Mantar Yetiştiriciliği

Mantar hakkında

Kültür mantarı (Agaricus bisporus) toprak yerine pastörize edilmiş kompost üzerinde, sıcaklık ve nemin denetlendiği kapalı ortamlarda yetiştirilen yüksek katma değerli bir üründür. Mevsime bağlı olmadan yıl boyu üretim yapılabilmesi ve dar alanda yüksek verim sağlaması nedeniyle küçük işletmeler için elverişlidir. Üretimin temelini sağlıklı kompost, kaliteli misel ve uygun örtü toprağı oluşturur.

Ekim zamanı ve tohum

Misel ekimi, sıcaklık ve nemin denetlendiği kapalı ortamlarda yıl boyu yapılabilir. Pastörize edilip soğutulan kompost torbalara serilirken kat kat misel ve kompost şeklinde aşılama yapılır.

Bir ton kompost için yaklaşık 6-7 kg misel (tohumluk) kullanılır. Aşılama sonrası kuluçka döneminde misel kompostu sarar.

Gübreleme

Besin ortamı; at gübresi, buğday ve çavdar sapı gibi organik materyallerle amonyum nitrat ve potasyum sülfat gibi inorganik gübrelerin fermentasyonuyla hazırlanan komposttur. Kompostun pH değeri kireç ile düzeltilir. Misel sarımından sonra üzerine pH 7,5 dolayında, su tutma kapasitesi yüksek torf (turba) esaslı örtü toprağı serilir.

Sulama

Kuluçka döneminde ortam nemi yüzde 80-90 düzeyinde tutulur. Hasat döneminde hafif ve sık nemlendirme tercih edilir; genel kural olarak hasat edilen mantar ağırlığı kadar su verilir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Yeşil küf (Trichoderma): Kompost ve örtü toprağı yüzeyinde başlangıçta beyaz, sonra yoğun yeşil renk alan küf tabakası oluşur; mantar misel gelişimini baskılayarak verimi düşürür.
• Yaş kabarcık (Mycogone): Mantarlarda biçim bozukluğu, şişkin deforme yumrular ve üzerinde kahverengi sıvı sızıntısı ile kötü koku görülür.
• Kuru kabarcık (Verticillium): Şapka üzerinde kahverengi lekeler, sap eğrilmesi ve bodur, çatlamış deforme mantarlar oluşur.

Zararlılar

• Mantar sinekleri (Sciaridae ve Phoridae): Larvalar miseli ve mantar dokusunu yiyerek galeriler açar; misel gelişimi zayıflar, mantarlarda delikler ve verim kaybı görülür.
• Nematodlar: Kompostta miselin kahverengileşip kaybolduğu çıplak alanlar oluşur, mantar oluşumu durur ve verim ileri derecede düşer.
• Akarlar: Mantar sapı ve şapkasında kahverengi lekeler ve beslenme izleri bırakır, miselle beslenerek gelişimi olumsuz etkiler.

Mantar hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Ekonomik hasat süresi yaklaşık 45-50 gündür. Mantarlar 3,5-4 cm şapka çapına ulaştığında, tercihen sabah saatlerinde elle toplanır. Bir ton komposttan ortalama 200-250 kg ürün alınabilir.