At yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Belirti: Tek tırnaklı hayvanlarda görülen, burun akıntısı, burun mukozasında yaralar ve deri altında düğümler/yaralarla seyreden bulaşıcı bir hastalıktır. Atlarda çoğunlukla kronik seyrederken katır ve eşeklerde daha akut gidebilir. Halsizlik, zayıflama ve solunum belirtileri görülebilir.
Etmen / koşul: Burkholderia mallei bakterisi; enfekte hayvanlarla temas, ortak yemlik/suluk ve kapalı kalabalık barınaklarda bulaşma riski artar.
Önlem: İhbarı mecburi hastalıktır; şüphe halinde derhal İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirilmelidir. Yeni hayvanlarda karantina ve sağlık testi, barınak hijyeni ve enfekte hayvanların ayrılması koruyucu önlemlerdir. Teşhis ve uygulamalar resmî veteriner hekim denetiminde yürütülür.
At Gribi (Ekin İnfluenzası)
Equine influenza virus
Belirti: Ani yükselen ateş, kuru ve sık öksürük, burun akıntısı ve iştahsızlıkla seyreden çok bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Hayvanlarda halsizlik ve performans düşüklüğü görülür. Kalabalık ortamlarda hızla yayılır.
Etmen / koşul: İnfluenza virüsü; hava yoluyla, öksürükle ve yakın temasla, özellikle naklen toplanan ve kalabalık tutulan atlarda hızlı bulaşır.
Önlem: Veteriner hekim denetiminde aşılama programı uygulanmalı, yeni gelen hayvanlar karantinaya alınmalıdır. Barınak havalandırması, ekipman hijyeni ve hasta hayvanların ayrılması ile yayılım önlenir.
Tetanoz (Kazıklı Humma)
Clostridium tetani
Belirti: Kas sertliği ve kasılmalar, çene kilitlenmesi, yürüyüş bozukluğu ve seslere/ışığa aşırı duyarlılıkla seyreder. Hayvan giderek hareket edemez hale gelebilir. Atlar bu hastalığa oldukça duyarlıdır.
Etmen / koşul: Clostridium tetani sporları toprakta yaygındır; derin yaralar, tırnak yaralanmaları ve kirli ortamlarda yara bulaşması ile gelişir.
Önlem: Veteriner hekim önerisiyle koruyucu aşılama yapılmalı; yaralanmalar temiz tutulmalı, barınak ve padok ortamı yaralanmaya yol açacak kesici/sivri nesnelerden arındırılmalıdır. Doğum sonrası tayda göbek hijyenine dikkat edilmelidir.
Kolik (Sancı)
Belirti: Karın ağrısıyla seyreden, atın huzursuzlanması, yere yatıp kalkması, eşinmesi, karnına bakması ve terlemesiyle belli olan acil bir durumdur. İştahsızlık ve dışkılama bozukluğu görülebilir. Hızla ağırlaşabildiği için aciliyet taşır.
Etmen / koşul: Ani yem değişikliği, küflü/bozuk yem, yetersiz su tüketimi, aşırı kesif yem ve iç parazitler tetikleyici etmenlerdir.
Önlem: Yem değişiklikleri kademeli yapılmalı, kaliteli kaba yem ve sürekli temiz su sağlanmalı, düzenli parazit kontrolü uygulanmalıdır. Belirti görüldüğünde vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.
At Parazitleri ve Dış Etkenleri
İç Parazitler (Mide-Bağırsak Solucanları)
Strongylus spp.
Zarar şekli: Zayıflama, tüylerde matlaşma, karın şişkinliği, iştah değişiklikleri ve gelişme geriliği görülür. Ağır enfestasyonlarda kolik ve performans düşüklüğü ortaya çıkabilir. Genç hayvanlar daha duyarlıdır.
Koşul: Bağırsak solucanları; meralarda ve kirli altlıkta bulunan parazit yumurta/larvalarının otla veya çevreden alınmasıyla bulaşır. Kalabalık ve hijyenden uzak ortamlarda artar.
Önlem: Veteriner hekim önerisine göre düzenli parazit kontrol programı uygulanmalı; padok ve mera dönüşümlü kullanılıp gübre düzenli toplanmalıdır. Yemlik ve suluk yerden yüksek ve temiz tutulmalıdır.
