Menü
Papaya (Carica papaya), Orta Amerika kökenli, sıcak ve nemli tropik iklimlerde yetişen, turuncu-sarı etli, C vitamini ve papain enzimi bakımından zengin bir meyvedir. Türkiye tarımında papaya henüz yaygın bir üretim kültürü değildir; iklim koşulları don ve düşük kış sıcaklıkları nedeniyle açık alan yetiştiriciliğini büyük ölçüde kısıtlar. Bu nedenle Türkiye pazarındaki papayanın önemli bölümü ithalat yoluyla tedarik edilir. Son yıllarda Akdeniz kıyı kuşağında, özellikle Antalya ve Mersin çevresinde örtüaltı (sera) koşullarında deneme ve butik ölçekli üretim girişimleri görülmektedir; bu çalışmalar muz, avokado ve ejder meyvesi gibi tropik meyvelerde artan ilgiyle paralel ilerlemektedir. Türk mutfağında papaya geleneksel bir ürün olmayıp daha çok taze tüketim, meyve tabakları, smoothie ve kahvaltılık ürünlerde yer bulur. Ekonomik açıdan papaya, yerli üretimden çok ithal tropik meyve segmentinde konumlanır ve talebi büyük şehirlerdeki market ile toptan hal kanallarında yoğunlaşır. Yerli örtüaltı üretimi ölçek olarak sınırlı olsa da, katma değeri yüksek niş bir ürün olarak ilgi çekmektedir.
Papaya, dona son derece duyarlı tropik bir bitkidir ve Türkiye genelinde açık alanda ticari ölçekte yetiştirilememektedir. Sınırlı yerli üretim, kışları en ılıman geçen Akdeniz kıyı şeridinde ve neredeyse tamamı örtüaltı (sera) koşullarında yürütülmektedir. Antalya (özellikle sahil ilçeleri), Mersin ve Adana çevresi, muz ve tropik meyve seralarının bulunduğu bölgeler olarak papaya denemelerinin öne çıktığı yerlerdir. Bu bölgelerin tercih edilmesinin nedeni, deniz etkisiyle kışların nispeten ılıman geçmesi, don riskinin düşük olması ve mevcut tropik meyve sera altyapısının bulunmasıdır. Buna karşın ülkedeki papaya arzının büyük bölümü ithalat yoluyla karşılanmaktadır; yerli üretim henüz deneme ve butik ölçeğindedir. İç Anadolu, Karadeniz ve Doğu Anadolu gibi kışları soğuk geçen bölgeler papaya için elverişli değildir.
Papaya, sıcak seralarda hızlı büyüyen ve dikimden yaklaşık bir yıl içinde meyveye yatabilen bir bitkidir. Türkiye için sağlıklı, kamuya açık ve doğrulanmış resmi verim istatistikleri bulunmamaktadır; çünkü ticari üretim henüz oluşmamış, mevcut faaliyet örtüaltında deneme ve butik ölçektedir. Dünya genelinde papaya verimliliği çeşide, iklime ve yetiştirme yöntemine göre çok geniş bir aralıkta değişir. Türkiye koşulları için verilebilecek net bir dekar başına verim rakamı olmadığından, bu konuda kesin sayı paylaşmak doğru olmaz; ilgilenen üreticilerin TAGEM ve il/ilçe tarım müdürlükleri ile örtüaltı tropik meyve uzmanlarından güncel yöresel deneme sonuçlarını alması önerilir. Yerli üretim sınırlı olduğundan piyasa arzının ağırlığı ithalata dayanmaktadır.
Papayada Türkiye pazarı büyük ölçüde ithalata dayanır; yerli üretim deneme ve butik ölçekte kaldığından iç talebin önemli kısmı ithal ürünle karşılanır. Tüketim, ağırlıklı olarak büyük şehirlerdeki marketler, gurme reyonları, otel ve restoran kanalları ile toptan hal üzerinden gerçekleşir. Türkiye tropik ve egzotik meyvelerde net ithalatçı konumundadır ve papaya da bu segmentin bir parçasıdır. Ekonomik önemi, yüksek katma değerli niş bir ürün olmasından gelir; talep sınırlı ama istikrarlı bir tüketici kesimine dayanır. Yerli örtüaltı üretiminin artması hâlinde ithalata olan bağımlılığın kısmen azalması ve tazelik avantajıyla iç pazarda rekabet imkânı doğması beklenir. Papayaya ilişkin resmi dış ticaret verileri TÜİK ve Ticaret Bakanlığı istatistiklerinden takip edilebilir; burada uydurma rakam vermek yerine bu kaynakların güncel verilerine başvurulması önerilir.
