Menü
Bal, bir tarla ürünü gibi ekilip biçilmez; arının nektar veya salgıyı petekte işleyip olgunlaştırmasının ardından kovandan alınır. Bu yüzden balda hasat zamanı, takvimden çok floranın çiçeklenmesine ve peteğin olgunluğuna bağlıdır. Türkiye'de çiçek balı genellikle yaz aylarında, çam balı gibi salgı balları ise sonbahara yakın dönemde alınır. Hasadın belirleyici ölçütü, arıların petek gözlerini mumla sırlamasıdır; arı, balın suyu yeterince düştüğünde gözü mühürler ve bu mühür balın olgunlaştığının en güvenilir işaretidir. Erken alınan, henüz sırlanmamış bal yüksek su içeriği nedeniyle fermente olup ekşiyebilir; geç kalmak ise arının kışlık stoğunu zayıflatabilir. Bu nedenle deneyimli arıcı, çerçevelerdeki gözlerin en az yarısının, tercihen üçte ikisinin sırlandığını gördüğünde hasada başlar. Bölgenin bitki örtüsü, rakımı ve hava koşulları hasat tarihini doğrudan etkiler; aynı yörede bile farklı nektar kaynakları farklı zamanlarda olgun bal verir. Doğru zamanda, yani tam sırlandıktan sonra alınan bal hem düşük nemi hem de olgun aromasıyla en yüksek kaliteyi taşır.
Bal hasadı Türkiye genelinde genellikle haziran ile eylül arasına yayılır, ancak tarih balın kaynağına ve bölgeye göre belirgin biçimde değişir. İlkbahar ve yaz çiçeklerinden gelen çiçek balları çoğunlukla haziran, temmuz ve ağustosta alınır; yüksek yaylalarda çiçeklenme geciktiği için hasat ağustosa kayar. Muğla ve çevresinde ünlü çam balı ise salgının yoğunlaştığı yaz sonu ve sonbahar başında, ağırlıklı olarak eylül ve sonrasında hasat edilir. Olgunluğun en doğru göstergesi takvim değil petektir: çerçevedeki gözlerin en az yarısı, tercihen üçte ikisi mumla sırlanmışsa bal olgunlaşmış demektir, çünkü arı gözü ancak balın su oranı düştüğünde mühürler. Pratikte arıcılar bal nem ölçeri ile su oranını da kontrol eder; düşük nem, balın hasada hazır olduğunu doğrular. Bölgenin çiçeklenme takvimi, rakım, sıcaklık ve nem hasat gününü her yıl yeniden belirler.
Bal hasadında önce ballı çerçeveler kovandan dikkatle alınır; arıların çerçeveden uzaklaştırılması için fırça ya da hava akımı gibi yöntemler kullanılır. Alınan çerçevelerdeki sırlı gözlerin mum kapakları sır tarağı veya özel bıçakla açılır, ardından çerçeveler bal süzme makinesinde, yani el ya da motorla dönen santrifüjde çevrilerek bal peteğe zarar vermeden gözlerden alınır. Süzülen bal süzgeçten geçirilerek mum parçaları ve kaba tortudan arındırılır, bir süre dinlendirilerek köpük ve hava kabarcıkları yüzeye toplanıp alınır. Olgun, sırlanmış petekten alınan balın suyu zaten düşük olduğu için doğal yapısını korur. Bal, doğrudan güneş görmeyen, serin ve kuru bir ortamda, ağzı sıkıca kapalı cam veya gıdaya uygun kaplarda saklandığında uzun süre bozulmadan kalır; zamanla doğal olarak kristalleşmesi kalite kaybı değildir.
Çiçek balları çoğunlukla haziran, temmuz ve ağustosta, yüksek yaylalarda ağustosa kayarak alınır. Muğla çevresindeki çam balı ise ağırlıklı olarak eylül ve sonbahar başında hasat edilir.
En güvenilir işaret, petek gözlerinin mumla sırlanmasıdır. Çerçevedeki gözlerin en az yarısı, tercihen üçte ikisi sırlanmışsa bal olgunlaşmıştır; arı gözü ancak balın su oranı düşünce mühürler.
Sırlanmamış balın su içeriği yüksek olduğu için erken alınırsa fermente olup ekşiyebilir. Arı gözleri mühürleyene kadar beklemek, balın olgunlaşıp nemini düşürmesini sağlar.
Sırlı gözlerin mum kapakları açılır, çerçeveler bal süzme makinesinde döndürülerek bal alınır, süzgeçten geçirilip dinlendirilir. Serin, kuru ve karanlık ortamda ağzı kapalı kaplarda saklanır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Arıcılık Araştırma Enstitüsü. Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel bal ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Bal İlanları Bal Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Tüm Bal BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