Bot Sineği (Mide Kurdu)
Gasterophilus spp.
Zarar şekli: Sinek erginleri atın bacak ve vücut kıllarına sarı yumurtalarını bırakır; larvalar mideye yerleşerek sindirim bozukluğu, iştahsızlık ve zayıflamaya yol açar. Ağız ve mide tahrişi görülebilir. Rahatsızlık atı huzursuz eder.
Koşul: Gasterophilus türü sinekler; sıcak mevsimde yumurtaların kıllara bırakılıp yalanma yoluyla yutulmasıyla larvalar mideye geçer.
Önlem: Tımar sırasında kıllardaki yumurtalar düzenli temizlenmeli, barınak ve çevre sinek yoğunluğuna karşı temiz tutulmalıdır. Parazit kontrolü ve uygulama zamanlaması için veteriner hekime danışılmalıdır.
Dış Parazitler (Bit, Uyuz, Kene)
Sarcoptes / Damalinia spp.
Zarar şekli: Şiddetli kaşıntı, tüy dökülmesi, deride kabuklanma, kalınlaşma ve sürtünmeye bağlı yaralar görülür. Hayvan huzursuzdur ve sürekli kaşınır. Kondisyon ve verim düşer.
Koşul: Bit, uyuz etkenleri ve keneler; kalabalık, nemli ve hijyenik olmayan barınaklarda, ortak ekipman ve temasla bulaşır.
Önlem: Düzenli tımar ve barınak hijyeni sağlanmalı, altlık kuru tutulmalı, ekipman temizliğine dikkat edilmelidir. Yeni hayvanlar karantinaya alınmalı; uygulama için veteriner hekime başvurulmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve parazitleri tanıma amacıyla anlatır; tedavi ve ilaç önerisi içermez. Hayvan hastalıklarında teşhis ve tedavi yalnızca veteriner hekim tarafından yapılır. Şap, bruselloz, kuş gribi, şarbon gibi ihbarı mecburi hastalıklardan şüphelenildiğinde derhal en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya veteriner hekime bildirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
At ruam belirtileri nelerdir?
Tek tırnaklı hayvanlarda görülen, burun akıntısı, burun mukozasında yaralar ve deri altında düğümler/yaralarla seyreden bulaşıcı bir hastalıktır. Atlarda çoğunlukla kronik seyrederken katır ve eşeklerde daha akut gidebilir. Halsizlik, zayıflama ve solunum belirtileri görülebilir.
At at gribi (ekin i̇nfluenzası) belirtileri nelerdir?
Ani yükselen ateş, kuru ve sık öksürük, burun akıntısı ve iştahsızlıkla seyreden çok bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Hayvanlarda halsizlik ve performans düşüklüğü görülür. Kalabalık ortamlarda hızla yayılır.
At tetanoz (kazıklı humma) belirtileri nelerdir?
Kas sertliği ve kasılmalar, çene kilitlenmesi, yürüyüş bozukluğu ve seslere/ışığa aşırı duyarlılıkla seyreder. Hayvan giderek hareket edemez hale gelebilir. Atlar bu hastalığa oldukça duyarlıdır.
At i̇ç parazitler (mide-bağırsak solucanları) zararı nasıl anlaşılır?
Zayıflama, tüylerde matlaşma, karın şişkinliği, iştah değişiklikleri ve gelişme geriliği görülür. Ağır enfestasyonlarda kolik ve performans düşüklüğü ortaya çıkabilir. Genç hayvanlar daha duyarlıdır.
At bot sineği (mide kurdu) zararı nasıl anlaşılır?
Sinek erginleri atın bacak ve vücut kıllarına sarı yumurtalarını bırakır; larvalar mideye yerleşerek sindirim bozukluğu, iştahsızlık ve zayıflamaya yol açar. Ağız ve mide tahrişi görülebilir. Rahatsızlık atı huzursuz eder.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü - Hayvan Hastalıklarıyla Mücadele ve Hayvan Hareketleri Kontrolü Programı (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
Sponsorlu
