Menü
Deri mantarı (dermatofitoz), derinin üst tabakasında ve tüylerde yerleşen mantarların (dermatofitler) neden olduğu bulaşıcı bir deri hastalığıdır. Sığırlarda en sık görülen etken Trichophyton verrucosum olup, ayrıca diğer Trichophyton ve Microsporum türleri de rol oynayabilir. Halk arasında kel, kellik ya da mantar olarak bilinir ve tipik olarak deride yuvarlak, tüysüz ve kepekli lezyonlar oluşturur. Hastalık hem hayvandan hayvana hem de hayvandan insana bulaşabilen bir zoonozdur.
Başta buzağı ve genç sığırlar olmak üzere büyükbaş hayvanlarda sık görülür. Koyun, keçi, at, köpek, kedi ve diğer evcil hayvanlar da dermatofitoza yakalanabilir. Bağışıklığı düşük, kalabalık ve nemli ortamlarda barındırılan genç hayvanlarda hastalık daha kolay yayılır. Hayvanlarla yakın temas eden insanlara da bulaşabildiği için ortak bir hastalıktır.
Deride, özellikle baş, göz çevresi, boyun ve sırtta daire biçiminde, tüysüz ve grimsi-beyaz kepekli kabuklarla kaplı lezyonlar oluşur. Lezyonlar zamanla büyüyebilir, birleşebilir ve hafif kaşıntıya yol açabilir. Genellikle hayvanın genel durumu bozulmaz, ancak yaygın olgularda huzursuzluk ve deri kalınlaşması görülebilir. Lezyonların kabuklu, dairesel ve tüy dökülmesiyle seyretmesi hastalık için tipiktir.
Hastalık, enfekte hayvanlarla doğrudan temas ve mantar sporlarıyla bulaşmış ortam, alet, tımar malzemesi ve barınak yüzeyleriyle temas yoluyla yayılır. Mantar sporları ortamda uzun süre canlı kalabildiği için barınaklar önemli bir bulaşma kaynağıdır. Nemli, güneş almayan, kalabalık ve hijyeni bozuk barınaklarda hastalık hızla yayılır. Zoonoz karakteri nedeniyle hasta hayvanlara çıplak elle dokunan kişilere de bulaşabilir.
Korunmada barınak hijyeni, iyi havalandırma, güneş ışığı ve kalabalığın önlenmesi esastır. Hasta hayvanlar sürüden ayrılmalı, kullanılan alet ve tımar malzemeleri düzenli olarak temizlenip dezenfekte edilmelidir. Hayvanlarla uğraşırken eldiven kullanımı ve el hijyeni, insanlara bulaşmayı önlemek açısından önemlidir. Bazı ülkelerde dermatofitoza karşı aşı bulunmakla birlikte uygulama ve korunma stratejisi veteriner hekim tarafından belirlenmelidir.
Tedaviye başlamadan önce lezyon üzerindeki kepekli kabukların yumuşatılarak temizlenmesi, ilaçların deriye ulaşmasını kolaylaştırır. Kullanılacak antifungal ilaçların seçimi, uygulama süresi ve yöntemi mutlaka veteriner hekim tarafından belirlenmelidir. Tedavi genellikle uzun sürer ve tam iyileşme için düzenli uygulama gerekir. Bu süreçte hasta hayvan diğerlerinden ayrılmalı, barınak ve ekipman dezenfekte edilmeli ve insana bulaşmayı önlemek için hijyen kurallarına uyulmalıdır.
Evet, dermatofitoz zoonoz bir hastalıktır ve hasta hayvanlarla temas eden insanlara bulaşabilir. İnsanlarda genellikle deride kaşıntılı, dairesel ve kızarık lezyonlar oluşur. Bu nedenle hayvanlarla uğraşırken eldiven kullanılmalı ve el hijyenine dikkat edilmelidir.
Hastalık en sık buzağı ve genç sığırlarda görülür. Kalabalık, nemli ve güneş almayan barınaklarda bağışıklığı düşük hayvanlarda daha kolay yayılır. Barınak koşullarının iyileştirilmesi hastalık riskini belirgin şekilde azaltır.
Bazı olgularda bağışıklık geliştikçe lezyonlar gerileyebilse de tedavi edilmeden bekletmek hastalığın diğer hayvanlara ve insanlara yayılmasına yol açar. Bu nedenle beklemek yerine veteriner hekime başvurulması ve barınağın dezenfekte edilmesi önerilir. Erken tedavi hem iyileşmeyi hızlandırır hem de yayılmayı önler.
Barınağın iyi havalandırılması, güneş ışığı alması, kuru tutulması ve kalabalığın önlenmesi önemlidir. Kullanılan alet ve tımar malzemeleri düzenli temizlenip dezenfekte edilmeli, hasta hayvanlar ayrılmalıdır. Dezenfeksiyon yöntemi konusunda veteriner hekimden görüş alınması yararlıdır.
Kaynak: VetRehberi - Trikofiti (Trichophyton) Mantar Hastalığı.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
