Besi Sığırı Hastalıkları ve Zararlıları

Besi Sığırı yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.

Besi Sığırı Hastalıkları

Şap Hastalığı

Belirti: Yüksek ateş, ağızda aşırı salya akışı ve dilde, diş etlerinde, ayak tırnak aralarında ve meme başlarında su toplamış kabarcıklar (veziküller) görülür. Hayvan ağrı nedeniyle yem yemekte zorlanır, topallar ve hızla zayıflayarak besi performansı düşer.

Etmen / koşul: Çok hızlı bulaşan viral bir hastalıktır; hasta hayvanların salgıları, ortak su-yem, alet ekipman ve insan-araç hareketiyle yayılır.

Önlem: İhbarı mecburi bir hastalıktır; şüphe halinde derhal İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirilmeli, hasta hayvanlar izole edilmeli ve veteriner hekim denetiminde koruyucu aşılama programı uygulanmalıdır.

Brusella (Bruselloz)

Brucella abortus

Belirti: Gebe hayvanlarda genellikle gebeliğin son üçte birlik döneminde yavru atma (abort), son atılamaması ve döl tutmama görülür. Erkeklerde testis iltihabı, eklem şişlikleri ortaya çıkabilir; hastalık insanlara da bulaşan (zoonoz) bir hastalıktır.

Etmen / koşul: Atık yavru, su zarları ve akıntılarla bulaşmış yem, su ve ortam yoluyla, ayrıca temas yoluyla bulaşır.

Önlem: İhbarı mecburi ve tazminatlı bir hastalıktır; şüphe halinde İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirilmeli, atık yapan hayvan ve materyaller izole edilmeli, koruyucu aşılama ve test programı veteriner denetiminde yürütülmelidir.

Şarbon

Bacillus anthracis

Belirti: Genellikle ani ölümlerle seyreder; ölen hayvanlarda doğal deliklerden pıhtılaşmayan koyu kan gelmesi tipiktir. Yüksek ateş, titreme ve solunum güçlüğü görülebilir; insanlara da bulaşan tehlikeli bir zoonozdur.

Etmen / koşul: Toprakta uzun süre canlı kalan sporlarla bulaşmış mera ve yemlerin tüketilmesiyle bulaşır.

Önlem: İhbarı mecburi bir hastalıktır; ani ölümlerde leşe dokunulmadan derhal İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirilmeli ve risk bölgelerinde koruyucu aşılama programı veteriner hekim tarafından yapılmalıdır.

Enterotoksemi

Clostridium perfringens

Belirti: Özellikle hızlı gelişen ve bol kesif yemle beslenen besi hayvanlarında ani ölümler görülür. Hayvanlarda durgunluk, sinirsel belirtiler, koordinasyon bozukluğu ve ishal ortaya çıkabilir.

Etmen / koşul: Bağırsakta bulunan etkenin, ani yem değişimi ve aşırı kesif yem tüketiminde hızla çoğalıp toksin üretmesiyle ortaya çıkar.

Önlem: Yem değişiklikleri kademeli yapılmalı, rasyon dengesi korunmalı ve koruyucu aşılama programı veteriner hekim önerisine göre uygulanmalıdır.

Pastörellöz (Sevkiyat Hastalığı)

Pasteurella multocida

Belirti: Yüksek ateş, burun akıntısı, öksürük ve hızlı, güç solunum ile seyreder. Özellikle nakil ve barınak değişikliği stresinin ardından zatürree tablosu ve iştahsızlık görülür.

Etmen / koşul: Nakil, ani hava değişimi ve kalabalık ortam stresi bağışıklığı düşürerek etkenin hastalık oluşturmasını kolaylaştırır.

Önlem: Yeni alınan hayvanlar karantinaya alınmalı, nakil stresi en aza indirilmeli, barınak havalandırması iyileştirilmeli ve koruyucu aşılama veteriner denetiminde yapılmalıdır.

Mastitis (Meme İltihabı)

Belirti: Memede şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve ağrı görülür; sütte pıhtı, renk değişikliği veya kanlı görünüm olabilir. İleri vakalarda hayvanda ateş ve iştahsızlık ortaya çıkar.

Etmen / koşul: Çoğunlukla kirli altlık, hijyenik olmayan sağım ve meme yaralanmaları yoluyla çeşitli bakterilerin meme dokusuna girmesiyle oluşur.

Önlem: Barınak ve sağım hijyeni titizlikle sağlanmalı, altlık kuru tutulmalı ve hasta hayvanlar ayrılarak veteriner hekime başvurulmalıdır.

