Menü
Tatlı patates (Ipomoea batatas), bildiğimiz patatesten farklı olarak patlıcangiller değil, sarmaşıkgiller familyasından sürünücü bir sıcak iklim bitkisidir. Yenen kısmı yumru değil, depo köküdür. Dünyada tropik ve yarı tropik kuşakta yüzden fazla ülkede üretilen bu bitki, Türkiye'ye tarımsal anlamda görece yeni girmiştir. Üretimin kalbi Hatay'dır; özellikle merkez ilçeler, İskenderun ve Yayladağ köylerinde, ayrıca Adana'da ve az miktarda Niksar çevresinde yetiştiricilik yapılmaktadır. Akdeniz ve Ege sahil şeridinin sıcak, uzun yaz mevsimi bitkinin gelişimi için elverişlidir; son yıllarda Bursa ve çevresinde de deneme amaçlı başarılı hasatlar alınmıştır. Tatlı patates sıcaklığa bağımlıdır ve dona son derece duyarlıdır; bu yüzden don tehlikesi tamamen geçmeden tarlaya çıkarılmaz. Sıcaklık istekleri bakımından fasulyeyle benzeşir, yani toprak ve gece sıcaklıkları yeterince ılındığında dikilir. Kumlu tınlı, derin, iyi drene olan ve havalanan topraklarda iri, düzgün depo kökleri oluşturur; ağır, su tutan topraklarda kök gelişimi bozulur. Türkiye'de yaygın yetiştirilen tip dışı kırmızı, içi beyaz çeşittir; dünyada turuncu etli, beta-karoten bakımından zengin çeşitler de tüketicide ilgi görmektedir. Hatay'da hasat edilen ürün başta Adana, Bursa, Antalya, İstanbul ve Ankara olmak üzere büyük şehir pazarlarına gönderilir. Sağlıklı beslenme ve glutensiz mutfak trendiyle birlikte talebin artması, tatlı patatesi küçük ve orta ölçekli üreticiler için ilgi çekici bir niş ürün haline getirmiştir. Bu rehber, Türkiye koşullarında dikimden hasada kadar temel uygulamaları ve kültürel önlemleri özetler.
Tatlı patates fideyle yetiştirilen, dona çok duyarlı bir sıcak mevsim bitkisidir; dikim mutlaka ilkbahar donlarının tamamen bittiği döneme bırakılır. Akdeniz ve sahil bölgelerinde fide dikimi genellikle Nisan sonu ile Mayıs içinde yapılır. Marmara gibi daha serin bölgelerde Mayıs sonu uygun olur. Toprak ve gece sıcaklıklarının yeterince ılınması belirleyicidir; bu yönüyle fasulye dikim zamanına yakındır. Fideler, ısınan ve iyi havalanan toprağa dikilir.
Tatlı patates tohumla değil, fide (sürgün/sap çelikleri) ile çoğaltılır. Fide için bir önceki hasatta ayrılan parmak büyüklüğündeki küçük depo kökleri saklanır ve Nisan sonuna doğru ılık ortamda köklendirmeye alınır; bu köklerden çıkan sürgünler kesilerek fide olarak dikilir. Dikimde sağlıklı, hastalıksız, canlı sürgünlerin seçilmesi önemlidir. Bitki sürünücü olduğundan sıralar arası yeterli mesafe bırakılmalı, sürgünler toprakla iyi temas edecek şekilde dikilmelidir.
Gübreleme öncesinde toprak analizi yaptırılması, doğru ve dengeli besleme için en güvenilir yoldur; öneriler analiz sonucuna ve yerel Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü tavsiyesine göre belirlenmelidir. Genel ilke olarak iyi yanmış organik madde toprağın yapısını ve su tutma kapasitesini iyileştirir. Aşırı azotlu beslemeden kaçınılması önerilir; fazla azot kök oluşumu yerine yaprak ve sürgün gelişimini artırabilir. Bu rehberde belirli ticari gübre adı veya doz verilmemektedir.
