Menü
Sumak (Rhus coriaria), Anacardiaceae familyasına ait, çalı formunda gelişen çok yıllık bir bitkidir ve olgunlaşan kırmızı meyvelerinin kurutulup öğütülmesiyle elde edilen ekşi baharatıyla tanınır. Türkiye, derici sumağı olarak da anılan bu türün doğal yayılış alanı içinde yer alır ve hem kendiliğinden yetişen popülasyonları hem de kültür dikimleriyle önemli bir üretici konumundadır. Bitki kuraklığa son derece dayanıklıdır; kumlu, killi ve taşlık, fakir topraklarda dahi tutunabilir, drenajı iyi ve güneş gören arazileri sever. Geniş bir sıcaklık aralığına uyum sağlaması, onu sulama imkânı kısıtlı yamaç ve kıraç arazilerin değerlendirilmesinde elverişli bir tür hâline getirir. Ülkemizde sumak üretimi ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Gaziantep ve Şanlıurfa, baharatlık sumağın kalbi sayılır; Adana, Mersin, Antalya çevresinde bitki doğal olarak yayılış gösterir, İzmir ise Ege üretiminde öne çıkar. Gaziantep yöresine özgü ürün, Antep Sumağı adıyla coğrafi işaret tescili almış olup yörenin gastronomi kimliğinin ayrılmaz parçasıdır; lahmacundan salatalara, et yemeklerinden mezelere kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir. Hasat, yörede genellikle temmuz sonu ile ağustos başında, meyve salkımlarının olgunlaşıp koyu kırmızı rengini almasıyla yapılır. Toplanan salkımlar güneşte birkaç gün kurutulduktan sonra dövülerek taneler saplarından ayrılır ve öğütülerek toz baharat hâline getirilir. Pazar açısından sumak; iç tüketimin yanı sıra kuru baharat ihracatında da yer bulan, katma değeri yüksek bir üründür. Düşük girdi ihtiyacı, kuraklığa dayanıklılığı ve geleneksel mutfaktaki yerleşik talebi, sumağı küçük üreticiler için sürdürülebilir bir alternatif kılar.
Sumak fidanları genellikle yaprak dökümünden sonra sonbaharda ya da erken ilkbaharda, toprağın tava geldiği dönemde dikilir. Bitki çok yıllık olduğundan dikim tek seferlik yapılır; kıraç ve drenajı iyi, güneş gören arazi tercih edilir.
Çoğaltma genellikle fidan ve kök sürgünleri (dip sürgünü) yoluyla yapılır; bitki doğal olarak kök sürgünüyle kolayca yayılır. Tohumla üretim de mümkündür ancak tohum kabuğu sert olduğundan çimlenme yavaş ve düzensiz olabilir. Sağlıklı ana bitkilerden alınan sertifikalı fidan kullanımı önerilir.
Sumak fakir topraklara uyum sağlayan, düşük girdi isteyen bir bitkidir. Dikim öncesi toprağın organik madde bakımından desteklenmesi (yanmış çiftlik gübresi gibi) faydalıdır. Gübre tür ve dozu için toprak analizi yaptırılması ve il/ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ya da ziraat mühendisi önerisine uyulması esastır; burada belirli bir doz verilmemektedir.
Sumak kuraklığa oldukça dayanıklıdır ve yerleşik bitkiler susuz koşullarda dahi yaşayabilir. Asıl su ihtiyacı dikimi izleyen ilk yıllarda, kök sisteminin gelişmesi için ortaya çıkar; bu dönemde toprak fazla kurursa destek sulaması yapılır. Olgun bitkilerde aşırı ve durgun sudan kaçınmak, iyi drenaj sağlamak köklerin sağlığı için önemlidir.
Hasat, meyve salkımlarının olgunlaşıp koyu kırmızı rengini aldığı yaz aylarında yapılır; Gaziantep yöresinde bu dönem genellikle temmuz sonu ile ağustos başına denk gelir. Salkımlar bütün hâlde kesilerek toplanır, bezlere serilip güneş altında 5-6 gün kurutulur. Kuruyan salkımlar dövülerek taneler saplarından ayrılır, ardından öğütülüp elenerek toz baharat elde edilir.
Sumak fidanları genellikle yaprak dökümünden sonra sonbaharda ya da erken ilkbaharda, toprağın tava geldiği dönemde dikilir. Bitki çok yıllık olduğundan dikim tek seferlik yapılır; kıraç ve drenajı iyi, güneş gören arazi tercih edilir.
Sumak fakir topraklara uyum sağlayan, düşük girdi isteyen bir bitkidir. Dikim öncesi toprağın organik madde bakımından desteklenmesi (yanmış çiftlik gübresi gibi) faydalıdır. Gübre tür ve dozu için toprak analizi yaptırılması ve il/ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ya da ziraat mühendisi önerisine uyulması esastır; burada belirli bir doz verilmemektedir.
Sumak kuraklığa oldukça dayanıklıdır ve yerleşik bitkiler susuz koşullarda dahi yaşayabilir. Asıl su ihtiyacı dikimi izleyen ilk yıllarda, kök sisteminin gelişmesi için ortaya çıkar; bu dönemde toprak fazla kurursa destek sulaması yapılır. Olgun bitkilerde aşırı ve durgun sudan kaçınmak, iyi drenaj sağlamak köklerin sağlığı için önemlidir.
Hasat, meyve salkımlarının olgunlaşıp koyu kırmızı rengini aldığı yaz aylarında yapılır; Gaziantep yöresinde bu dönem genellikle temmuz sonu ile ağustos başına denk gelir. Salkımlar bütün hâlde kesilerek toplanır, bezlere serilip güneş altında 5-6 gün kurutulur. Kuruyan salkımlar dövülerek taneler saplarından ayrılır, ardından öğütülüp elenerek toz baharat elde edilir.
Sumak yetiştiriciliğinde başlıca Kök ve kök boğazı çürüklüğü, Yaprak leke hastalıkları (mantari kökenli) görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
