Menü
Yağmur suyu hasadı, yağış sırasında çatı, sera örtüsü, sıkıştırılmış toprak yüzeyi ya da mikro havza gibi geçirimsiz yüzeylerden akan yağmur suyunun toplanıp depolanarak sonradan sulama ve diğer tarımsal amaçlarla kullanılmasıdır. Amaç, yağış dönemindeki suyu boşa akıtmadan tutup kurak dönemlerde bitkiye kazandırmaktır. Böylece yer altı suyu ve şebeke suyuna olan bağımlılık azaltılır. Türkiye'de artan kuraklık baskısı nedeniyle su muhafazası önlemleri arasında öne çıkan yöntemlerden biridir.
Sistem, yağmuru toplayan bir yakalama yüzeyi, suyu ileten oluk ve borular, kaba kirleri ayıran filtre ünitesi ve depolama hacminden oluşur. Yağış yüzeye düştüğünde eğim yardımıyla akar, filtreden geçerek sarnıç, tank veya gölette biriktirilir. Toplanan su miktarı genel olarak yakalama alanı, düşen yağış yüksekliği ve yüzeyin akış katsayısıyla ilişkilidir; pürüzsüz çatılar daha yüksek verim verir. Tarlada ise mikro havza tekniğinde her bitkinin çevresine küçük toplama çukurları açılarak yağmur kök bölgesine yönlendirilir. Biriken su, cazibe ya da pompa ile damla veya yağmurlama sistemine verilerek bitkiye ulaştırılır.
Yağışın belirli dönemlerde yoğunlaşıp yıl geneline yayılmadığı, yarı kurak ve kurak bölgeler için özellikle uygundur. Sera işletmeleri, bağ ve meyve bahçeleri, zeytinlik gibi kalıcı bitki alanları ve küçük aile işletmeleri iyi aday sayılır; çünkü sabit bir toplama yüzeyi (sera örtüsü, ahır çatısı, depo çatısı) bulunur. Yer altı ve yüzey suyu kaynaklarının kısıtlı olduğu, ancak yeterli yağış alan kırsal alanlarda, kıyı kesimlerinde ve dağınık yerleşimlerde verimlidir. Eğimli araziler mikro havza ve yüzey akış hasadı için elverişlidir. Toplanacak su, tuzluluk ve kimyasal bulaşma açısından kaliteli olduğundan hassas ürünlerde de kullanılabilir.
Yağmur suyu hasadı, aksi halde yüzeyden akıp kaybolacak suyu sisteme kazandırdığı için işletmenin kuyu ve şebeke suyu çekimini azaltır. Toplanan su damla sulama gibi verimli yöntemlerle birleştirildiğinde birim üründen alınan verim, kullanılan su başına yükselir. Sağlanacak tasarruf miktarı; yakalama yüzeyinin büyüklüğüne, bölgenin yıllık yağış rejimine ve depolama kapasitesine göre belirgin biçimde değişir, bu yüzden tek bir kesin oran vermek doğru olmaz. Genel olarak kaynaklar, yöntemin su stresini azaltan ve su muhafazasını destekleyen etkili bir önlem olduğunu vurgular. Ayrıca yağmur suyunun düşük tuzluluğu, toprakta tuz birikimini sınırlayarak dolaylı su verimliliği de sağlar.
Kurulumda önce yakalama yüzeyi alanı ve bölgenin yağış verisi değerlendirilerek uygun depolama hacmi hesaplanır; oluk, iletim borusu, ön filtre ve ilk yağış ayırıcı doğru eğimle yerleştirilir. Depo, yosun oluşumunu ve buharlaşmayı azaltmak için kapalı ve ışık geçirmeyen olmalı, taşkın durumları için taşma hattı bırakılmalıdır. Bakımda oluk ve filtrelerin yaprak ve tortudan düzenli temizlenmesi, depo tabanındaki çökeltinin dönemsel boşaltılması ve pompa ile boru hattının kontrolü önemlidir. Sulamada kullanmadan önce suyun kalitesi gözlenmeli, durgun suda sivrisinek üremesine karşı önlem alınmalıdır. Sistem tarım dışı içme amaçlı düşünülüyorsa ayrı arıtma gerekir.
Not: Sistem seçimi ve kurulum; arazi, su kaynağı ve ürün deseninize göre değişir. Kesin proje için tarım danışmanı veya yetkili firmalara başvurun.
Başlıca avantajları; boşa akan suyu değerlendirip kurak dönem için yedek kaynak oluşturması, kuyu ve şebeke suyuna bağımlılığı azaltması, yağmur suyunun düşük tuzluluğu sayesinde toprak ve bitki sağlığına katkı sağlaması ve sürdürülebilir su yönetimini desteklemesidir. Dezavantaf tarafında ise kurulumun ilk yatırım gerektirmesi, verimin tamamen yağış rejimine bağlı olması nedeniyle kurak yıllarda beklenen suyun toplanamaması, yeterli su için geniş yakalama yüzeyi ve depolama hacmine ihtiyaç duyulması ve filtre ile deponun düzenli bakım istemesi sayılabilir; bakım ihmal edilirse su kalitesi bozulabilir. Doğru boyutlandırma ve bakımla bu olumsuzlukların büyük kısmı yönetilebilir.
Sabit bir toplama yüzeyi bulunan sera, ahır, depo çatısı olan işletmeler ile bağ, meyve bahçesi ve zeytinlik gibi kalıcı bitki alanları en uygun adaylardır. Yağışın dönemsel yoğunlaştığı yarı kurak bölgelerde ve yer altı suyunun kısıtlı olduğu kırsal alanlarda daha çok işe yarar.
Toplanabilecek su; yakalama yüzeyinin alanına, bölgenin yağış yüksekliğine ve yüzeyin akış katsayısına bağlıdır. Bu değerler işletmeden işletmeye çok değiştiği için önce kendi çatı veya sera alanınız ile yörenizin yağış verisini kullanarak bir hesap yapmanız gerekir; tek bir sabit rakam vermek doğru olmaz.
Evet. Yağmur suyu genelde düşük tuzlulukta olduğundan sulama için elverişlidir ve toprakta tuz birikimini sınırlar. Yine de suyun temiz yüzeyden toplanması, filtreden geçirilmesi ve depoda kapalı tutulması gerekir; hassas kullanımlarda kalite kontrolü önerilir.
Depo hacmi, yakalama yüzeyinden gelmesi beklenen su ile kurak dönemdeki sulama ihtiyacınız arasındaki dengeye göre belirlenir. Çok küçük depo taşmayla su kaybına, gereğinden büyük depo ise fazladan maliyete yol açar; bu yüzden yağış rejimi ve bitki su ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Bakım basittir ama düzenli olmalıdır. Oluk ve filtrelerin yaprak ve tortudan temizlenmesi, depo dibindeki çökeltinin dönemsel boşaltılması, deponun kapalı ve ışık geçirmez tutulması ve durgun suda sivrisinek üremesine karşı önlem alınması yeterlidir. Bakım ihmal edilirse su kalitesi düşer.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Yağmur Suyu Hasadı Rehber Dokümanı (2022).
Harman üzerinde sulama ve tarım ekipmanı ilanlarını inceleyebilir ya da elinizdeki ekipmanı ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
