Menü
Sulama göleti, akarsu, dere, yüzey akışı veya yağmur suyunun bir toprak ya da beton set arkasında biriktirilerek tarımsal sulamada kullanılmak üzere depolandığı su yapısıdır. Su deposu ise genellikle daha küçük hacimli, kapalı veya açık gövdeli bir depolama biriminden oluşur ve pompayla ya da kaynaktan gelen suyu geçici olarak tutar. Her ikisi de suyun bol olduğu dönemde biriktirilip, bitkinin ihtiyaç duyduğu kurak dönemde kullanılmasını sağlar. Böylece kaynak ile talep arasındaki zaman farkı dengelenmiş olur.
Temel çalışma prensibi, suyun bol ve ucuz olduğu dönemde biriktirilip talep arttığında kullanılmasıdır. Gölette bir vadinin önü toprak dolgu veya beton bir setle kapatılır, arkasında biriken su bir dağıtım hattıyla tarlaya iletilir. Su deposunda ise kaynaktan ya da kuyudan gelen su, yerçekimi veya pompa yardımıyla depoya alınır ve buradan sulama sistemine verilir. Depolanan su damla veya yağmurlama sistemine yeterli basınç ve düzenli debi sağlamak için tampon görevi görür. Suyun tarlaya iletimi genellikle yerçekimi eğimi ya da pompa basıncı ile gerçekleştirilir. Kaynaklara göre bu yapılarda taban ve şevlerin geçirimsiz malzeme veya geomembran ile kaplanması, sızma yoluyla oluşan su kaybını azaltır.
Bu çözüm, su kaynağının yıl boyunca düzenli olmadığı, mevsimsel akış gösteren veya kuyu debisi sulama anlık talebini karşılayamayan arazilerde uygundur. Meyve bahçeleri, bağlar, sebze alanları ve tarla bitkileri gibi belirli dönemlerde yoğun su isteyen ürünlerde tampon depo olarak değer taşır. Eğimli, vadili topografyada gölet için doğal set imkanı bulunurken, düz ve küçük arazilerde daha çok kazı havuzu ya da modüler su deposu tercih edilir. Az yağışlı ve buharlaşmanın yüksek olduğu iklimlerde, yağışlı dönemde biriktirip kurak dönemde kullanma mantığıyla özellikle avantajlıdır. Sızmayı önlemek için killi, tutucu zeminler doğal olarak elverişlidir; geçirgen zeminlerde ise kaplama gerekir.
Depolama yapıları doğrudan su tasarrufu sağlayan bir sulama yöntemi değildir; asıl katkısı suyu doğru zamanda ve düzenli basınçta kullanılabilir kılmasıdır. Bol dönemde biriktirilen su, damla veya yağmurlama gibi verimli yöntemlere kesintisiz ve dengeli beslenme sunarak bu sistemlerin verimini destekler. Kaynaklara göre en önemli kayıp kalemleri yüzeyden buharlaşma ve tabandan sızmadır; taban ve şevlerin geomembran gibi geçirimsiz malzeme ile kaplanması sızma kaybını belirgin biçimde azaltır. Açık göletlerde geniş su yüzeyi buharlaşmayı artırdığından, kapalı depolar ya da örtülü havuzlar su korunumu açısından daha etkilidir. Net oran kaynaktan kaynağa değişmekle birlikte, kaplama ve örtü uygulamalarının depodaki suyun daha büyük kısmının tarlaya ulaşmasını sağladığı belirtilmektedir.
Kurulum öncesinde arazinin topografyası, zemin geçirimliliği, su kaynağının debisi ve yıllık su ihtiyacı incelenerek uygun hacim belirlenmelidir. Belirli debinin ve hacmin üzerindeki göletler mühendislik projesi, izin ve zemin etüdü gerektirdiğinden yetkili kurum ve ziraat mühendisi desteğiyle planlanmalıdır. Set gövdesinin sağlam sıkıştırılması, taşkın fazlası suyu güvenle uzaklaştıracak bir savak yapılması ve geçirgen zeminlerde taban kaplaması kritik konulardır. Bakımda; birikinti ve sedimentin temizlenmesi, kaplama malzemesinin yırtık ve delinmelere karşı kontrolü, set ve şevlerde oyulma veya sızıntı izlenmesi, girişte kaba filtre ya da çökeltme bölümünün korunması önem taşır. Suyun içine düşen hayvan ve çocuklar için kenar güvenliği ve uyarı önlemleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
Not: Sistem seçimi ve kurulum; arazi, su kaynağı ve ürün deseninize göre değişir. Kesin proje için tarım danışmanı veya yetkili firmalara başvurun.
