Menü
İstiridye mantarı (Pleurotus ostreatus), yelpaze veya istiridye kabuğu biçimindeki şapkasıyla tanınan, kültürü kolay yapılabilen bir kültür mantarıdır. Türkiye'de beyaz şapkalı kültür mantarından (Agaricus) sonra en çok üretilen ikinci mantar türüdür ve son yıllarda üretimi hızla artmaktadır. Odunsu bitki artıklarını (buğday sapı, mısır koçanı, saman, talaş, pamuk artığı gibi lignoselülozik materyaller) besin kaynağı olarak kullanabilmesi, üreticiye ucuz ham madde ve düşük yatırım maliyetiyle üretim imkânı sağlar. Bu yönüyle küçük aile işletmeleri ve girişimciler için elverişli bir tarımsal faaliyet alanıdır. Türk mutfağında sote, ızgara, kavurma ve çorbalarda kullanılan istiridye mantarı; yüksek protein, lif ve düşük yağ içeriğiyle sağlıklı beslenme akımının da desteklediği bir üründür. Kapalı ortamda, toprağa bağlı olmadan üretilebilmesi mevsimden bağımsız yıl boyu üretime olanak tanır. Bu özellikleriyle istiridye mantarı, kırsalda katma değerli tarım ve tarımsal atıkların değerlendirilmesi açısından Türkiye tarımında giderek önem kazanan bir üretim koludur.
İstiridye mantarı toprağa bağlı bir bitki olmadığından, kapalı ve iklim kontrollü ortamlarda (mantar odaları, sundurma, terk edilmiş binalar, mağara veya bodrum katları) üretilir. Bu nedenle üretim, geleneksel tarımdaki gibi belirli bir iklim kuşağıyla sınırlı değildir; sıcaklık ve nemin yapay olarak sağlanabildiği hemen her ilde yapılabilmektedir. Yine de üretim yoğunluğu; pazara yakınlık, ham madde (saman, talaş, pamuk ve tarımsal atık) bulunabilirliği ve tüketici talebinin yüksek olduğu bölgelerde toplanır. Marmara Bölgesi (özellikle İstanbul, Bursa, Yalova çevresi), Ege (İzmir, Manisa), İç Anadolu ve Akdeniz'in çeşitli illerinde işletmeler yaygındır. İstiridye mantarı, beyaz şapkalı mantara göre daha geniş bir sıcaklık aralığında (yaklaşık 15-25 derece) ve yüksek nemde geliştiğinden, iklimlendirme maliyeti nispeten düşüktür. Serin ve nemli iklime sahip Karadeniz gibi bölgeler ise doğal koşullar açısından iklimlendirme yükünü azaltabilir. Belirleyici etken doğal toprak veya iklim değil, kontrollü ortamın sağlanabilmesi ve ucuz ham maddeye erişimdir.
İstiridye mantarında verim genellikle kullanılan kompost/substrat (yetiştirme ortamı) ağırlığına göre biyolojik etkinlik (biological efficiency) olarak ifade edilir. Uygun koşullarda kuru substrat kilogramı başına belirli bir oranda taze mantar elde edilir; pratikte kullanılan yaş torba ağırlığının yaklaşık yüzde 15-25'i kadar taze mantar hasadı yaygın bir aralık olarak kabul edilir, ancak işletme koşullarına göre bu oran değişebilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler şunlardır: kullanılan misel (tohumluk) kalitesi ve miktarı, substratın cinsi ve besin değeri, pastörizasyon veya sterilizasyonun düzgün yapılması (bulaşan küf ve bakterilerin verimi ciddi düşürmesi), üretim odasındaki sıcaklık, bağıl nem (genellikle yüksek nem istenir), havalandırma ile karbondioksit düzeyinin kontrolü ve yeterli ışık. Ayrıca hijyen, sulama düzeni ve hasat zamanlaması da hem verimi hem kaliteyi belirler. Kesin verim rakamları işletme tekniğine ve substrata bağlı olarak önemli farklılık gösterdiğinden, üreticilerin kendi koşullarında deneme yaparak değer belirlemesi önerilir.
İstiridye mantarı Türkiye'de ağırlıklı olarak iç piyasaya yönelik üretilir ve taze olarak hal, market, manav ve pazar kanallarıyla tüketiciye ulaşır. Raf ömrünün kısa olması nedeniyle üretim genellikle büyük tüketim merkezlerine yakın kurulur. Son yıllarda sağlıklı beslenme eğilimi, restoran ve toplu tüketim talebiyle iç pazarda tüketimin arttığı görülmektedir. Beyaz şapkalı kültür mantarı Türkiye mantar üretiminde ve dış ticaretinde daha baskın olsa da, istiridye mantarı düşük yatırım maliyeti ve tarımsal atıkları değerlendirme özelliğiyle kırsal girişimcilik açısından ekonomik önem taşır. Ürün taze tüketimin yanında kurutulmuş ve işlenmiş formlarda da değerlendirilebilir; bu ürünlerde katma değer ve raf ömrü artar. İhracat ve ithalat açısından mantar dış ticareti daha çok işlenmiş ve konserve ürünler ile beyaz mantar etrafında şekillenir. İstiridye mantarında ihracat potansiyeli bulunmakla birlikte güncel ve kesin dış ticaret büyüklükleri için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı verilerine başvurulması gerekir.
İstiridye mantarı toprağa ihtiyaç duymaz; buğday sapı, saman, mısır koçanı, talaş, pamuk artığı gibi lignoselülozik tarımsal atıklardan hazırlanan substrat üzerinde yetiştirilir. Bu ortam pastörize edilip miselle aşılanır ve nem ile sıcaklığı kontrol edilen kapalı odalarda geliştirilir.
Misel aşılanan torbalarda önce beyaz misel gelişimi (kolonizasyon) tamamlanır, ardından uygun sıcaklık ve nemde mantar taslakları oluşur. Koşullara ve türe bağlı olarak aşılamadan ilk hasada birkaç hafta içinde ulaşılabilir ve birden fazla hasat dalgası (parti) alınabilir.
Beyaz şapkalı mantar (Agaricus bisporus) gübre kökenli hazırlanmış kompost ve örtü toprağı üzerinde yetişir. İstiridye mantarı (Pleurotus) ise örtü toprağı istemez, doğrudan bitkisel atık substratta gelişir; yelpaze biçimli şapkası, daha geniş sıcaklık toleransı ve daha düşük üretim maliyetiyle ayrılır.
En büyük risk küf ve bakteri bulaşmalarıdır. Substratın yeterince pastörize edilmemesi, hijyen eksikliği, yüksek karbondioksit ve yetersiz havalandırma verim ve kaliteyi düşürür. Düzenli temizlik, doğru nem-sıcaklık kontrolü ve havalandırma bu sorunları büyük ölçüde önler.
Evet, istiridye mantarı doğada ölü veya zayıf ağaç gövdeleri üzerinde doğal olarak da yetişen bir türdür. Ancak doğadan mantar toplamak yanlış tür teşhisi riski taşır. Kültür üretiminde tür, hijyen ve koşullar kontrol altında olduğundan güvenli ve standart ürün elde edilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel i̇stiridye mantarı ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık İstiridye Mantarı İstiridye Mantarı Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
