Menü
Yonca kuru otu, çok yıllık bir baklagil yem bitkisi olan yoncanın biçildikten sonra kurutularak saklanan halidir. Kaba yemler arasında besin değeri en yüksek olanlardan biri kabul edilir ve hayvancılıkta temel kaliteli kaba yem kaynağı olarak kullanılır. Protein ve mineral bakımından zengin yapısı sayesinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan rasyonlarının önemli bir bileşenidir.
Yonca kuru otu, baklagil kaynaklı olması nedeniyle diğer kaba yemlere kıyasla ham protein bakımından zengindir; kaynaklara göre iyi kalitede yonca kuru otunun protein içeriği yüksek düzeyde seyreder. Bunun yanında kalsiyum başta olmak üzere mineral madde ve karoten (A vitamini öncüsü) ile diğer vitaminler yönünden değerli bir kaynaktır. Lif (selüloz) içeriği hayvanın işkembe sağlığı ve geviş getirmesi için gerekli yapısal lifi sağlar. Besin değeri sabit bir rakam değildir; biçim zamanı, çiçeklenme dönemi, kurutma yöntemi ve yaprak kaybı gibi etkenlere göre belirgin biçimde değişir. Erken dönemde ve tam çiçeklenmeden önce biçilen yoncanın besin değeri, geç biçilene göre daha yüksektir.
Süt ve besi sığırları, düve ve buzağılar, koyun, keçi ve kuzular başta olmak üzere geviş getiren hayvanların tümü için uygundur. Özellikle yüksek protein ihtiyacı olan süt veren hayvanlarda ve büyüme çağındaki genç hayvanlarda kaliteli kaba yem olarak değer taşır. Atlarda da beslemede kullanılabilir. Yüksek proteinli ve kalsiyumca zengin yapısı nedeniyle özellikle bazı dönemlerde (örneğin kuru dönemdeki hayvanlar) kullanımı bir uzmanın değerlendirmesiyle ayarlanmalıdır.
Yonca kuru otu, rasyonda kaliteli kaba yem olarak yer alır ve genellikle tahıl samanı, mısır silajı gibi diğer kaba yemlerle ve kesif yemlerle birlikte dengeli biçimde kullanılır. Yüksek protein içeriği sayesinde rasyonun protein ihtiyacının bir kısmını karşılayarak dışarıdan verilen kesif yem miktarını dengelemeye yardımcı olabilir. Verilecek miktar sabit bir reçeteye bağlanamaz; hayvanın türü, yaşı, canlı ağırlığı, verim durumu (süt, besi, gebelik) ve rasyondaki diğer yemlerle olan dengesine göre belirlenir. Bu nedenle rasyon planı bir ziraat mühendisi veya hayvan besleme uzmanı tarafından hesaplanmalı, ani yem değişikliklerinden kaçınılmalı ve geçiş kademeli yapılmalıdır.
Not: Rasyon ve günlük miktar; hayvanın türü, yaşı, verim durumu ve diğer yemlere göre değişir. Dengeli rasyon için ziraat mühendisi veya veteriner hekime danışın.
Yonca, en yüksek besin değerine tomurcuklanma ile çiçeklenmenin başlangıcı arasındaki dönemde biçildiğinde ulaşır. Biçilen ot tarlada kurutulurken en değerli kısım olan yapraklarını dökmemesi önemlidir; çünkü besin maddelerinin büyük bölümü yapraklarda bulunur. Kurutma sırasında aşırı güneş, yağmur ve fazla elleme yaprak kaybını ve besin değeri düşüşünü artırır, bu yüzden nem yeterince düştüğünde balyalanması önerilir. Kuru ot; kuru, havadar, yağmur ve nemden korunan, üzeri kapalı bir depoda saklanmalıdır. Yeterince kurumadan balyalanan ot küflenme ve ısınma (yanma) riski taşır. Alternatif olarak yonca silaj şeklinde de saklanabilir; bu durumda uygun nem ve sıkıştırma koşullarına dikkat edilmelidir.
En büyük avantajı, kaba yemler içinde protein, kalsiyum, karoten ve vitamin bakımından en zengin kaynaklardan biri olması ve lezzetli olup hayvan tarafından iştahla tüketilmesidir; kaliteli kullanıldığında kesif yem ihtiyacını dengeleyerek yem maliyetine olumlu katkı sağlayabilir. Dikkat edilecek yönleri ise şunlardır: yaprakları kolay döküldüğü için yanlış kurutma ve saklamada besin değeri hızla düşer, nemli balyalanırsa küflenir ve ısınır. Taze ya da aşırı miktarda tek başına, dengesiz verilmesi geviş getiren hayvanlarda şişme (timpani) gibi sindirim sorunlarına yol açabilir; bu nedenle rasyona diğer kaba yemlerle birlikte dengeli katılması ve geçişin kademeli yapılması gerekir.
En yüksek besin değeri için yonca genellikle tomurcuklanma ile çiçeklenmenin başlangıcı arasındaki dönemde biçilir. Bu dönemde protein ve yaprak oranı yüksektir; biçim geciktikçe sap oranı artar ve besin değeri düşer.
Kuru ot, biçilen yoncanın tarlada kurutulup nemi düşürülerek balya halinde saklanmasıdır. Silaj ise otun uygun nemde sıkıştırılıp havasız ortamda fermente edilerek saklanmasıdır. Kurutma yağışlı bölgelerde zor olduğunda silaj tercih edilebilir; her iki yöntemde de doğru uygulama besin değerini korur.
Kaliteli bir kaba yem olsa da tek başına dengeli bir rasyon oluşturmaz. Hayvanın verim ve ihtiyacına göre diğer kaba yemler ve kesif yemlerle birlikte dengeli kullanılması gerekir. Rasyon dengesi bir uzman tarafından planlanmalıdır.
Özellikle taze yonca ya da aşırı ve dengesiz tüketim geviş getiren hayvanlarda şişme riski oluşturabilir. Kuru ot halinde ve diğer yemlerle dengeli verildiğinde, geçiş kademeli yapıldığında bu risk azalır. Şüphe durumunda bir veteriner hekime danışılmalıdır.
İyi kalite yonca kuru otu yeşilimsi rengini büyük ölçüde korur, yaprakları bol ve saplarına tutunmuş, kokusu hoş, tozsuz, küfsüz ve nemsizdir. Sararmış, çok saplı, yaprakları dökülmüş, küf kokan veya nemli balyalar düşük kaliteye işaret eder.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Samsun İl Müdürlüğü - Yem Bitkileri Tarımı ve Silaj Yapımı.
Harman üzerinde yem, yem bitkisi ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
