Menü
Turunç (Citrus aurantium), turunçgiller ailesinden, kalın ve buruşuk kabuklu, eti son derece ekşi ve acımsı olan bir narenciye türüdür. Portakalın aksine taze meyvesi doğrudan yenmez; asıl değeri kabuğunda, çiçeğinde ve reçel ile marmelat sanayisinde ortaya çıkar. Türkiye mutfağında turunç reçeli, kabuğundan yapılan şekerleme ve marmelat olarak köklü bir yere sahiptir. Bahçeciliğimizde ayrı bir önemi vardır: turunç, portakal, mandalina ve limon fidanlarının aşılanmasında yaygın kullanılan dayanıklı bir anaç (kök) bitkisidir; soğuğa ve bazı toprak hastalıklarına gösterdiği direnç sayesinde narenciye üretiminin sessiz temelini oluşturur. Ayrıca beyaz çiçeklerinden elde edilen neroli yağı ve turunç suyu, parfüm, kolonya ve geleneksel şuruplarda değerlendirilir. Ege ve Akdeniz sahil kentlerinde süs ve gölge ağacı olarak da caddeleri süsler. Bu yönleriyle turunç, hem tarımsal hem kültürel açıdan Türkiye narenciyeciliğinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Turunç, kışları ılıman geçen sahil kuşağını sever ve Türkiye'de başlıca Akdeniz ile Ege bölgelerinde yetişir. Adana, Mersin, Antalya ve Hatay gibi Doğu Akdeniz illeri, narenciye üretiminin yoğunlaştığı alanlar olarak turunç için de en uygun iklime sahiptir. Ege'de İzmir, Aydın ve Muğla kıyıları ile Marmara'nın güney sahillerinde de bahçe kenarlarında, cadde ve avlularda süs ağacı olarak sıkça görülür. Turuncun bu bölgelerde tercih edilmesinin temel nedeni, kış soğuğuna diğer narenciye türlerine göre daha dayanıklı ve güçlü kök yapısına sahip olmasıdır; bu özellik onu hem meyve hem de aşı anacı olarak değerli kılar. Türkiye'de turunç çoğunlukla tek başına ticari bir plantasyon ürünü olarak değil; fidan anacı, süs ağacı ve reçel hammaddesi olarak, diğer narenciye bahçelerinin ve şehir peyzajının içinde yetiştirilir.
Turunç Türkiye'de genellikle geniş ticari plantasyonlar hâlinde değil; anaç fidan, süs ağacı ve reçel hammaddesi olarak yetiştirildiği için, portakal veya limon gibi ayrı ve düzenli bir üretim istatistiği TÜİK verilerinde çoğunlukla ayrışmış biçimde yayımlanmaz. Bu nedenle net bir yıllık üretim rakamı vermek doğru olmaz. Genel olarak turunç ağacı bakım gerektirmeyen, uzun ömürlü ve verimli bir türdür; olgun bir ağaç uygun koşullarda mevsim boyunca kabuğu kalın çok sayıda meyve verir. Meyveler kış aylarında olgunlaşır ve asıl olarak reçel, marmelat ile kabuk şekerlemesi için hasat edilir. Kesin verim ve üretim değerleri için TÜİK bitkisel üretim istatistikleri ve TAGEM narenciye çalışmaları esas alınmalıdır.
Turuncun ekonomik değeri taze sofralık meyve olarak değil; işlenmiş ürünlerinde yoğunlaşır. İç piyasada başlıca kullanımı turunç reçeli ve marmelat üretimidir; kabuğu ve çiçeği ise şekerleme, şurup, kolonya ve parfüm sanayisinde hammadde olarak değerlendirilir. Çiçeklerinden elde edilen neroli esansı, kozmetik ve geleneksel içecek üretimi açısından katma değeri yüksek bir üründür. Türkiye narenciye ihracatında ağırlığı portakal, mandalina, limon ve greyfurt oluştururken, turunç bu ürünler içinde küçük ve niş bir kalem olarak yer alır; asıl ticari önemini fidan anacı ve işlenmiş gıda ürünleri üzerinden gösterir. Somut ihracat ve üretim büyüklükleri için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı dış ticaret istatistiklerinin güncel verileri esas alınmalıdır; burada uydurma rakam verilmemiştir.
Turunç ve portakal aynı aileden olsa da farklı türlerdir. Turuncun kabuğu daha kalın ve buruşuk, eti ise oldukça ekşi ve acımsıdır; bu yüzden taze olarak yenmez, genellikle reçel, marmelat ve şekerlemede kullanılır. Portakal ise tatlı etli olup doğrudan tüketilir. Ayrıca turunç, portakal fidanlarının aşılanmasında dayanıklı bir anaç olarak da kullanılır.
