Menü
Çam balı, çiçek nektarından değil, kızılçam ağaçlarında yaşayan basra böceğinin (Marchalina hellenica) saldığı tatlı salgının arılar tarafından toplanıp peteğe işlenmesiyle oluşan bir salgı balıdır. Bu yüzden hasadı, çiçek ballarından farklı olarak yılın sonbahar dönemine kayar; çünkü basra böceğinin salgı verimi yaz sonundan itibaren artar ve havalar serinledikçe yoğunlaşır. Dünya çam balı üretiminin yaklaşık yüzde sekseni Türkiye'de, bunun da büyük bölümü Muğla kızılçam ormanlarında gerçekleşir. Çam balında hasat zamanlaması salgı akışına göre belirlenir: balözü akışı güçlendiğinde kovanlar hızla dolar ve peteğin sırlanması beklenerek sağım alınır. Erken alınan ballarda su oranı yüksek kalır; çok geç bırakıldığında ise soğuyan havalarda arının kışlık tüketimi başlar. Çam balı koyu kahve rengi, az tatlı ve geç kristalleşen yapısıyla bilinir; doğru zamanda alındığında bu karakteristik koyuluk ve kıvam belirginleşir.
Çam balı hasadı sonbahara özgüdür ve genellikle Ağustos sonundan Kasım sonuna kadar süren bir dönemde, çoğunlukla birden fazla sağımla yapılır. Muğla ve çevresindeki kızılçam ormanlarında ilk sağımlar genellikle Eylül ayında, ikinci sağımlar Ekim'de, son sağım ise Kasım ayında alınır; salgı akışı bakımından en verimli ve aromatik dönem Ekim-Kasım kabul edilir. Ege ile Akdeniz kıyısının ılıman kesimlerinde basra böceğinin etkinliği geç sonbahara kadar sürebildiğinden hasat Kasım sonuna sarkar; daha serin ve yüksek kesimlerde ise dönem erken kapanır. Olgunluk, peteğin önemli bölümünün sırlanmış olmasından ve balın koyu kahverengi, akışkanlığı düşük kıvama ulaşmasından anlaşılır. Su oranının düşmesi (yüzde 18-20 altı) olgunluğun göstergesidir. Çam balı geç kristalleşen, uzun süre akışkan kalan bir bal olduğundan tadındaki hafif reçinemsi, az tatlı karakter olgunlukla birlikte oturur.
Sağım, salgı akışının dolдurduğu çerçevelerin sırlanması beklendikten sonra serin saatlerde yapılır. Kovana hafif duman verilerek arılar uzaklaştırılır, üzeri mumla kapanmış ballı çerçeveler çıkarılır ve kovanda arının kışı geçirmesine yetecek bal bırakılır; çam balı bölgelerinde kışlatma için bu denge önemlidir. Peteklerin mum sırı açma bıçağıyla soyulur, çerçeveler bal süzme makinesinde döndürülerek bal ayrılır. Çam balı kıvamı yüksek ve koyu olduğundan süzme sırasında ortam ılıklığı akışı kolaylaştırır; süzülen bal süzgeçten geçirilip dinlendirme tankına alınır. Tankta birkaç gün bekletilerek köpük ve kabarcıkların yüzeye çıkması sağlanır, üst köpük alınır. Çam balı diğer ballara göre çok daha geç kristalleşir ve uzun süre sıvı kalır; bu onun doğal özelliğidir. Serin, kuru, ışıksız ortamda ağzı sıkıca kapalı kapta saklanır; nem ve doğrudan ısı kaliteyi düşürür.
Çünkü çam balı çiçekten değil, basra böceğinin saldığı salgıdan yapılır ve bu salgının akışı yaz sonundan itibaren güçlenip havalar serinledikçe yoğunlaşır. Bu nedenle sağım Eylül-Kasım dönemine denk gelir.
Muğla yöresinde genellikle birden fazla sağım yapılır: ilk sağım Eylül, ikinci sağım Ekim, son sağım Kasım ayında alınır. En verimli ve aromatik dönem Ekim-Kasım'dır.
Peteğin büyük bölümünün mumla sırlanmış olması, balın koyu kahverengi ve düşük akışkanlıkta kıvama ulaşması olgunluk işaretidir. Su oranının yüzde 20'nin altına inmesi de göstergedir.
Çam balının şeker bileşimi çiçek ballarından farklıdır ve doğal olarak çok geç kristalleşir, uzun süre akışkan kalır. Bu bir kusur değil, salgı balına özgü doğal bir özelliktir.
Kaynak: Muğla Arı Yetiştiricileri Birliği (MAYBİR). Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel çam balı ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Çam Balı İlanları Çam Balı Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Tüm Çam Balı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
