Etlik Tavuk (Broyler) yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Belirti: Solunum güçlüğü, hırıltı, burun akıntısı ve öksürük görülür. Yeşilimsi sulu ishal, kanat ve bacaklarda felç, boyun bükülmesi gibi sinirsel belirtiler ortaya çıkabilir. Sürüde ani ve yüksek ölüm yaşanabilir.
Etmen / koşul: Hasta hayvanların salgıları, dışkısı ve bulaşık ekipman, yem, su ve insan hareketleriyle hızla bulaşır.
Önlem: İhbarı mecburi bir hastalıktır; şüphede İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirin, biyogüvenlik ve veteriner hekim denetiminde koruyucu aşılama programı uygulayın.
Gumboro Hastalığı (Enfeksiyöz Bursal Hastalık)
Infectious bursal disease virus
Belirti: Genç piliçlerde halsizlik, tüylerin kabarması, sulu beyazımsı ishal ve iştahsızlık görülür. Bağışıklık sistemi (bursa Fabricius) zarar gördüğü için hayvanlar başka enfeksiyonlara açık hale gelir. Sürüde ölüm oranı artabilir.
Etmen / koşul: Dışkıyla bulaşan, çevrede uzun süre canlı kalan dayanıklı bir virüsle yayılır.
Önlem: Sıkı altlık ve kümes hijyeni, dönem sonu dezenfeksiyon ve veteriner hekim tarafından planlanan koruyucu aşılama programı uygulanır.
Enfeksiyöz Bronşit
Avian coronavirus
Belirti: Öksürük, hapşırma, hırıltılı solunum ve burun akıntısı gibi solunum belirtileri görülür. Civcivlerde büyüme geriliği, yem ve su tüketiminde azalma olur. Gelişme yavaşlar ve sürü performansı düşer.
Etmen / koşul: Havadaki damlacıklar ve bulaşık ekipmanla hızla yayılan bulaşıcı bir virüs hastalığıdır.
Önlem: Kümes havalandırması, kalabalığı önleme ve biyogüvenlikle birlikte veteriner hekim önderliğinde koruyucu aşılama uygulanır.
Koksidiyoz
Eimeria spp.
Belirti: Kanlı veya mukuslu ishal, tüylerin kabarması, halsizlik ve iştahsızlık görülür. Hayvanlar soluk ibikli, zayıf ve duraksamış olur; gelişme geriler. Nemli ve kirli altlıkta özellikle genç piliçlerde ölümlere yol açabilir.
Etmen / koşul: Nemli altlık ve dışkıyla bulaşan tek hücreli bağırsak parazitinin yumurtaları ortamda yayılarak hastalık oluşturur.
Önlem: Altlığın kuru tutulması, su ve yem kaplarının dışkıyla kirlenmesinin önlenmesi ve kümes hijyeni temel korunma yoludur; tedavi için veteriner hekime başvurulur.
Kronik Solunum Yolu Hastalığı (CRD / Mikoplazmoz)
Mycoplasma gallisepticum
Belirti: Hırıltılı solunum, burun ve gözden akıntı, hapşırık ve yüzde şişlik görülür. Yem tüketimi azalır, gelişme yavaşlar ve verim düşer. Hastalık yavaş seyreder ve sürüde uzun süre kalabilir.
Etmen / koşul: Hasta hayvanlardan damlacık yoluyla ve kuluçkalık yumurtayla yavruya geçerek yayılır; stres ve kötü havalandırma hastalığı ağırlaştırır.
Önlem: İyi havalandırma, kalabalığı önleme, hastalıksız damızlık seçimi ve kümes hijyeni ile korunulur; tedavi veteriner hekim önerisiyle yapılır.
Pullorum Hastalığı (Civciv Beyaz İshali)
Salmonella Pullorum
Belirti: Yeni çıkan civcivlerde beyaz, yapışkan ishal, kümeleşme, halsizlik ve iştahsızlık görülür. Civcivler tüyleri kabarık, kanatları düşük ve duraksamış durur. İlk günlerde yüksek ölüm yaşanabilir.
Etmen / koşul: Kuluçkalık yumurtayla yavruya geçer ve dışkıyla bulaşık ortamda civcivler arasında yayılır.
Önlem: Hastalıktan ari damızlık ve kuluçkalık yumurta kullanımı, kuluçkahane ve kümes hijyeni ile korunulur; veteriner hekim denetimi önerilir.
