Menü
Tatlı patates (Ipomoea batatas), patatesten farklı olarak sarmaşıkgiller (Convolvulaceae) familyasına ait, depo kökü oluşturan sıcak iklim bitkisidir. Türkiye'de özellikle Hatay, Adana ve Antalya çevresinde yetiştirilir. Toprak kökenli hastalıklar, kök-ur nematodu ve tatlı patates hortumlu böceği gibi zararlıların toprakta birikmesi verimi hızla düşürdüğünden münavebe (ekim nöbeti) bu üründe kritik öneme sahiptir. Aynı tarlaya üst üste tatlı patates ekmek nematod ve böcek popülasyonlarını artırır; kök çürüklüğü ve uyuz gibi sorunları büyütür. İyi kurgulanmış bir ekim nöbeti hem toprak sağlığını korur hem de gübre ihtiyacını dengeler. Tatlı patates aşırı azottan hoşlanmaz; fazla azot sürgün ve yaprak gelişimini artırıp kök bağlamayı geciktirir. Bu nedenle öncül ve ardıl bitkilerin azot durumu dikkatle seçilmelidir. Bu rehberde tatlı patatesin hangi ürünlerden sonra ekilmesi gerektiği, kaçınılması gereken bitkiler ve örnek bir çok yıllık plan familya mantığıyla ele alınmaktadır.
Tatlı patates depo köklerini toprağın üst katmanlarında oluşturduğu için toprak sağlığına doğrudan bağımlıdır. Kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.), tatlı patates hortumlu böceği (Cylas formicarius) ve Fusarium, Rhizopus ile scurf (Monilochaetes infuscans) gibi toprak kökenli etmenler aynı tarlada üst üste ekim yapıldığında hızla çoğalır; hem verimi hem de köklerin pazar kalitesini düşürür. Münavebe bu zararlı ve hastalıkların yaşam döngüsünü kırar, konukçu bulamayan popülasyonları seyreltir. Ayrıca tatlı patates topraktan yoğun potasyum çeker; farklı besin talebi olan bitkilerle dönüşümlü ekim toprağın besin dengesini korur. Tahıl gibi bol organik artık bırakan bitkilerle nöbetleşe ekim, toprak yapısını ve organik maddeyi iyileştirerek kök gelişimine uygun gevşek toprak sağlar. Aşırı azota duyarlı olan bu bitkide, öncül ürünün toprakta bıraktığı azot düzeyi de kök bağlamayı etkilediğinden münavebe planı verim istikrarının anahtarıdır.
En uygun öncül bitkiler tahıllardır (buğday, arpa, mısır; Poaceae familyası). Tahıllar tatlı patatesle ortak toprak zararlısı ve hastalık taşımaz, bol kök artığıyla organik maddeyi artırır ve kök-ur nematodu için zayıf konukçu oldukları için nematod baskısını azaltır. Baklagiller (fasulye, bezelye, yonca, fiğ; Fabaceae) de iyi bir seçenektir çünkü havadan azot bağlayarak toprağı zenginleştirir; ancak tatlı patates fazla azottan hoşlanmadığından baklagilden hemen sonra ekim yerine araya bir tahıl koymak daha güvenlidir. Tahıl ve buğdaygil yem bitkileri hem öncül hem ardıl olarak idealdir. Ardıl olarak da tahıllar tercih edilmelidir; tatlı patatesin çektiği potasyumu toprak organik maddesiyle dengeler ve zararlı döngüsünü sürdürmez. Familya mantığı gereği, tatlı patatesle akraba olmayan ve farklı kök yapısına sahip bitkiler seçildiğinde toprak hem dinlenir hem de dengeli beslenir.
Aynı tarlaya üst üste tatlı patates ekmekten kesinlikle kaçınılmalıdır; bu durum nematod, hortumlu böcek ve toprak kökenli mantar popülasyonlarını hızla artırır. Patates, domates, biber ve patlıcan gibi patlıcangiller (Solanaceae) ile art arda ekim de sakıncalıdır; ayrı familyada olsalar bile bu yumru ve kök bitkileri kök-ur nematodu ve bazı toprak hastalıkları için ortak konukçudur ve zararlı baskısını sürdürür. Havuç, pancar, turp gibi diğer kök ve yumru bitkileri de nematod konukçusu olduğundan hemen öncesinde veya sonrasında tercih edilmemelidir. Kavun, karpuz, salatalık gibi kabakgiller kök-ur nematoduna duyarlı olduğundan aynı nematod sorunu bulunan tarlalarda yakın nöbete konmamalıdır. Ayrıca çok yüksek azot bırakan taze ahır gübresi veya güçlü baklagil hemen öncesinde uygulanmamalı; fazla azot köklerin bağlamasını geciktirip sürgün gelişimini teşvik eder.
4 yıllık örnek ekim nöbeti planı. 1. Yıl: Tahıl (buğday veya mısır); toprak organik maddesini artırır ve nematod baskısını düşürür. 2. Yıl: Baklagil (fasulye veya fiğ); havadan azot bağlar ve toprağı zenginleştirir. 3. Yıl: Tahıl (arpa veya buğday); baklagilin bıraktığı fazla azotu dengeler ve tatlı patates öncesi toprağı gevşetir. 4. Yıl: Tatlı patates; önceki üç yılda temizlenmiş, dengelenmiş ve organik maddece iyileştirilmiş toprakta ekilir. Daha kısa 3 yıllık uygulama için: 1. Yıl tahıl, 2. Yıl baklagil ardından yeşil gübre veya ikinci ürün tahıl, 3. Yıl tatlı patates şeklinde kurgulanabilir. Nematod baskısı yüksek tarlalarda tatlı patatesi dört yılda birden daha sık ekmemek ve araya mutlaka tahıl koymak önerilir.
En uygunu tahıllardan (buğday, arpa, mısır) sonra ekmektir. Tahıllar tatlı patatesle ortak zararlı ve hastalık taşımaz, bol kök artığıyla toprağı gevşetir ve kök-ur nematodu için zayıf konukçu olduğundan nematod baskısını azaltır. Baklagilden sonra ekilecekse araya bir tahıl koymak, fazla azotun kök bağlamayı geciktirmesini önler.
Önerilmez. Üst üste ekim kök-ur nematodu, tatlı patates hortumlu böceği ve toprak kökenli mantarları hızla çoğaltarak verimi ve kök kalitesini düşürür. Aynı tarlaya en az üç dört yılda bir dönülmeli, araya tahıl ve baklagil konmalıdır.
Tatlı patatesten sonra tahıl (buğday, arpa, mısır) ekmek idealdir; tahıl zararlı döngüsünü sürdürmez ve toprağı organik maddeyle dengeler. Baklagiller de topraktaki azotu yenilemek için iyi bir ardıl seçenektir.
Dikkatli olunmalıdır. İki bitki farklı familyalardan olsa da (tatlı patates Convolvulaceae, patates Solanaceae) her ikisi de kök-ur nematodu ve bazı toprak hastalıkları için konukçudur. Art arda ekim nematod baskısını sürdürür; aralarına tahıl koymak gerekir.
Baklagil toprağı azotça zenginleştirir ancak tatlı patates fazla azottan hoşlanmaz; fazla azot yaprak ve sürgünü artırıp kök bağlamayı geciktirir. Bu nedenle baklagilden hemen sonra değil, araya bir tahıl yılı koyarak ekmek daha güvenli sonuç verir.
Kaynak: TAGEM - Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel tatlı patates ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Tatlı Patates Tatlı Patates Ne Zaman Ekilir Tatlı Patates Yetiştiriciliği Tüm Tatlı Patates BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
