Menü
Silaj katkı maddesi, yeşil kaba yemlerin havasız ortamda saklanarak silaja dönüştürülmesi sürecinde fermantasyonu yönlendirmek ve silaj kalitesini korumak amacıyla eklenen ürünlerin genel adıdır. Laktik asit bakterileri gibi mikrobiyal kültürler, bitki hücre duvarını parçalayan enzimler ve fermantasyonu asit yönüne çeken organik asitler bu grubun başlıca örnekleridir. Amaç, silolama sırasında istenen fermantasyonu hızlandırıp bozulmaya yol açan istenmeyen mikroorganizmaların gelişimini baskılamaktır.
Silaj katkı maddeleri kendi başlarına bir besin kaynağı olmaktan çok fermantasyon sürecini yöneten yardımcı ürünlerdir. Bakteriyel inokulantlar (laktik asit bakterileri, örneğin Lactobacillus ve Enterococcus grupları) silajda hızla laktik asit üretilmesini sağlayarak ortam pH'sını düşürür; bu da silajın daha kısa sürede ve daha az kayıpla olgunlaşmasına yardımcı olur. Enzim içerikli katkılar (selülaz, hemiselülaz, pektinaz ve amilaz gibi) bitki hücre duvarındaki karmaşık yapıları parçalayarak bakterilerin kullanabileceği suda çözünür şekerlerin açığa çıkmasına katkı sağlar. Organik asit esaslı katkılar ise ortamı doğrudan asitlendirerek ve küf ile mayaların çoğalmasını sınırlayarak silajın aerobik dayanıklılığını, yani silo açıldıktan sonra bozulmaya karşı direncini artırmaya yönelir. Genel olarak bu katkılar amonyak azotu ve asetik asit oluşumunu azaltıp laktik asit oranını yükselterek silajın besleme değerinin ve lezzetinin korunmasına destek olur.
Silaj katkı maddeleri hayvana doğrudan verilmez; kaliteli silaj üretimini desteklediği için dolaylı olarak silaj tüketen tüm geviş getiren hayvanları ilgilendirir. Bu silajlardan öncelikle süt ve besi sığırcılığında, ayrıca koyun ve keçi gibi küçükbaş hayvanların beslenmesinde yararlanılır. Özellikle yüksek verimli süt inekleri ve besideki danaların kaba yem ihtiyacının karşılanmasında iyi fermente olmuş silaj önemli bir rol oynar.
Katkı maddesi hayvana yedirilen bir yem değil, silaj yapımı aşamasında kullanılan bir üründür. Silajlık bitki uygun olgunlukta hasat edilip parçalandıktan sonra, katkı maddesi silo doldurma sırasında materyale olabildiğince eşit dağıtılacak biçimde uygulanır; sıvı formdaki ürünler genellikle suda seyreltilip püskürtülerek, toz formundakiler ise karıştırılarak verilir. Homojen dağılım, sıkı sıkıştırma ve havanın tamamen dışlanması katkının etkinliği için belirleyicidir. Kullanılacak ürünün tipi, formu ve uygulanacak miktar bitki türüne, kuru madde oranına ve ürünün özelliğine göre değiştiğinden kesin bir oran verilemez; doğru uygulama için ürün etiketindeki yönlendirmelere uyulması ve bir ziraat mühendisi ya da hayvan besleme uzmanına danışılması yerinde olur.
Not: Rasyon ve günlük miktar; hayvanın türü, yaşı, verim durumu ve diğer yemlere göre değişir. Dengeli rasyon için ziraat mühendisi veya veteriner hekime danışın.