Kuş Gribi (Avian İnfluenza)
Influenza A virus
Belirti: Ani ve yüksek ölüm, ibik ve sakalda morarma, yüzde şişlik görülür. Solunum güçlüğü, burun akıntısı, yeşil ishal ve sinirsel belirtiler ortaya çıkabilir. Yem ve su tüketimi ile yumurta verimi hızla düşer.
Etmen / koşul: Yabani su kuşları, bulaşık dışkı, su ve ekipmanla yayılan, halk sağlığı açısından da önemli bir virüstür.
Önlem: İhbarı mecburi hastalıktır; şüpheli ölümlerde derhal İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirin ve sürüye temas etmeden biyogüvenlik tedbirlerini uygulayın.
Etlik Tavuk (Broyler) Parazitleri ve Dış Etkenleri
Kırmızı Tavuk Biti (Akar)
Dermanyssus gallinae
Zarar şekli: Geceleri hayvanların kanını emen bu akar huzursuzluk, kaşınma ve uyku bozukluğu yapar. Yoğun bulaşmada kansızlık, soluk ibik, gelişme geriliği ve verim düşüklüğü görülür. Hayvanlarda strese bağlı performans kaybı oluşur.
Koşul: Gündüz kümes çatlak ve aralıklarında saklanıp gece konağa saldırır; sıcak ortamda hızla çoğalır.
Önlem: Kümes çatlaklarının kapatılması, düzenli temizlik ve dönem arası boşaltıp dezenfeksiyon ile mücadele edilir; uygulama için veteriner hekime danışılır.
Tüy Biti
Menopon gallinae
Zarar şekli: Tüy diplerinde dolaşan bu dış parazit yoğun kaşıntı ve huzursuzluk yapar. Hayvanlar tüylerini gagalar, tüy dökülmesi ve cilt tahrişi görülür. Yem tüketimi ve gelişme olumsuz etkilenir.
Koşul: Hayvandan hayvana temasla ve bulaşık altlık-ekipmanla yayılır; kalabalık ve kirli ortam bulaşmayı artırır.
Önlem: Sürü gözetimi, kümes ve altlık temizliği, yeni hayvanların karantinası ile önlenir; mücadelede veteriner hekim önerisi alınır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve parazitleri tanıma amacıyla anlatır; tedavi ve ilaç önerisi içermez. Hayvan hastalıklarında teşhis ve tedavi yalnızca veteriner hekim tarafından yapılır. Şap, bruselloz, kuş gribi, şarbon gibi ihbarı mecburi hastalıklardan şüphelenildiğinde derhal en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya veteriner hekime bildirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Etlik Tavuk (Broyler) newcastle hastalığı (yalancı tavuk vebası) belirtileri nelerdir?
Solunum güçlüğü, hırıltı, burun akıntısı ve öksürük görülür. Yeşilimsi sulu ishal, kanat ve bacaklarda felç, boyun bükülmesi gibi sinirsel belirtiler ortaya çıkabilir. Sürüde ani ve yüksek ölüm yaşanabilir.
Etlik Tavuk (Broyler) gumboro hastalığı (enfeksiyöz bursal hastalık) belirtileri nelerdir?
Genç piliçlerde halsizlik, tüylerin kabarması, sulu beyazımsı ishal ve iştahsızlık görülür. Bağışıklık sistemi (bursa Fabricius) zarar gördüğü için hayvanlar başka enfeksiyonlara açık hale gelir. Sürüde ölüm oranı artabilir.
Öksürük, hapşırma, hırıltılı solunum ve burun akıntısı gibi solunum belirtileri görülür. Civcivlerde büyüme geriliği, yem ve su tüketiminde azalma olur. Gelişme yavaşlar ve sürü performansı düşer.
Etlik Tavuk (Broyler) kırmızı tavuk biti (akar) zararı nasıl anlaşılır?
Geceleri hayvanların kanını emen bu akar huzursuzluk, kaşınma ve uyku bozukluğu yapar. Yoğun bulaşmada kansızlık, soluk ibik, gelişme geriliği ve verim düşüklüğü görülür. Hayvanlarda strese bağlı performans kaybı oluşur.
Etlik Tavuk (Broyler) tüy biti zararı nasıl anlaşılır?
Tüy diplerinde dolaşan bu dış parazit yoğun kaşıntı ve huzursuzluk yapar. Hayvanlar tüylerini gagalar, tüy dökülmesi ve cilt tahrişi görülür. Yem tüketimi ve gelişme olumsuz etkilenir.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP - Etlik Piliç Yetiştiriciliği ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM yayınları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Sponsorlu
Etlik Tavuk (Broyler) üretimi ve ticareti Harman'da
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
Sponsorlu
