Menü
Kanola (Brassica napus), Turpgiller (Brassicaceae) familyasından yağlı tohumlu bir kışlık ya da yazlık üründür ve Türkiye'de özellikle Trakya, Marmara, Ege ile Karadeniz kıyı kuşağında ekim nöbetine giren önemli bir alternatif üründür. Derin ve kazık kökü sayesinde toprağı biyolojik olarak gevşetir, alt katmanlardaki besinleri yukarı taşır ve kendisinden sonra ekilen tahıllar için elverişli bir tohum yatağı bırakır. Bu nedenle kanola, buğday ve arpa gibi tahıl ağırlıklı ekim sistemlerinde nöbet zincirini kıran ve toprak sağlığını iyileştiren bir ara ürün olarak değerlendirilir. Ancak aynı familyadan diğer bitkilerle (hardal, kolza, lahana grubu, turp) ortak hastalık ve zararlılara sahip olduğundan, münavebe planı dikkatli kurulmalıdır. Doğru sıralama kurulduğunda kanola hem verimini korur hem de kendisinden sonraki ürünün verimine katkı sağlar. Bu sayfa, kanolayı içeren dengeli bir ekim nöbeti kurmanıza yardımcı olur.
Kanolada münavebe, öncelikle toprak kaynaklı hastalık ve zararlı baskısını kırdığı için hayati önemdedir. Kanolanın en büyük tehdidi Sclerotinia (beyaz çürüklük) olup, bu mantarın sklerot adı verilen dayanıklı yapıları toprakta yıllarca canlı kalır; kanola sık ekilirse hastalık kümülatif olarak artar. Benzer şekilde kök uru (clubroot, Plasmodiophora brassicae) ve Verticillium solgunluğu da Turpgiller üst üste ekildiğinde çoğalır. İkinci olarak kanola topraktan yüksek miktarda azot, kükürt ve bor kaldırır; aynı alanda tekrarlanması besin dengesini bozar. Kanola sapları ayrıştıkça toprağa organik madde ve biyofumigasyon etkisi kazandırır, bu da kendisinden sonra ekilen tahılda kök hastalıklarını baskılar. Kazık kökü sıkışmış katmanları delerek drenajı ve havalanmayı iyileştirir. Yabancı ot yönetimi açısından da kanola, tahıl tarlalarındaki dar yapraklı yabancı otlara karşı farklı herbisit gruplarının kullanılmasına imkan tanıyarak direnç gelişimini yavaşlatır. Bu döngüsel faydaların sürdürülebilmesi için kanolanın aynı tarlaya en az 3-4 yılda bir gelmesi gerekir.
Kanola için en uygun ön bitkiler tahıllardır: buğday, arpa, tritikale ve yulaf. Tahıllar (Buğdaygiller) kanolayla ortak toprak hastalığı taşımaz, anız ve kök artığı bırakarak toprak yapısını iyileştirir ve erken hasat edildiklerinden kanolanın zamanında ekimine olanak tanır. Baklagiller de mükemmel ön bitkidir: mercimek, nohut, fasulye, bezelye ve yonca toprağa simbiyotik azot bağladığından, azot sever bir bitki olan kanolanın gübre ihtiyacını düşürür ve verimini artırır. Kanoladan SONRA ise yine tahıllar (özellikle buğday) idealdir; kanolanın gevşettiği toprak ve bıraktığı azot artığı, ardıl buğdayda belirgin verim artışı sağlar. Kanola sonrası mısır, ayçiçeği yerine tahıl veya baklagil tercih edilmelidir. Familya mantığı olarak Buğdaygiller ve Baklagiller kanolayla çakışmaz; bu iki familya kanolanın önünde ve ardında güvenle kullanılabilir. Şeker pancarı da (Ispanakgiller) kanola ile ortak hastalık taşımadığından uygun bir nöbet halkasıdır.