Papaya tropik bir bitki olduğu için Türkiye'de açık alanda ticari ölçekte yetiştirilemez; dona ve soğuğa çok duyarlıdır. Sınırlı üretim, Antalya ve Mersin gibi Akdeniz kıyı bölgelerinde örtüaltı (sera) koşullarında deneme ve butik ölçekte yapılmaktadır. Pazardaki papayanın büyük bölümü ithalatla karşılanır.
Türkiye pazarındaki papayanın önemli kısmı ithalat yoluyla gelir. Bunun yanında Akdeniz kıyısındaki seralarda yürütülen sınırlı yerli üretim, ağırlıklı olarak büyük şehir marketleri, hal ve gurme kanallarına butik ölçekte arz sağlar.
Papaya sıcak, nemli ve don görmeyen tropik iklimleri sever. Düşük kış sıcaklıkları ve don bitkiyi ciddi biçimde zarar görür ya da öldürür. Bu nedenle Türkiye'de yalnızca kışları en ılıman geçen kıyı kuşağında ve genellikle sera içinde yetiştirilebilir.
Papaya, papain adı verilen doğal bir proteaz enzimi içerir. Papain, proteinleri parçalama özelliğiyle bilinir ve et yumuşatıcı ile bazı gıda ve kozmetik uygulamalarında kullanılır. Bu enzim özellikle olgunlaşmamış yeşil papayada daha yoğun bulunur.
Örtüaltında papaya denemek isteyen üreticilerin TAGEM, bulundukları il ve ilçe tarım müdürlükleri ile Akdeniz bölgesindeki tropik meyve sera uzmanlarına başvurması önerilir. Çeşit seçimi, ısıtma ihtiyacı ve don koruması gibi konularda yöresel deneme sonuçlarını almak, yatırım öncesi kritik önem taşır.
Papaya, genellikle ilkbahar aylarında ekilir. Sıcak ve nemli bir iklimde büyüdüğü için don tehlikesi geçtikten sonra ekilmesi önerilir.
Papaya, ekimden itibaren yaklaşık 6-12 ay içinde hasat edilebilir. Hasat süresi, çeşide ve iklim koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Papaya, hafif asidik ve iyi drene olan toprakları tercih eder. Tropikal ve subtropikal iklimlerde, sıcak ve nemli hava koşullarında en iyi şekilde yetişir.
Papaya ağaçları, toprak kurudukça sulanmalıdır. Sıcak hava koşullarında daha sık sulama gerekebilir, ancak aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Papaya'nın birçok çeşidi bulunmaktadır, bunlar arasında Solo, Hawaiian ve Maradol gibi popüler türler yer alır. Her çeşit, iklim ve yetiştirme koşullarına bağlı olarak farklı özellikler gösterir.
Papaya, bazı hastalıklara ve zararlılara karşı hassas olabilir. Özellikle mantar hastalıkları, beyaz sinekler ve yaprak bitleri gibi zararlılar sıkça görülebilir.
Papaya ağaçları, sağlıklı bir gelişim için düzenli olarak budanmalıdır. Budama, ölü veya hastalıklı dalların kaldırılması ve bitkinin hava almasını sağlamak amacıyla yapılır.
Papaya meyveleri, serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır. Olgunlaşmamış meyveler, oda sıcaklığında olgunlaşmaya bırakılabilir, olgun olanlar ise buzdolabında saklanmalıdır.
Sera ortamında papaya, iklim kontrolü sayesinde daha stabil bir büyüme süreci geçirir. Açık alanda ise doğal hava koşullarına bağlı olarak gelişim süresi ve verim değişebilir.
Papaya, aynı alanda uzun süre kalmamalıdır; bu nedenle rotasyon yapılması önerilir. Diğer meyve veya sebzelerle dönüşümlü ekim yapmak, toprak sağlığını artırır.
Papaya'nın verimi, çeşide, iklim koşullarına ve bakım uygulamalarına bağlı olarak değişir. Düzenli sulama ve gübreleme, verimi artırmada önemli rol oynar.
Papaya, organik tarım yöntemleriyle yetiştirilebilir; kimyasal gübre ve ilaçlar kullanılmadan doğal malzemelerle beslenmelidir. Toprak sağlığını korumak için organik madde eklenmesi önemlidir.
Hasat sonrası papaya, hemen tüketilecekse serin bir yerde saklanabilir. Uzun süre saklanacaksa, buzdolabında muhafaza edilmesi önerilir.
Papaya, hem dişi hem de erkek çiçekler açar; bu nedenle tozlaşma için arıların veya rüzgarın yardımı gereklidir. Doğal polinatörler, verimin artmasında önemli bir rol oynar.
Papaya, soğuk hava koşullarına karşı hassastır ve don olaylarına dayanamaz. Bu nedenle, sıcak iklimlerde yetiştirilmesi önerilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - TAGEM.
Harman üzerinde güncel papaya ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Papaya Papaya Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
