Menü
Tatlı patates (Ipomoea batatas), patatesten farklı bir bitki familyasına ait, sıcak iklim seven ve toprak altında yumru oluşturan çok yıllık bir bitkidir. Ülkemizde tek yıllık kültür olarak yetiştirilir. Turuncu, sarı, mor ve beyaz etli çeşitleri bulunan bu ürün; A vitamini öncüsü beta karoten, lif ve mineral içeriğiyle son yıllarda sağlıklı beslenme akımıyla birlikte Türkiye pazarında hızla tanınır hale gelmiştir. Bir zamanlar dar bir tüketici kitlesine hitap eden tatlı patates, bugün marketlerde, restoran menülerinde ve ihracat kalemlerinde giderek daha fazla yer bulmaktadır. Türkiye tarımında görece yeni ve niş bir ürün olmasına rağmen, sıcak bölgelerdeki üreticiler için alternatif ve katma değerli bir gelir kaynağı olarak öne çıkmaktadır. Fide ile üretilmesi, düşük girdiyle yetişebilmesi ve kuraklığa patatese göre daha dayanıklı olması, bitkiyi özellikle Akdeniz kuşağındaki çiftçiler için cazip kılar. Tarım Bakanlığına bağlı araştırma enstitülerinde çeşit adaptasyonu ve yetiştirme teknikleri üzerine çalışmalar sürmektedir.
Tatlı patates, sıcaklık isteği yüksek ve dona son derece duyarlı bir bitki olduğu için Türkiye'de ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege bölgelerinde yetiştirilir. Başlıca üretim illeri Hatay (özellikle Kırıkhan ve Amik Ovası), Adana, Osmaniye, Mersin ve Antalya'dır. Ege'de Aydın ve İzmir çevresinde de üretim yapılmaktadır. Bu bölgelerin uygunluğunun temel nedeni uzun ve sıcak yaz dönemi ile uzun frostsuz büyüme mevsimidir; tatlı patates yumru bağlama ve olgunlaşma için yaklaşık 4 ila 5 ay boyunca sıcak koşullara ihtiyaç duyar. Toprak açısından ise gevşek yapılı, iyi drene olan tınlı ve kumlu tınlı topraklar idealdir. Ağır, killi ve taban suyu yüksek topraklarda yumrular şekil bozukluğu gösterir ve hasat zorlaşır. Amik Ovası gibi alüvyal ovaların derin ve havadar toprakları, düzgün ve iri yumru oluşumu için elverişli ortam sağlar. Sulama imkanı olan bu sıcak ovalar, bitkinin verim potansiyelini en iyi gösterdiği alanlardır.
Tatlı patateste verim; çeşide, toprak yapısına, sulama ve bakım koşullarına göre önemli ölçüde değişir. Türkiye'deki uygun bölgelerde ve iyi bakım koşullarında ortalama verim yaklaşık dekara 2,5 ile 4 ton (yaklaşık 25 ila 40 ton/hektar) aralığında gerçekleşmektedir. Elverişsiz toprak, yetersiz sulama veya kısa büyüme mevsiminde bu değerler daha aşağıya inebilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler şunlardır: fide kalitesi ve dikim sıklığı, büyüme mevsimi boyunca sağlanan sıcaklık toplamı, düzenli sulama (özellikle yumru bağlama döneminde su stresi verimi düşürür), toprak havalanması ve drenaj, dengeli gübreleme (aşırı azot yumru yerine yaprak gelişimini teşvik eder), ayrıca tel kurdu gibi toprak zararlıları ile hastalıklara karşı korumadır. Hasat zamanının doğru belirlenmesi de hem yumru iriliğini hem de depolama dayanıklılığını doğrudan etkiler. Erken don gelmeden hasadın tamamlanması esastır.
Tatlı patates, Türkiye tarımında üretim hacmi görece küçük ancak talebi hızla artan bir üründür. İç tüketim, sağlıklı beslenme eğilimlerinin yaygınlaşmasıyla son yıllarda belirgin biçimde büyümüş; ürün büyük market zincirlerinde ve restoranlarda daha görünür hale gelmiştir. Geçmişte iç talebin bir bölümü ithalatla karşılanırken, Akdeniz bölgesindeki yerli üretimin genişlemesiyle birlikte pazarda yerli ürünün payı artmaktadır. Katma değeri yüksek olması ve taze tüketim dışında cips, püre, un ve fırın ürünleri gibi işlenmiş biçimlerde de değerlendirilebilmesi, ticari çekiciliğini güçlendirir. Uygun depolama (kür işlemi ve serin, havadar koşullar) sayesinde ürün mevsim dışına taşınabilir, bu da fiyat istikrarı ve ticaret esnekliği sağlar. Üretici açısından alternatif ve gelir getirici bir ürün konumundadır. Güncel üretim, dış ticaret ve fiyat verileri için TÜİK ve Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtlarının takip edilmesi önerilir.