Turuncun taze meyvesi çok ekşi ve acımsı olduğu için genellikle çiğ olarak yenmez. Asıl değeri işlenerek ortaya çıkar; kabuğundan reçel, marmelat ve şekerleme yapılır, suyu ise şurup ve geleneksel içeceklerde kullanılır. Bu yönüyle bir sofralık meyveden çok, mutfak ve sanayi hammaddesidir.
Turunç, güçlü kök yapısı, soğuğa ve bazı toprak kaynaklı hastalıklara gösterdiği direnç sayesinde portakal, mandalina ve limon fidanlarının aşılanmasında tercih edilen dayanıklı bir anaçtır. Aşılanan çeşide dayanıklılık kazandırdığı için narenciye bahçelerinin temelini oluşturur.
Turunç kışları ılıman geçen sahil kuşağını sever ve başlıca Akdeniz ile Ege bölgelerinde yetişir. Adana, Mersin, Antalya, Hatay ile İzmir, Aydın ve Muğla kıyıları başlıca alanlardır. Bu bölgelerde hem reçel hammaddesi hem de cadde ve avlularda süs ağacı olarak yaygın biçimde görülür.
Turuncun beyaz ve güzel kokulu çiçeklerinden neroli adı verilen değerli bir esans elde edilir. Bu esans parfüm, kolonya ve kozmetik sanayisinde kullanılır. Ayrıca çiçekler geleneksel şurup ve içeceklerde aroma vermek için de değerlendirilir; bu da turuncu meyvesinin ötesinde katma değeri yüksek bir bitki yapar.
Turunc, genellikle bahar aylarında, don tehlikesinin geçtiği dönemde ekilir. Bu, bitkinin sağlıklı bir şekilde büyümesi için önemlidir.
Turunc hasadı, dikimden sonra genellikle 2-3 yıl içinde başlar. Hasat süresi, çeşit, iklim ve bakıma göre değişir.
Turunc, iyi drene edilmiş, hafif asidik toprakları sever. Ilıman iklimlerde daha iyi gelişim gösterir.
Turunc ağaçlarının sulama sıklığı, iklim ve toprak koşullarına bağlı olarak değişir. Genel olarak, toprak nemi kontrol edilerek sulama yapılmalıdır.
Turuncun farklı çeşitleri bulunmaktadır, bunlar arasında acı turunç ve tatlı turunç gibi türler yer alır. Her çeşit, farklı özelliklere ve kullanım alanlarına sahiptir.
Turunc, özellikle kök çürüklüğü, yaprak lekesi gibi hastalıklara karşı hassastır. Ayrıca, beyaz sinek ve akdeniz meyve sineği gibi zararlılar da sorun oluşturabilir.
Turunc ağaçları, sağlıklı bir gelişim için düzenli olarak budanmalıdır. Budama, genellikle kış aylarında, ağaç dinlenme dönemindeyken yapılır.
Turunc meyvesi, serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır. Uzun süreli saklama için buzdolabında muhafaza edilmesi önerilir.
Sera ortamında turunc, daha kontrollü koşullarda yetiştirilir ve hastalıklara karşı daha az risk taşır. Açık alanda ise, doğal hava koşullarından faydalanarak daha fazla verim elde edilebilir.
Turunc yetiştiriciliğinde münavebe, toprak sağlığını korumak için önemlidir. Diğer narenciye türleri veya tahıllar ile dönüşümlü ekim yapılabilir.
Turuncun verim potansiyeli, çeşit, iklim ve bakıma göre değişir. İyi bir bakım ile yüksek verim elde edilebilir.
Organik turunç yetiştiriciliğinde, kimyasal gübre ve ilaçlar yerine doğal yöntemler kullanılmalıdır. Doğal gübreleme ve biyolojik mücadele yöntemleri tercih edilmelidir.
Hasat sonrası turunç meyveleri, hemen işlenmeli veya saklanmalıdır. İşleme, reçel veya marmelat yapımı gibi yöntemlerle yapılabilir.
Turunc, genellikle arılar tarafından tozlaşır. Çiçeklerin açık olduğu dönemde, polen transferi ile tozlaşma sağlanır.
Turunc, don olaylarına karşı hassastır ve soğuk hava koşullarında zarar görebilir. Bu nedenle, don riski olan bölgelerde dikkatli olunmalıdır.
Turunc ağaçları, düzenli sulama, budama ve gübreleme ile sağlıklı bir şekilde bakılmalıdır. Ayrıca, zararlılara karşı periyodik kontroller yapılmalıdır.
Kaynak: TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri.
Harman üzerinde güncel turunç ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Turunç Turunç Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
