yanıklığının en önemli yabani konukçularından biridir. Çiçekler aniden kahverengi-siyah renk alarak yanmış gibi kurur ve dalda asılı kalır. Sürgün uçları çengel biçiminde aşağı kıvrılır (baston ucu görünümü). Yaprak ve genç sürgünlerde kararma, kabuk altında ıslak lekeler ve sıcak nemli havada süt renginde bakteriyel akıntı görülür.
Yaprakların üst yüzeyinde başlangıçta sarı-turuncu, zamanla parlak turuncu-kırmızı yuvarlak lekeler oluşur. Lekelerin karşısına gelen yaprak alt yüzeyinde ve bazen meyve ile sürgünlerde püskül veya boynuz biçiminde çıkıntılı (aecidyum) yapılar belirir. Şiddetli enfeksiyonda erken yaprak dökümü ve sürgünlerde şişkinlik görülür.
Alıç monilya (çiçek yanıklığı ve meyve çürüklüğü) belirtileri nelerdir?
Çiçekler ve çiçek sapları kahverengileşerek kurur, çiçek yanıklığı belirtisi gösterir. Genç sürgün uçlarında geriye doğru ölüm ve zamk benzeri akıntı olabilir. Meyvelerde önce kahverengi yumuşak çürük lekeleri, ardından üzerinde iç içe halkalar biçiminde krem-gri renkli spor yastıkçıkları oluşur. Çürüyen meyveler dalda büzüşüp mumyalaşarak asılı kalır.
Alıç yaprak bitleri zararı nasıl anlaşılır?
Genç sürgün uçlarında, taze yaprakların alt yüzeyinde ve çiçek tomurcuklarında yoğun koloniler halinde beslenirler. Emgi sonucu yapraklar kıvrılır, kıvrımlaşır ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah renkli mantar gelişerek yaprakların isli bir görünüm almasına neden olur. Karıncalar koloniler çevresinde dolaşır.
Kaynak: TAGEM Bitki Hastalık ve Zararlıları ile Zirai Mücadele Teknik Talimatları (Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