Tatlı patates köklerinin iri ve düzgün gelişmesi için düzenli ama aşırıya kaçmayan toprak nemi ister; toprak su tuttuğunda kök çürümeleri ve kalite kayıpları görülebilir. Dikimden sonra fidelerin tutması için toprak nemli tutulur, ardından bitki gelişip kök bağladıkça sulama dengelenir. Damla sulama, suyu kök bölgesine yönlendirdiği ve yaprak ıslaklığını azalttığı için hastalık baskısını düşürmek açısından elverişlidir. Hasada yaklaşırken sulamanın azaltılması, köklerin daha iyi olgunlaşmasına ve depolanmaya hazır hale gelmesine yardımcı olur.
Tatlı patates, fide dikiminden sonra çeşit ve iklime bağlı olarak yaklaşık dört ay (120 gün civarı) içinde hasat olgunluğuna gelir. Yaprakların sararıp solmaya başlaması hasat zamanının yaklaştığının göstergesidir; sahil bölgelerinde hasat genellikle sonbaharda, ilk donlardan önce tamamlanır. Depo kökleri kabukları zedelenmeden, çatallı çapa veya el ile dikkatlice çıkarılır. Hasat sonrası köklerin sıcak ve nemli ortamda kürlenmesi (kabuğun sertleşmesi) yaraların kapanmasını sağlar, depo dayanıklılığını ve tadını artırır.
Tatlı Patates hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Tatlı patates fideyle yetiştirilen, dona çok duyarlı bir sıcak mevsim bitkisidir; dikim mutlaka ilkbahar donlarının tamamen bittiği döneme bırakılır. Akdeniz ve sahil bölgelerinde fide dikimi genellikle Nisan sonu ile Mayıs içinde yapılır. Marmara gibi daha serin bölgelerde Mayıs sonu uygun olur. Toprak ve gece sıcaklıklarının yeterince ılınması belirleyicidir; bu yönüyle fasulye dikim zamanına yakındır. Fideler, ısınan ve iyi havalanan toprağa dikilir.
Gübreleme öncesinde toprak analizi yaptırılması, doğru ve dengeli besleme için en güvenilir yoldur; öneriler analiz sonucuna ve yerel Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü tavsiyesine göre belirlenmelidir. Genel ilke olarak iyi yanmış organik madde toprağın yapısını ve su tutma kapasitesini iyileştirir. Aşırı azotlu beslemeden kaçınılması önerilir; fazla azot kök oluşumu yerine yaprak ve sürgün gelişimini artırabilir. Bu rehberde belirli ticari gübre adı veya doz verilmemektedir.
Tatlı patates köklerinin iri ve düzgün gelişmesi için düzenli ama aşırıya kaçmayan toprak nemi ister; toprak su tuttuğunda kök çürümeleri ve kalite kayıpları görülebilir. Dikimden sonra fidelerin tutması için toprak nemli tutulur, ardından bitki gelişip kök bağladıkça sulama dengelenir. Damla sulama, suyu kök bölgesine yönlendirdiği ve yaprak ıslaklığını azalttığı için hastalık baskısını düşürmek açısından elverişlidir. Hasada yaklaşırken sulamanın azaltılması, köklerin daha iyi olgunlaşmasına ve depolanmaya hazır hale gelmesine yardımcı olur.
Tatlı patates, fide dikiminden sonra çeşit ve iklime bağlı olarak yaklaşık dört ay (120 gün civarı) içinde hasat olgunluğuna gelir. Yaprakların sararıp solmaya başlaması hasat zamanının yaklaştığının göstergesidir; sahil bölgelerinde hasat genellikle sonbaharda, ilk donlardan önce tamamlanır. Depo kökleri kabukları zedelenmeden, çatallı çapa veya el ile dikkatlice çıkarılır. Hasat sonrası köklerin sıcak ve nemli ortamda kürlenmesi (kabuğun sertleşmesi) yaraların kapanmasını sağlar, depo dayanıklılığını ve tadını artırır.
Tatlı Patates yetiştiriciliğinde başlıca Kök ve depo çürüklükleri, Siyah çürüklük (kök yüzeyinde lekelenme), Yaprak leke ve küf hastalıkları görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