En büyük avantajı, mevsimsel ve düzensiz su kaynağını güvence altına alarak kurak dönemde sulama sürekliliği sağlaması, damla ve yağmurlama sistemlerine düzenli basınç ve debi sunması, yağmur suyu ile yüzey akışının değerlendirilmesine imkan vermesidir; ayrıca yangın ve hayvan içme suyu gibi ek ihtiyaçlara da hizmet edebilir. Dezavantaf tarafında ise açık su yüzeyinden buharlaşma ve tabandan sızma kayıpları, kaplama ve set için gereken ilk yatırım maliyeti, düzenli bakım ve sediment temizliği yükü, geniş göletlerde izin ve proje zorunluluğu ile güvenlik riskleri sayılabilir. Fiyat; kapasiteye, arazi büyüklüğüne, zemin durumuna ve seçilen kaplama malzemesinin kalitesine göre önemli ölçüde değişir.
Sulama göleti genellikle bir vadi veya çukur alanın önünün set ile kapatılıp yüzey suyunun büyük hacimde biriktirildiği açık bir yapıdır; su deposu ise daha küçük hacimli, çoğunlukla kapalı veya modüler bir depolama birimidir. Gölet daha çok mevsimsel akışları ve geniş alan sulamasını hedeflerken, su deposu kuyu veya kaynak suyunu geçici olarak tutup sisteme düzenli beslemek için kullanılır. İhtiyaç duyulan su miktarı, arazinin büyüklüğü ve topografya hangisinin uygun olacağını belirler.
Belirli debi ve hacmin üzerindeki göletler mühendislik projesi, zemin etüdü ve yetkili kurumlardan izin gerektirir. Küçük çaplı çiftlik havuzları için gereklilikler daha sınırlı olsa da, güvenlik ve su hakları açısından bölgenizdeki tarım ve su işleri yetkilileriyle görüşmek doğru olur. Set ve savak gibi yapılar yanlış boyutlandırıldığında taşkın riski oluşturabileceği için proje desteği önemlidir.
Su azalmasının başlıca nedenleri tabandan sızma ve yüzeyden buharlaşmadır. Sızmayı azaltmak için taban ve şevlerin killi geçirimsiz malzeme ya da geomembran ile kaplanması etkili bir yöntemdir. Buharlaşmayı düşürmek için ise su yüzeyinin örtülmesi veya kapalı depolama tercih edilmesi düşünülebilir. Ayrıca set ve şevlerde oyulma ya da kaçak olup olmadığı düzenli kontrol edilmelidir.
Uygun hacim, sulanacak ürünün su ihtiyacına, arazi büyüklüğüne, kaynağın debisine ve suyu ne kadar süre depoda tutmak istediğinize göre hesaplanır. Kaynağın en zayıf olduğu dönem ile bitkinin en çok su istediği dönemin çakıştığı süre boyunca yeterli suyu sağlayacak kapasite hedeflenir. Doğru boyutlandırma için bir ziraat mühendisinden destek almak, hem küçük kalıp yetersiz kalmayı hem de gereksiz büyük yatırımı önler.
Depolanan suyun damla sulamada sorunsuz kullanılması için içindeki sediment, kum ve yüzücü maddelerin ayrılması gerekir; aksi halde damlatıcılar tıkanabilir. Bu nedenle depo girişine kaba filtre veya çökeltme bölümü konması ve sistemde uygun filtrasyon kullanılması önerilir. Kalsiyum, magnezyum ve demir yönünden zengin sular damlatıcılarda zamanla birikinti yapabildiğinden, su kalitesinin bilinmesi ve gerekiyorsa uygun önlem alınması yararlıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ).
Harman üzerinde sulama ve tarım ekipmanı ilanlarını inceleyebilir ya da elinizdeki ekipmanı ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
