Menü
Hasıl, tahıl ve yem bitkilerinin henüz tam olgunlaşmadan, tane bağlama veya süt olum döneminde yeşil olarak biçilip hayvanlara verilen kaba yemdir. Halk arasında yeşil yem olarak da bilinir ve arpa, buğday, tritikale, yulaf, mısır ile fiğ gibi baklagillerin karışımından elde edilir. Su oranı yüksek, sindirimi kolay ve lezzetli bir kaba yem kaynağıdır. Taze olarak yedirilebildiği gibi silaja veya kuru ota da işlenebilir.
Hasıl yem, biçim döneminin erken olması sayesinde nispeten sulu, lezzetli ve kolay sindirilebilen bir kaba yemdir. Yeşil dönemde biçildiği için karoten (A vitamini öncüsü) ve yeşil aksamdan gelen vitaminler bakımından zengindir. Baklagil (fiğ, yonca) katkısı arttıkça ham protein düzeyi yükselir; tahıl ağırlıklı hasılda ise enerji ve lif ön plana çıkar. Su içeriği yüksek olduğundan kuru madde oranı düşüktür; bu yüzden birim ağırlıkta taşıdığı besin, kuru yemlere göre daha azdır. Kesin protein ve enerji değerleri bitki türüne, karışım oranına ve biçim olgunluğuna göre değiştiğinden, kaynaklara göre yaklaşık düzeyler için yem analizi yaptırmak en doğru yaklaşımdır.
Başta süt ve besi sığırları olmak üzere büyükbaş hayvanlar için uygundur. Koyun ve keçi gibi küçükbaş hayvanlar ile manda beslenmesinde de kullanılır. Özellikle süt veren hayvanlarda ve besideki genç hayvanlarda, taze yeşil aksamın iştah açıcı etkisinden yararlanılır. İlkbahar ve erken yaz döneminde meraların yetersiz kaldığı zamanlarda ya da kış öncesi silaj hammaddesi olarak değerlendirilir. Çok genç, sütten yeni kesilmiş hayvanlarda sindirim sistemi henüz gelişmediğinden geçiş kademeli yapılmalıdır.
Hasıl, rasyonda kaba yem grubunda yer alır ve kuru ot, saman, silaj gibi diğer kaba yemlerle birlikte dengeli biçimde kullanılır. Su oranı yüksek olduğu için tek başına verildiğinde hayvanın kuru madde ihtiyacını karşılamakta yetersiz kalabilir; bu nedenle kuru kaba yem ve kesif yem ile birlikte planlanması önerilir. Verilecek miktar; hayvanın türü, yaşı, canlı ağırlığı, süt veya besi verim durumu ve rasyonun genel dengesine göre belirlenir, bu yüzden kesin bir günlük doz vermek doğru değildir. Rasyon dengesi ve geçiş programı için bir ziraat mühendisi veya hayvan besleme uzmanına danışılmalıdır. Meradan ahır beslemesine geçişte ya da yeni yeşil yeme alıştırmada miktar birkaç günde kademeli artırılmalıdır.
Not: Rasyon ve günlük miktar; hayvanın türü, yaşı, verim durumu ve diğer yemlere göre değişir. Dengeli rasyon için ziraat mühendisi veya veteriner hekime danışın.
Hasıl, bitkiler tam olgunlaşmadan, genellikle başaklanma ile süt olum dönemi arasında biçilir; bu dönemde hem verim hem besin değeri dengesi iyidir. Taze olarak kısa sürede tüketilmelidir, çünkü yığın halinde bekletilirse ısınır, küflenir ve bozulur. Uzun süre saklanmak istendiğinde iki yol vardır: Birincisi silaj yapmaktır; yeşil yem uygun nem oranında, hava almayacak şekilde sıkıştırılarak silolanır ve fermantasyonla ekşiyerek turşulaşır, böylece besin kaybı en aza iner. İkincisi kurutmadır; biçilen ot tarlada serilip kurutularak kuru ota dönüştürülür, kuruyunca yeşil ottaki ağırlığın yaklaşık dörtte biri kadar kuru ot elde edilir. Silaj için nem ayarı, iyi sıkıştırma ve hava almayan örtü; kuru ot için ise küflenmeyi önleyecek kuru ve serin depo şartları önemlidir.
En önemli avantajı taze, lezzetli ve kolay sindirilebilir olması, iştahı açması ve yeşil dönem vitaminlerini sağlamasıdır; ayrıca silaja veya kuru ota işlenerek yıl boyu kaba yem sürekliliği kurulmasına imkan tanır ve mera baskısını azaltır. Buna karşılık su oranı yüksek olduğundan kuru madde ve besin yoğunluğu düşüktür, tek başına yeterli olmaz. Taze halde çabuk bozulur, yığında ısınıp küflenebilir; bozuk veya küflü yeşil yem hayvanı hasta edebilir. Aşırı ve ani verilmesi sindirim bozukluğu ve şişme (timpani) riski taşır, bu yüzden geçiş kademeli olmalı ve rasyon dengesi bir uzmanla kurulmalıdır.
Hasıl, bitkilerin yeşil olarak biçilip taze verilen kaba yem halidir. Silaj ise bu yeşil yemin hava almayacak şekilde sıkıştırılıp fermantasyonla ekşitilerek uzun süre saklanabilen işlenmiş halidir. Yani hasıl hammadde, silaj ise onun turşulaştırılmış saklama biçimidir.
Genellikle bitki tam olgunlaşmadan, başaklanma ile süt olum dönemi arasında biçilir. Çok erken biçilirse verim düşer, çok geç biçilirse lif artıp lezzet ve sindirilebilirlik azalır. Bu dönem hem verim hem besin değeri açısından en dengeli sonucu verir.
Kesin bir miktar vermek doğru olmaz. Verilecek hasıl miktarı hayvanın türüne, yaşına, canlı ağırlığına, süt veya besi verimine ve rasyonun genel dengesine göre belirlenir. En sağlıklısı bir ziraat mühendisi veya hayvan besleme uzmanına rasyon hesaplattırmaktır.
Tek başına yeterli değildir. Su oranı yüksek olduğu için kuru madde ve besin yoğunluğu düşüktür. Bu nedenle kuru ot, saman gibi kuru kaba yemler ve gerektiğinde kesif yem ile birlikte dengeli bir rasyon içinde kullanılması gerekir.
Taze ve temiz olmalı, küflü veya ısınmış yem verilmemelidir. Yeni yeşil yeme geçişte miktar birkaç güne yayılarak kademeli artırılmalı, ani ve aşırı verilmemelidir; aksi halde sindirim bozukluğu ve şişme riski doğar. Uzun süre saklamak için silaj yapmak veya kurutmak gerekir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Adana İl Müdürlüğü - Yem Bitkileri Yayını.
Harman üzerinde yem, yem bitkisi ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
