Tere Yetiştiriciliği

Tere (Lepidium sativum), turpgiller (Brassicaceae) familyasından, tek yıllık ve hızlı gelişen serin iklim sebzesidir. Anavatanı Asya ile Kuzey Afrika olmakla birlikte Türkiye'nin hemen her bölgesinde, sıcak yaz ayları dışında yıl boyu yetiştirilebilir. Ticari üretim ağırlıklı olarak Ege, Akdeniz ve Marmara bölgelerinde, kışların ılıman geçtiği kıyı kuşağında yoğunlaşır; İç Anadolu ve daha serin yörelerde ise ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde üretim öne çıkar. Kendine özgü hafif acımsı, ferah aroması nedeniyle taze tüketilen yapraklı sebzeler arasında maydanoz, dereotu ve roka ile birlikte pazarda kendine sağlam bir yer bulmuştur. Tere serinlikten hoşlanan bir bitkidir; en iyi gelişimini 10-15 derece dolayındaki sıcaklıklarda gösterir. Hava ısındıkça yapraklar küçülür, lezzet acılaşır ve bitki erken sapa kalkarak pazar değerini yitirir. Bu nedenle üretim takvimi sıcaktan kaçınacak biçimde planlanır. Tohumdan hasada kadar geçen sürenin kısa olması, tereyi küçük üretici ve pazarcı bahçeleri için cazip bir gelir kalemi yapar; aynı parselde yıl içinde birkaç kez üretim alınabilir. Türkiye'de tere büyük ölçüde iç pazara, semt pazarlarına, hal sistemine ve marketlere yönelik taze demet olarak değerlendirilir. Kısa üretim döngüsü, düşük girdi gereksinimi ve sürekli talep, tereyi sözleşmeli bahçecilik ve şehir yakını taze sebze üretimi için elverişli kılar. Doğru ekim zamanı, düzenli sulama ve hijyene dikkat edildiğinde küçük alanlarda dahi düzenli ürün elde edilebilir.

Ekim zamanı ve tohum

Tere serin iklim sebzesi olduğundan en verimli dönemler ilkbahar (Şubat-Nisan) ve sonbahardır (Eylül-Kasım). Akdeniz ve Ege gibi ılıman kıyı bölgelerinde kış aylarında, açıkta veya örtüaltında da ekim sürdürülebilir. Yüksek yaz sıcaklıklarında bitki çabuk sapa kalktığı için Haziran-Ağustos dönemi açıkta ekimden kaçınılır. Toprak sıcaklığının yaklaşık 8 dereceye ulaşması çimlenme için yeterlidir; ideal gelişim sıcaklığı 10-15 derecedir.

Tere doğrudan tohumdan, yerine ekim yöntemiyle yetiştirilir; fide aşaması gerektirmez. Tohumlar küçük olduğundan toprak yüzeyine yakın, sıralara veya serpme olarak ekilir ve üzeri çok ince bir toprak tabakasıyla örtülür. Derin ekimden kaçınılmalıdır. Ekim öncesi alan iyice işlenip tırmıkla düzeltilerek pürüzsüz, ince tavlı bir tohum yatağı hazırlanır. Çimlenme koşullara göre genelde birkaç gün ile birkaç hafta arasında gerçekleşir; sık ekimlerde seyreltme yapılması yaprak kalitesini artırır.

Gübreleme

Gübreleme mutlaka toprak analizi sonucuna ve yöre koşullarına göre, ziraat mühendisi önerisiyle yapılmalıdır. Tere kısa sürede hasada geldiği için iyi yanmış organik gübre ile zenginleştirilmiş, humusça zengin ve süzek topraklarda iyi sonuç verir. Yaprağı tüketilen bir sebze olduğundan dengeli besleme önemlidir. Bu rehberde belirli ticari gübre adı veya dozu verilmemektedir; kesin doz için resmi tarım danışmanlığına başvurulmalıdır.

Sulama ve hasat

Tere sığ köklü ve nem seven bir bitki olduğu için toprağın üst katmanının sürekli tavında tutulması gerekir. Özellikle çimlenme ve ilk gelişme döneminde toprak yüzeyi kurutulmamalı, sık ancak az miktarda sulanmalıdır. Su eksikliği bitkinin erken sapa kalkmasına, yaprakların sertleşmesine ve acılaşmasına yol açar. Aşırı ve göllendiren sulamadan ise kaçınılmalı; nemli ama havalanan bir toprak yapısı korunmalıdır. Sıcak dönemlerde gün serinken, sabah erken veya akşamüstü sulama tercih edilir.

Optimum koşullarda tere, ekimden yaklaşık 25-30 gün sonra hasada gelir. Bitkiler 15-20 santim boylandığında, taze ve gevrek yapraklı dönemde toprak yüzeyinden yaprak saplarıyla birlikte biçilir. Hasat sabah erken saatlerde, hava serinken yapıldığında yapraklar daha diri kalır ve raf ömrü uzar. Geç hasatta bitki sapa kalkar, yapraklar küçülüp acılaşır. Kesilen tereler demetlenip serin ortamda muhafaza edilerek pazara taze ulaştırılır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Tere hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →

Tere Yetiştiriciliği Hakkında Sık Sorulan Sorular

Diğer Yetiştiricilik Rehberleri