Menü
Kanola, kolza (Brassica napus) bitkisinin yağ ve endüstri sanayi için ıslah edilmiş, erusik asit ile glukozinolat içeriği düşürülmüş formudur. Turpgiller familyasından tek yıllık, sarı çiçekli yağlı bir tohum bitkisidir ve tohumlarından elde edilen yağ, ayçiçeği ile birlikte Türkiye bitkisel yağ arzının önemli bir kaynağını oluşturur. Kanola yağı, doymamış yağ asitleri açısından zengin olması nedeniyle mutfaklarda yemeklik yağ olarak; tohumdan yağ çıkarıldıktan sonra kalan küspesi ise protein değeri yüksek bir hayvan yemi olarak kullanılır. Ayrıca biyodizel üretiminde başlıca hammaddelerden biridir. Türkiye, yemeklik ham yağ açığını büyük ölçüde ithalatla karşıladığından, kanola stratejik bir alternatif ürün olarak öne çıkar. Kışlık ve yazlık ekim imkânı sunması, ekim nöbetinde buğdaya iyi bir ön bitki olması ve arıcılık için zengin bir nektar kaynağı oluşturması, bitkinin tarımsal değerini artırır. Tarım ve Orman Bakanlığı, yağ açığını azaltmak amacıyla kanola üretimini destekleme kapsamına almış ve üretimi teşvik eden politikalar yürütmektedir.
Kanola, Türkiye'de daha çok kışları ılıman geçen ve kış donlarının şiddetli olmadığı bölgelerde kışlık olarak yetiştirilir. Başlıca üretim alanları Trakya (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli), Marmara ile Ege ve Akdeniz kıyı kuşağıdır. Trakya bölgesi, buğday hasadı sonrası ekim nöbetine giren serin iklim yağ bitkileri için elverişli iklimi ve derin, verimli topraklarıyla üretimin merkezidir. Ege ve Akdeniz'de ise ılıman kışlar kışlık kanolanın sorunsuz kışlamasına imkân verir. Bitki, çimlenme ve gelişme döneminde yeterli nemi, çiçeklenme ve tohum bağlama döneminde ise güneşli ve ılıman havayı sever. Ağır, taban suyu yüksek ve drenajı bozuk topraklardan hoşlanmaz; tınlı, iyi drene olan, nötr ve kireç bakımından dengeli topraklarda daha iyi sonuç verir. İç Anadolu'nun karasal ve sert kış koşullarında yazlık çeşitlerle sınırlı üretim de yapılabilmektedir.
Kanolada verim tohumun dekara verdiği kuru tohum miktarı üzerinden değerlendirilir. Türkiye koşullarında dekara verim genellikle yaklaşık 200 ile 350 kilogram arasında değişmekte olup, iyi yönetilen sulanabilir alanlarda daha yüksek değerlere ulaşılabilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında çeşit seçimi (kışlık veya yazlık, standart ya da hibrit), ekim zamanı ve sıklığı, tohum yatağının iyi hazırlanması, dengeli gübreleme (özellikle azot ve kükürt), çiçeklenme dönemindeki nem ve sıcaklık koşulları yer alır. Kışlık ekimlerde bitkinin kışa uygun gelişme düzeyinde girmesi ve don zararından korunması, yazlık ekimlerde ise çiçeklenme döneminin aşırı sıcaklara denk gelmemesi verim açısından belirleyicidir. Ayrıca yabani hardal gibi yabancı otlarla mücadele, lahana yaprak biti ve tohum hortumlu böceği gibi zararlıların kontrolü ve zamanında hasat (dane dökülme kaybını önlemek için) verimi doğrudan etkiler.
Kanola, Türkiye'nin bitkisel ham yağ açığını kapatmada rol oynayan önemli bir yağ bitkisidir. Üretilen tohumun büyük bölümü yağ sanayisi tarafından işlenerek yemeklik yağa dönüştürülür; ortaya çıkan küspe ise yem sanayisinde protein kaynağı olarak değerlendirilir. Türkiye yurt içi yağlı tohum ve ham yağ üretimi tüketimi karşılamadığından, yağlı tohum ve ham yağ ithalatı yapan bir ülke konumundadır ve kanola üretiminin artırılması bu açığı azaltmaya yönelik bir strateji olarak görülür. Tarım ve Orman Bakanlığı, yağlı tohum üretimini artırmak amacıyla kanolayı fark ödemesi destekleri kapsamında desteklemektedir. Kanola aynı zamanda biyodizel hammaddesi olarak enerji sektörü için de değer taşır. İç piyasada fiyatlar, dünya yağlı tohum borsaları, döviz kurları ve yağ sanayisinin talebiyle şekillenir. Ekonomik önemi; ithalat bağımlılığını azaltma potansiyeli, ekim nöbetine kattığı değer ve arıcılıkla oluşturduğu yan gelir kalemleriyle birlikte değerlendirilir.
Kanola, kolza (Brassica napus) bitkisinin ıslah edilmiş bir formudur. Geleneksel kolzada bulunan ve sağlık ile yem değeri açısından istenmeyen erusik asit ve glukozinolat oranları ıslah yoluyla düşürülerek yağı yemeklik, küspesi yem değeri yüksek çeşitler elde edilmiştir. Bu düşük içerikli çeşitlere kanola adı verilir. Yani kolza türün genel adı, kanola ise yağ ve yem için geliştirilmiş kalite tipidir.