Besi Sığırı Parazitleri ve Dış Etkenleri

Kene (Dış Parazit)

Ixodidae

Zarar şekli: Deride özellikle kulak, meme, kasık ve bacak iç bölgelerinde kan emerek tutunmuş parazitler görülür. Kansızlık, huzursuzluk, deride tahriş ve kaşıntıya yol açar; kan yoluyla bulaşan hastalıkların taşıyıcısıdır.

Koşul: Otlaklarda ve meralarda hayvana tutunarak bulaşır; sıcak ve nemli mevsimlerde yoğunlaşır.

Önlem: Barınak ve mera temizliği sağlanmalı, hayvanlar düzenli kontrol edilmeli ve dış parazit mücadelesi veteriner hekimin belirleyeceği koruyucu programa göre yürütülmelidir.

İç Parazitler (Mide-Bağırsak ve Karaciğer Kurtları)

Fasciola hepatica

Zarar şekli: Zayıflama, gelişme geriliği, donuk-mat kıl örtüsü, ishal ve kansızlık görülür. Çene altında ödem (su toplaması) ve canlı ağırlık artışında belirgin düşüş olabilir.

Koşul: Bulaşık mera, durgun su ve sulak alanlardaki parazit larvalarının yem ve su ile alınmasıyla bulaşır.

Önlem: Sulak ve bataklık meralardan kaçınılmalı, su kaynakları temiz tutulmalı ve dönemsel parazit mücadelesi veteriner hekim denetiminde planlanmalıdır.

Uyuz (Uyuz Uyuzu)

Sarcoptes scabiei

Zarar şekli: Şiddetli kaşıntı, kıl dökülmesi, deride kalınlaşma, kabuklanma ve yara oluşumu görülür. Hayvan sürekli kaşındığı için huzursuzlanır, yem tüketimi ve besi performansı düşer.

Koşul: Deri uyuz etkeniyle temas yoluyla, hasta hayvanlardan sağlıklılara hızla bulaşır; kalabalık ve kirli ortamlarda yayılır.

Önlem: Hasta hayvanlar izole edilmeli, barınak temizliği ve dezenfeksiyonu yapılmalı ve dış parazit mücadelesi veteriner hekim önerisine göre uygulanmalıdır.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve parazitleri tanıma amacıyla anlatır; tedavi ve ilaç önerisi içermez. Hayvan hastalıklarında teşhis ve tedavi yalnızca veteriner hekim tarafından yapılır. Şap, bruselloz, kuş gribi, şarbon gibi ihbarı mecburi hastalıklardan şüphelenildiğinde derhal en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya veteriner hekime bildirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Besi Sığırı şap hastalığı belirtileri nelerdir?

Yüksek ateş, ağızda aşırı salya akışı ve dilde, diş etlerinde, ayak tırnak aralarında ve meme başlarında su toplamış kabarcıklar (veziküller) görülür. Hayvan ağrı nedeniyle yem yemekte zorlanır, topallar ve hızla zayıflayarak besi performansı düşer.

Besi Sığırı brusella (bruselloz) belirtileri nelerdir?

Gebe hayvanlarda genellikle gebeliğin son üçte birlik döneminde yavru atma (abort), son atılamaması ve döl tutmama görülür. Erkeklerde testis iltihabı, eklem şişlikleri ortaya çıkabilir; hastalık insanlara da bulaşan (zoonoz) bir hastalıktır.

Besi Sığırı şarbon belirtileri nelerdir?

Genellikle ani ölümlerle seyreder; ölen hayvanlarda doğal deliklerden pıhtılaşmayan koyu kan gelmesi tipiktir. Yüksek ateş, titreme ve solunum güçlüğü görülebilir; insanlara da bulaşan tehlikeli bir zoonozdur.

Besi Sığırı kene (dış parazit) zararı nasıl anlaşılır?

Deride özellikle kulak, meme, kasık ve bacak iç bölgelerinde kan emerek tutunmuş parazitler görülür. Kansızlık, huzursuzluk, deride tahriş ve kaşıntıya yol açar; kan yoluyla bulaşan hastalıkların taşıyıcısıdır.

Besi Sığırı i̇ç parazitler (mide-bağırsak ve karaciğer kurtları) zararı nasıl anlaşılır?

Zayıflama, gelişme geriliği, donuk-mat kıl örtüsü, ishal ve kansızlık görülür. Çene altında ödem (su toplaması) ve canlı ağırlık artışında belirgin düşüş olabilir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü Büyükbaş Hayvancılık (Sığırcılık) Yayını ve Bakanlık Veteriner Kontrol Enstitüsü Yayınları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).

Besi Sığırı üretimi ve ticareti Harman'da

Ücretsiz İlan Ver Besi Sığırı Yetiştiriciliği Tüm Besi Sığırı Bilgileri Tarım Araçları