Hayır. Tatlı patates (Ipomoea batatas) sarmaşıkgiller familyasından, normal patates (Solanum tuberosum) ise patlıcangiller familyasındandır. İki bitki botanik olarak birbirinden tamamen farklıdır; tatlı patates daha sıcak iklim ister ve dona karşı daha duyarlıdır.
Ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege bölgelerinde yetişir. Başlıca üretim illeri Hatay, Adana, Osmaniye, Mersin, Antalya ile Ege'de Aydın ve İzmir'dir. Uzun ve sıcak yaz dönemi ile drenajı iyi kumlu tınlı topraklar bu bölgeleri elverişli kılar.
Tatlı patates genellikle tohumla değil, fide (sürgün) ile çoğaltılır. Yumrulardan sürdürülen filizler kesilerek fide elde edilir ve sıcaklar başladıktan sonra tarlaya dikilir. Dikimden hasada kadar yaklaşık 4 ila 5 aylık sıcak büyüme dönemine ihtiyaç duyar.
Büyüme mevsimi bölgeye ve dikim zamanına göre değişmekle birlikte, hasat genellikle sonbaharda, ilk donlar gelmeden önce yapılır. Yaprakların sararmaya başlaması ve yumruların istenen iriliğe ulaşması hasat olgunluğunun göstergesidir. Don, yumrulara zarar verdiği için hasat gecikmemelidir.
Hasat sonrası uygulanan kür (curing) işlemi depolama ömrünü uzatır; bu işlemde yumrular birkaç gün ılık ve nemli ortamda tutularak kabuk yaraları iyileştirilir. Ardından serin, havadar ve karanlık koşullarda saklanan yumrular uzun süre bozulmadan kalabilir. Buzdolabı gibi çok soğuk ortamlar tatlı patatese zarar verir.
Tatlı patates, genellikle ilkbahar aylarında, toprak sıcaklığının 15-20 dereceye ulaştığında ekilir. Bu, bitkinin büyümesi için en uygun koşulları sağlar.
Tatlı patates, ekimden yaklaşık 4-6 ay sonra hasat edilebilir. Hasat zamanı, çeşide, iklime ve bakım koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Tatlı patates, iyi drene olan, hafif asidik veya nötr toprakları tercih eder. Sıcak iklimlerde daha iyi gelişir ve don olaylarına karşı hassastır.
Tatlı patates, toprağın kurumasına izin vermeden düzenli olarak sulanmalıdır. Sulama sıklığı, iklim koşullarına ve toprak tipine bağlı olarak değişebilir.
Tatlı patatesin turuncu, sarı, mor ve beyaz etli çeşitleri bulunmaktadır. Her birinin lezzeti ve besin değeri farklılık gösterir.
Tatlı patates, nematodlar, patates böceği ve mantar hastalıkları gibi zararlılara karşı duyarlıdır. Bu zararlılar, bitkinin büyümesini olumsuz etkileyebilir.
Tatlı patates, genellikle budama gerektirmeyen bir bitkidir. Ancak, sağlıklı bir gelişim için yabancı otlarla mücadele ve düzenli sulama önemlidir.
Tatlı patates, serin, karanlık ve havadar bir ortamda saklanmalıdır. Bu koşullar, ürünün tazeliğini korumasına yardımcı olur.
Tatlı patates, hem serada hem de açık alanda yetiştirilebilir. Sera, sıcaklık kontrolü sağlarken, açık alan doğal ışık ve hava sirkülasyonu sunar.
Tatlı patates, aynı toprakta sürekli olarak yetiştirilmemelidir. Diğer kök bitkileriyle rotasyon yapmak, toprak sağlığını korur.
Tatlı patatesin verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. Uygun bakım ile verim artırılabilir.
Tatlı patates, organik gübreler ve doğal yöntemlerle yetiştirilebilir. Kimyasal ilaçlardan kaçınmak, sağlıklı bir ürün elde etmek için önemlidir.
Hasat sonrası tatlı patatesler, toprak ve kalıntılardan arındırılmalı ve hemen tüketilmelidir. Uzun süreli saklama için uygun koşullarda depolanmalıdır.
Tatlı patates, genellikle kendine tozlaşan bir bitkidir. Ancak, farklı çeşitlerin bir arada bulunması, tozlaşmayı artırabilir.
Tatlı patates, soğuk havalara ve dona karşı oldukça hassastır. Bu nedenle, don tehlikesinin geçtiği sıcak bölgelerde yetiştirilmelidir.
Tatlı patates, A vitamini öncüsü beta karoten, lif ve çeşitli vitaminler açısından zengindir. Bu besin maddeleri, sağlıklı bir diyetin parçasıdır.
Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), Tarım ve Orman Bakanlığı.
Harman üzerinde güncel tatlı patates ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Tatlı Patates Tatlı Patates Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