Türkiye'de kanola çoğunlukla kışlık olarak yetiştirilir. Kışlık ekim genellikle sonbaharda, eylül sonundan ekim ayına kadar olan dönemde yapılır ve bitki kışı rozet döneminde geçirir. Hasat ise ertesi yıl haziran ayı civarında, tohumların olgunlaşıp kapsüllerin kahverengileştiği dönemde gerçekleştirilir. Kış koşullarının sert olduğu bölgelerde ilkbaharda yazlık çeşit ekimi de yapılabilir. Ekim ve hasat zamanı bölgenin iklimine ve çeşide göre değişir.
Kanola, özellikle buğday ve arpa gibi tahıllardan sonra ekim nöbetine iyi uyum sağlar. Kışlık kanola, tahıl hasadı sonrası boşalan tarlada değerlendirilebilir ve derin kök yapısıyla toprağı gevşeterek kendinden sonra ekilecek tahıla iyi bir ön bitki olur. Aynı tarlada kanolanın üst üste ekilmesinden ve turpgillerle (lahana, hardal gibi) yakın münavebeden, ortak hastalık ve zararlı riski nedeniyle kaçınılması önerilir.
Evet, kanola arıcılık açısından oldukça değerlidir. Bitki ilkbaharda uzun süre ve bol miktarda sarı çiçek açarak arılara zengin bir nektar ve polen kaynağı sunar. Kanola tarlalarına yakın konumlandırılan arı kovanları hem bal üretimini artırır hem de arıların tozlaşmayı desteklemesiyle tohum bağlamaya katkı sağlar. Kanola balı açık renkli olup çabuk kristalleşme eğilimi gösterir. Bu nedenle kanola üretimi ile arıcılık birbirini destekleyen faaliyetlerdir.
Kanola, Türkiye'nin bitkisel yağ açığını azaltmaya yönelik stratejik bir ürün olarak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yağlı tohumlu bitkiler kapsamında desteklenmektedir. Üretim, fark ödemesi (prim) destekleri aracılığıyla teşvik edilir. Güncel destek tutarları ve şartları yıldan yıla Bakanlık tebliğleriyle belirlendiği için, üreticilerin ekim öncesinde il veya ilçe tarım müdürlüklerinden ve ÇKS kayıtları üzerinden güncel destek koşullarını teyit etmesi önerilir.
Kanola genellikle ilkbahar aylarında ekilir. Ancak, iklim koşullarına bağlı olarak sonbahar ekimi de yapılabilmektedir.
Kanola, ekimden sonra yaklaşık 4-6 ay içinde hasat edilmeye hazır hale gelir. Bu süre, çeşide ve iklim koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Kanola, iyi drene olan, besin açısından zengin toprakları tercih eder. Ilıman iklimlerde daha iyi verim alınır.
Kanola, büyüme döneminde düzenli sulama gerektirir. Ancak sulama sıklığı, toprak özelliklerine ve iklim koşullarına bağlı olarak değişir.
Kanola, genellikle yağ oranı ve hastalıklara dayanıklılığına göre farklı çeşitlere sahiptir. Bu çeşitler, yerel koşullara uyum sağlayacak şekilde geliştirilmiştir.
Kanola, siyah ayçiceği, pas ve kök çürüklüğü gibi hastalıklara karşı duyarlıdır. Ayrıca, yaprak bitleri ve tırtıllar gibi zararlılar da kanolayı etkileyebilir.
Kanola, genellikle budama gerektirmeyen bir bitkidir. Ancak, yabancı ot kontrolü ve hastalıkların önlenmesi için düzenli bakım yapılması önemlidir.
Hasat sonrası kanola tohumları serin ve kuru bir ortamda saklanmalıdır. Bu, tohumların kalitesini korumak için önemlidir.
Sera koşullarında kanola, iklim kontrolü sayesinde daha stabil bir büyüme süreci geçirir. Açık alanda ise hava koşulları ve toprak özellikleri doğrudan etki eder.
Kanola, farklı bitki gruplarıyla rotasyon şeklinde ekilmelidir. Bu, toprak sağlığını korumak ve hastalık riskini azaltmak için önemlidir.
Kanola verimi, çeşit, iklim, toprak yapısı ve bakım koşullarına bağlı olarak değişir. Bu faktörler, toplam ürün miktarını etkileyen önemli unsurlardır.
Evet, organik kanola yetiştirmek mümkündür. Ancak, organik tarım kurallarına uyulması ve kimyasal gübre ile ilaç kullanımından kaçınılması gerekmektedir.
Kanola, rüzgar ve böcekler tarafından tozlaşır. Bu, bitkilerin verimliliği için önemli bir süreçtir.
Kanola, soğuk havalara belli bir dayanıklılığa sahiptir, ancak aşırı don olaylarında zarar görebilir. Genellikle ılıman iklimlerde daha iyi gelişir.
Kanola dikiminden sonra düzenli olarak yabancı ot kontrolü, sulama ve besin takviyesi yapılmalıdır. Bu, bitkinin sağlıklı bir şekilde büyümesini destekler.
Kanola hasat zamanı, tohumların olgunlaşmasıyla belirlenir. Tohumlar sarı renge döndüğünde ve kuru olduklarında hasat edilmelidir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kanola ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kanola Kanola Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