Uygulamada temiz su ve temiz ekipman kullanılması, sıvı karışımların hazırlandıktan sonra bekletilmeden ve gün içinde tüketilecek şekilde kullanılması önerilir; çünkü canlı bakteri içeren ürünler bekledikçe etkinliğini yitirebilir. Silo, katkı uygulandıktan sonra hızla doldurulmalı, iyice sıkıştırılmalı ve hava almayacak biçimde örtülerek kapatılmalıdır. Katkı maddelerinin kendisi ise ambalajı üzerindeki saklama koşullarına uygun olarak, serin, kuru ve doğrudan güneş görmeyen bir yerde muhafaza edilmelidir; özellikle canlı kültür içeren ürünler yüksek sıcaktan ve nemden korunmalı, son kullanma tarihine dikkat edilmelidir. Açılan ambalajların ağzı sıkıca kapatılmalı ve ürünün özelliğine göre önerilen sürede tüketilmelidir.
Silaj katkı maddelerinin en belirgin avantajı fermantasyonu istenen yöne çekerek daha hızlı, daha güvenli ve daha az besin kaybıyla silolama sağlaması, silajın lezzetini ve aerobik dayanıklılığını artırarak silo açıldıktan sonraki bozulmayı geciktirebilmesidir; bu da hayvanın daha kaliteli kaba yem tüketmesine katkı sağlar. Öte yandan katkı maddeleri kötü bir hammaddeyi ya da hatalı silolama tekniğini kurtaramaz; uygun olmayan hasat zamanı, yetersiz sıkıştırma veya hava sızması gibi temel hatalar varsa beklenen fayda alınamaz. Ayrıca ek bir maliyet getirmesi, yanlış tip ya da yanlış uygulama durumunda beklenen sonucu vermemesi ve canlı kültürlü ürünlerin saklama koşullarına duyarlı olması dikkat edilmesi gereken noktalardır; bu nedenle ürün seçimi ve uygulaması koşullara göre planlanmalı, gerektiğinde uzman görüşü alınmalıdır.
Silaj katkı maddesi, yeşil yemlerin silolanması sırasında fermantasyonu istenen yöne çekmek için kullanılır. Laktik asit üretimini hızlandırarak ortam asitliğini düşürür, istenmeyen mikroorganizmaların gelişimini baskılar ve böylece silajın daha az kayıpla olgunlaşmasına, lezzetinin ve dayanıklılığının korunmasına yardımcı olur.
Başlıca gruplar bakteriyel inokulantlar, enzim içerikli katkılar ve organik asit esaslı katkılardır. Bakteriyel inokulantlar laktik asit bakterileri içerir; enzimler bitki hücre duvarını parçalayarak bakterilere şeker sağlar; organik asitler ise ortamı doğrudan asitlendirerek küf ve maya gelişimini sınırlar. Bazı ürünler bu etkileri birlikte sunacak biçimde karma olarak hazırlanır.
Zorunlu değildir. Kuru madde ve şeker içeriği yeterli, uygun olgunlukta hasat edilmiş ve iyi sıkıştırılmış bir materyal katkısız da kaliteli silaj olabilir. Ancak silolanması zor bitkilerde, olumsuz hava koşullarında ya da bozulma riskinin yüksek olduğu durumlarda katkı kullanımı süreci güvence altına almaya yardımcı olabilir. Karar, materyalin durumuna ve koşullara göre verilmelidir.
Kullanılacak miktar ürünün tipine, formuna, bitki türüne ve kuru madde oranına göre değiştiği için burada kesin bir oran verilmesi doğru olmaz. Doğru uygulama için ürün etiketindeki yönlendirmelere uyulmalı ve gerektiğinde bir ziraat mühendisi ya da hayvan besleme uzmanından destek alınmalıdır.
Katkı maddeleri ambalajı üzerindeki saklama koşullarına uygun olarak serin, kuru ve güneş görmeyen bir yerde tutulmalıdır. Özellikle canlı kültür içeren ürünler yüksek sıcaktan ve nemden korunmalı, son kullanma tarihine dikkat edilmelidir. Açılan ambalajın ağzı sıkıca kapatılmalı ve sıvı karışımlar hazırlandığı gün kullanılmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Çiftçi Broşürü No: 132 Silaj Yapımı.
Harman üzerinde yem, yem bitkisi ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
