Menü
Gül, Rosaceae familyasından çok yıllık, dikenli bir çalı bitkisi olup Türkiye tarımında hem estetik hem de sanayi bitkisi olarak özel bir yere sahiptir. Ülkemizde asıl ekonomik değeri, yağ gülü olarak bilinen Rosa damascena (yağ gülü, ısparta gülü) türünün taç yapraklarından elde edilen gül yağı, gül suyu ve konkret gibi ürünlerden gelir. Bu ürünler parfümeri, kozmetik, ilaç ve gıda sanayisinin aranan ham maddeleridir. Türkiye, Bulgaristan ile birlikte dünya gül yağı üretiminde başı çeken ülkelerden biri olarak kabul edilir ve üretimin büyük bölümü Göller Bölgesi çevresinde yoğunlaşır. Gül aynı zamanda geleneksel Türk mutfağında gül reçeli, gül şerbeti, lokum ve tatlı aromalandırmada; kültürümüzde ise gülsuyu olarak bayramlarda ve misafir ağırlamada yaygın biçimde kullanılır. Süs bitkisi olarak da peyzaj ve kesme çiçek sektöründe önemli yer tutar. Emek yoğun hasadı sayesinde kırsalda önemli bir istihdam ve gelir kaynağı oluşturur, katma değerli işleme sanayisiyle birlikte bölgesel ekonomiye katkı sağlar.
Türkiye'de yağ gülü üretimi ağırlıklı olarak Göller Bölgesi çevresinde, özellikle Isparta ilinde yoğunlaşmıştır. Isparta, gül yağı üretiminde ülkenin merkezi konumundadır ve dünyada da başlıca üretim havzalarından biri sayılır. Isparta'yı Burdur ve Afyonkarahisar illeri izler; ayrıca Denizli çevresinde de yağ gülü tarımı yapılır. Bu bölgelerin gül tarımına uygunluğu iklim ve toprak koşullarından kaynaklanır. Rosa damascena, ilkbaharda ılıman, yazın sıcak ve kurak, gece ile gündüz arasında belirgin sıcaklık farkı bulunan karasal geçiş iklimini sever; bu koşullar çiçeklerin yağ oranını ve kokusunu olumlu etkiler. Göller Bölgesi'nin yüksek rakımı, gübreli süzek ve killi-tınlı toprakları, sabah çiğinin bol olması ve gül hasadının yapıldığı mayıs-haziran döneminde uygun nem koşulları yağ gülü için idealdir. Süs gülü ve kesme çiçek üretimi ise seracılığın geliştiği Antalya, Yalova, İzmir gibi illerde ve iç pazara yönelik pek çok bölgede yapılabilmektedir. Yağ gülü tarımı ise geleneksel olarak Isparta merkezli havzada kümelenmiştir.
Yağ gülünde verim genellikle dekara elde edilen taze gül çiçeği ağırlığıyla ölçülür. Bakım koşullarına, bitki yaşına ve sıralar arası sıklığa bağlı olarak dekardan yaklaşık birkaç yüz kilogramdan bir tonun üzerine kadar değişen taze çiçek verimi alınabilir; yeni kurulan bahçelerde verim düşükken, tam verime ulaşmış olgun bahçelerde daha yüksek değerlere çıkılabilir. Gül yağı ise bu taze çiçekten çok düşük oranda, binde birin altında düzeyde elde edildiğinden bir kilogram gül yağı için çok büyük miktarda taze çiçek gerekir; bu nedenle üretim emek ve ham madde yoğundur. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında bitkinin yaşı ve budama uygulaması, sulama ve toprak nemi, dengeli gübreleme, çiçeklenme dönemindeki hava koşulları (aşırı sıcak, don veya yağış), hastalık ve zararlılarla mücadele ile hasat zamanlaması ve yöntemi yer alır. Çiçeklerin sabahın erken saatlerinde, çiğ üzerindeyken elle toplanması yağ oranını korumak açısından önemlidir. Kesin rakamlar bölge ve yıla göre değiştiğinden yerel araştırma enstitüsü ve üretici birliği verilerinin esas alınması yerinde olur.
Gül, Türkiye açısından öncelikle işlenmiş ürünleriyle, özellikle gül yağı, gül konkreti, absolütü ve gül suyuyla ticari değer taşır. Türkiye, dünya gül yağı üretim ve ihracatında Bulgaristan ile birlikte önde gelen ülkelerden biri olarak anılır; ürünler başta parfümeri ve kozmetik sanayisi olmak üzere uluslararası pazarlara ihraç edilir. İhracatta Fransa gibi köklü parfüm sanayisine sahip ülkeler ve çeşitli Avrupa ile uzak pazarlar önemli alıcılar arasında sayılır. İç piyasada ise gül suyu, gül reçeli, gül şerbeti, lokum ve kozmetik ürünler yaygın biçimde tüketilir; ayrıca kesme çiçek ve süs bitkisi olarak gül, çiçekçilik sektörünün önemli kalemlerindendir. Gül yağının yüksek katma değeri, kırsalda üretici gelirini ve istihdamı destekleyen bir unsur olarak öne çıkar. Üretici kooperatifleri ve gülyağı işleyen fabrikalar, ham çiçeğin katma değerli ürüne dönüştürülmesinde belirleyici rol oynar. Güncel üretim, ihracat ve fiyat rakamları için TÜİK, Ticaret Bakanlığı ve ihracatçı birlikleri verilerine başvurulması önerilir.
Hayır. Türkiye'de gül yağı üretiminde kullanılan tür genellikle Rosa damascena yani yağ gülüdür ve pembe, çok kokulu, katmerli çiçekleriyle bilinir. Süs ve kesme çiçek olarak yetiştirilen bahçe gülleri ise farklı tür ve çeşitlerdir; bunların çoğu görünüm için ıslah edilmiş olup gül yağı üretimi için uygun değildir.
Yağ gülü hasadı genellikle ilkbaharın sonu ile yaz başında, mayıs ve haziran aylarında yapılır. Çiçekler yağ oranının en yüksek olduğu sabahın erken saatlerinde, çiğ henüz üzerindeyken elle toplanır. Gün ısındıkça uçucu yağ kaybı arttığından hasat kısa sürede tamamlanmaya çalışılır; bu nedenle hasat yoğun el emeği gerektirir.
Gül yağı taze çiçekten çok düşük oranda elde edildiği için bir kilogram gül yağı için tonlarca taze gül çiçeği işlenmesi gerekir. Bu yüksek ham madde ihtiyacı, gül yağının neden dünyanın en değerli uçucu yağlarından biri olduğunu açıklar. Kesin miktar çiçeğin yağ oranına ve işleme yöntemine göre değişir.
Yeni kurulan bir gül bahçesi ilk yıllarda düşük ürün verir; bitkiler geliştikçe verim artar ve genellikle birkaç yıl içinde ekonomik verim düzeyine ulaşır. Düzenli budama, sulama ve gübreleme ile olgunlaşan bahçeler uzun yıllar üretim yapabilir. Verime geçiş süresi bakım koşullarına ve iklime göre farklılık gösterir.
Her ikisi de gül çiçeğinin damıtılmasıyla elde edilir. Gül yağı, damıtma sırasında ayrışan yoğun ve çok değerli uçucu yağdır. Gül suyu ise damıtma sonucu oluşan kokulu su fazıdır; gıda, kozmetik ve geleneksel kullanımda yaygındır. Gül yağı çok daha az miktarda ve daha değerli, gül suyu ise daha bol elde edilen üründür.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel gül ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Gül Gül Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