Kanoladan önce veya sonra aynı familyadan (Turpgiller) bitkiler ekmekten kesinlikle kaçınılmalıdır: hardal, kolza, turp, şalgam, lahana, karnabahar, brokoli, tere ve yem şalgamı. Bu bitkiler kanolayla aynı hastalık ve zararlıları (Sclerotinia, kök uru, kara leke, kanola gal sineği, lahana kelebeği) paylaştığından üst üste ekim, patojen popülasyonunu tehlikeli biçimde yükseltir. Aynı tarlaya kanola üst üste iki yıl ekilmemeli; en az 3-4 yıl ara verilmelidir. Ayçiçeği ile kanolayı ardışık ekmekten kaçınılmalıdır, çünkü her ikisi de Sclerotinia sclerotiorum konukçusudur ve hastalık zincirini besler. Aynı şekilde soya ve fasulye gibi Sclerotinia'ya duyarlı bitkilerin kanola ile çok sık dönüşümü riski artırır. Yabancı ot açısından, kendi gelen (kanolanın döküntü tohumundan çıkan) bitkiler bir sonraki üründe yabancı ot gibi davranabileceğinden, ardıl üründe kontrol edilmesi gerekir.
Dört yıllık dengeli bir örnek plan şöyle kurulabilir. 1. Yıl: Baklagil (mercimek veya nohut) ekilir, toprağa azot bağlanır ve tarla temizlenir. 2. Yıl: Kanola ekilir; baklagilin bıraktığı azottan yararlanır, kazık köküyle toprağı gevşetir. 3. Yıl: Kışlık buğday ekilir; kanolanın açtığı toprak ve besin artığı sayesinde yüksek verim alınır. 4. Yıl: Arpa veya tritikale ile tahıl halkası pekiştirilir, ardından döngü yeniden baklagille başlar. Üç yıllık daha kısa bir alternatif ise şu şekildedir: 1. Yıl buğday, 2. Yıl kanola, 3. Yıl baklagil (nohut). Bu planlarda kanola aynı tarlaya en erken üçüncü yılda döner, böylece Sclerotinia ve kök uru baskısı düşük tutulur.
Kanola en iyi tahıllardan (buğday, arpa, tritikale) ve baklagillerden (mercimek, nohut) sonra ekilir. Baklagiller toprağa azot bağladığı için kanolanın verimini artırır; tahıllar ise kanolayla ortak hastalık taşımadığından güvenli bir ön bitkidir. Aynı familyadan hardal, kolza veya lahana grubu bitkilerden sonra kanola ekilmemelidir.
Kanoladan sonra en uygun ürün buğdaydır. Kanolanın kazık kökü toprağı gevşetir ve geride azot artığı ile organik madde bırakır; bu da ardıl buğdayda belirgin verim artışı sağlar. Buğday yerine arpa, tritikale ya da baklagiller de tercih edilebilir. Ayçiçeği kanoladan hemen sonra önerilmez.
Kanola aynı tarlaya en az 3-4 yılda bir gelmelidir. Bunun nedeni Sclerotinia (beyaz çürüklük) ve kök uru gibi toprakta uzun süre canlı kalan hastalık etmenleridir. Daha sık ekim, bu patojenlerin birikmesine ve verimin düşmesine yol açar.
Evet, sakıncalıdır. Ayçiçeği ve kanola aynı Sclerotinia sclerotiorum mantarına konukçuluk eder. Bu iki bitkiyi ardışık ekmek, beyaz çürüklük hastalığının toprakta artmasına ve her iki üründe de verim kaybına neden olur. Aralarına en az bir iki tahıl yılı konulmalıdır.
Hayır. Kanola, hardal, lahana, turp ve karnabahar aynı Turpgiller familyasındandır ve aynı hastalık ile zararlıları paylaşır. Bu bitkileri kısa aralıklarla dönüşümlü ekmek kök uru, kara leke ve Sclerotinia baskısını artırır. Aralarına mutlaka tahıl veya baklagil gibi farklı familyalardan ürünler girmelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) Kanola Tarımı. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel kanola ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kanola Kanola Ne Zaman Ekilir Kanola Yetiştiriciliği Tüm Kanola BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
