Menü
Dış parazitler; hayvanın deri ve tüylerinde yaşayan kene, bit, pire, uyuz etkeni akarlar ve sinekler gibi canlılardır. Bunların içinde en önemli grup, Ixodidae ailesine ait sert kenelerdir (örneğin Hyalomma, Rhipicephalus ve Ixodes türleri). Keneler hayvanın kanıyla beslenir ve beslenirken çok sayıda hastalık etkenini (babesiyoz, theileriyoz, anaplazmoz ve Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi) hayvandan hayvana ve insana taşır. Bu nedenle keneler yalnızca kan kaybı yönünden değil, taşıdıkları hastalıklar yönünden de büyük önem taşır.
Başta sığır, koyun ve keçi olmak üzere tüm çiftlik hayvanları, at, köpek ve kümes hayvanları dış parazitlerden etkilenir. Özellikle mera ve otlatma ortamında bulunan büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar kene tutunması açısından yüksek risk altındadır. Genç, zayıf ve bağışıklığı düşük hayvanlarda parazit yükü ve zararı daha ağır seyreder.
Kene tutunan bölgelerde deride kaşıntı, kızarıklık, şişlik ve zamanla kabuklanma görülür. Yoğun parazit yükü olan hayvanlarda huzursuzluk, sürtünme, tüy dökülmesi, kansızlık ve buna bağlı halsizlik, iştah ve verim düşüklüğü ortaya çıkar. Keneler çoğunlukla kulak içi, meme, kuyruk altı, kasık ve boyun gibi tüysüz ve ince derili bölgelere tutunur. Kenelerle bulaşan hastalıklarda ise yüksek ateş, kanlı idrar ve sararma gibi ağır belirtiler eklenebilir.
Keneler yumurta, larva, nimf ve ergin dönemlerini mera, çalılık ve otlak zemininde geçirir ve konak buldukça hayvana tutunur. Enfekte hayvanların otlatıldığı meralar, ortak barınaklar ve hayvan hareketleri parazitin yayılmasını hızlandırır. Kene aktivitesi ılıman iklimde genellikle ilkbahardan sonbahara kadar (Mart ve Ekim ayları arası) yoğunlaşır. Kene beslenirken salgısıyla taşıdığı mikroorganizmaları hayvana aktardığı için tek bir kene bile hastalık bulaştırabilir.
Korunmanın temeli mera ve barınak yönetimi ile düzenli parazit kontrolüdür; hayvanlar özellikle risk mevsiminde sık sık kene yönünden muayene edilmelidir. Barınaklarda çatlak ve deliklerin sıvanması, altlığın düzenli değiştirilmesi ve ortamın uygun akarisitlerle ilaçlanması kene populasyonunu azaltır. Meraya çıkışta ve mevsim başında veteriner hekim önerisiyle koruyucu dış parazit uygulaması yapılması önerilir. Yaygın kullanılan hastalıklara karşı rutin bir kene aşısı bulunmadığından korunma ağırlıklı olarak parazit mücadelesine dayanır.
Hayvan üzerindeki keneler ezilmeden, ağız kısmı deride kalmayacak şekilde dikkatlice çıkarılmalı ve uygun şekilde imha edilmelidir. Dış parazit mücadelesinde kullanılacak akarisit ve ilaçların seçimi, uygulama şekli ve tekrarı mutlaka veteriner hekim tarafından belirlenmelidir. Bilinçsiz ve gereğinden sık ilaç kullanımı hem hayvana zarar verir hem de kenelerde direnç gelişmesine yol açar. Kene ile bulaşan bir hastalıktan şüphelenildiğinde vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.
Kene ezilmeden, patlatılmadan ve ağız kısmı deride bırakılmadan bir bütün halinde çıkarılmalıdır. Çıplak elle temastan kaçınılmalı, eldiven kullanılmalı ve çıkarılan kene imha edilmelidir. Kene çıkarılırken zorlanılan durumlarda veteriner hekimden yardım alınması güvenlidir.
Kene aktivitesi genellikle ilkbahardan sonbahara kadar, özellikle Mart ve Ekim ayları arasında en yüksek düzeydedir. Bu dönemde hayvanlar sık aralıklarla muayene edilmeli ve veteriner hekim önerisiyle koruyucu uygulamalar yapılmalıdır. Barınak temizliği ve mera yönetimi tüm yıl boyunca sürdürülmelidir.
Evet, keneler insana da tutunabilir ve Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi gibi ölümcül olabilen hastalıkları bulaştırabilir. Hayvanlarla uğraşan kişilerin kene yönünden dikkatli olması, uygun kıyafet giymesi ve vücut kontrolü yapması önerilir. Ateş, halsizlik ve kanama belirtisi olan kişiler vakit kaybetmeden hekime başvurmalıdır.
Evet, enfekte tek bir kene beslenme sırasında taşıdığı hastalık etkenini hayvana veya insana aktarabilir. Bu nedenle az sayıda kene görülse dahi ciddiye alınmalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır. Kene tutunması sonrası hayvanda belirti gelişirse veteriner hekime danışılmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Sinop İl Müdürlüğü.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
