Menü
Salma sulama, suyun tarla yüzeyine serbestçe bırakılarak arazinin eğimi boyunca yüksek noktalardan alçak noktalara doğal akışla yayılması esasına dayanan bir yüzey sulama yöntemidir. Su, tarla başındaki ana kanaldan veya hendekten bölmelere salınır ve toprak yüzeyinde ilerlerken sızarak bitki kök bölgesini nemlendirir. Türkiye tarımında özellikle küçük ölçekli işletmelerde ve tahıl üretiminde geleneksel olarak yaygın kullanılan, uygulaması en basit sulama biçimlerinden biridir.
Yöntemin temeli suyun yerçekimiyle tarla yüzeyinde ilerlemesidir. Tarla başına getirilen su, açılan hendek veya kanallardan araziye bırakılır ve eğim yönünde ilerleyerek toprağa infiltrasyonla sızar. Su ilerledikçe toprak profili doygunluğa yaklaşır ve kök bölgesine ulaşır. Uygulama sürekli akış biçiminde ya da suyun belirli aralıklarla verildiği kesikli akış biçiminde yapılabilir. Dağılımın bir ölçüde düzgün olması için arazinin tesviye edilmesi ve eğimin kontrol altında tutulması önemlidir.
Salma sulama, su tutma kapasitesi yüksek, orta ve ağır bünyeli, derin topraklarda daha iyi sonuç verir. Buğday ve arpa gibi sık ekilen tahıllar ile yem bitkileri ve mera alanlarında sıklıkla tercih edilir. Su alma hızı çok yüksek kumlu topraklarda derine sızma kayıpları arttığı için, su alma hızı çok düşük ve kaymak tabakası bağlayan killi topraklarda ise yüzeyde göllenme ve dağılım sorunları oluştuğu için önerilmez. Bol ve düşük maliyetli su kaynağının bulunduğu, arazinin nispeten düz ya da düzenli eğimli olduğu koşullar yöntemi uygun kılar.
Salma sulama, su tasarrufu açısından zayıf bir yöntem olarak değerlendirilir. Su tarla yüzeyinde kontrolsüz ilerlediği için yüzey akışı ve kök bölgesinin altına derine sızma yoluyla önemli miktarda kayıp yaşanır; bu nedenle su uygulama randımanı basınçlı sistemlere göre belirgin şekilde düşüktür. Tarla boyunca eş su dağılımı sağlanamadığından bazı kısımlar fazla, bazıları yetersiz sulanabilir. Su kaynaklarının kısıtlı olduğu bölgelerde verimlilik gerekçesiyle damla veya yağmurlama gibi basınçlı yöntemlere geçiş kaynaklarca önerilmektedir. İyi tesviye ve kesikli su verme uygulaması kayıpları bir miktar azaltabilir.
Kurulumu en basit ve en düşük maliyetli yöntemdir; genellikle tarla başı su iletim kanalı, hendekler ve bölme sırtlarının açılması yeterlidir. Kalıcı borulama, pompa veya basınç ekipmanı gerektirmediği için enerji tüketimi de düşüktür. En kritik hazırlık aşaması arazinin tesviyesidir; yüzeyin düzgün olmaması dağılımı bozar ve kayıpları artırır. Bakımda kanal ve hendeklerin temiz, açık ve doğru eğimde tutulması, sırtların erozyonla bozulmaması ve suyun giriş debisinin kontrol edilmesi önemlidir. Zamanla oluşan tuz birikimi ve yüzey aşınması gözlenmeli, gerektiğinde yüzey yeniden düzeltilmelidir.
Not: Sistem seçimi ve kurulum; arazi, su kaynağı ve ürün deseninize göre değişir. Kesin proje için tarım danışmanı veya yetkili firmalara başvurun.
En büyük avantajları ilk yatırım ve işletme maliyetinin çok düşük olması, basit uygulanması, teknik bilgi ve enerji gerektirmemesi ve bol su bulunan yerlerde geniş alanların kısa sürede sulanabilmesidir. Buna karşılık dezavantajları da belirgindir: tarla boyunca eş su dağılımının sağlanamaması, su uygulama randımanının düşüklüğü ve buna bağlı su israfı, yüzey akışıyla üst toprağın ve besin maddelerinin taşınması, kontrolsüz akışın erozyona yol açması, derine sızma kayıpları ile taban suyunun yükselmesi ve uzun vadede toprakta tuzluluk ile sodyumluluk sorunlarının ortaya çıkma riskidir. Bu nedenle su ve toprak korumanın önemli olduğu koşullarda modern yöntemler daha uygun bulunur.
Genellikle buğday ve arpa gibi sık ekilen tahıllarda, yem bitkilerinde ve mera alanlarında tercih edilir. Suyu bol, arazisi düz veya düzenli eğimli işletmelerde geleneksel olarak yaygın kullanılır. Sıraya ekilen ve hassas ürünlerde ise dağılım düzensizliği nedeniyle daha az uygundur.
Su tarla yüzeyinde kontrolsüz ilerlediği için bir kısmı yüzey akışıyla tarladan çıkar, bir kısmı da kök bölgesinin altına derine sızar. Ayrıca tarla boyunca eş dağılım sağlanamadığından bazı bölgeler fazla sulanır. Bu kayıplar toplamda su uygulama randımanını düşürür.
Hayır. Su tutma kapasitesi yüksek, orta ve ağır bünyeli derin topraklarda daha iyi sonuç verir. Su alma hızı çok yüksek kumlu topraklarda derine sızma kaybı artar, kaymak tabakası bağlayan killi topraklarda ise yüzeyde göllenme ve dağılım sorunu oluşur; bu topraklarda önerilmez.
Su yüzeyde yerçekimiyle ilerlediği için arazinin düzgün ve kontrollü eğimde olması dağılımı belirler. Tesviyesi bozuk arazide su çukur yerlerde göllenir, yüksek yerler yetersiz sulanır. İyi tesviye hem daha eş bir sulama sağlar hem de yüzey akışı ve erozyon kaynaklı kayıpları azaltır.
Su kaynağının kısıtlı olduğu, tuzluluk veya erozyon riskinin bulunduğu ya da yüksek verim hedeflenen koşullarda basınçlı yöntemlere geçiş su tasarrufu ve verim açısından avantaj sağlar. Suyun bol ve ucuz olduğu, tahıl gibi ürünlerin yetiştirildiği küçük işletmelerde ise salma sulama maliyet nedeniyle kullanılmaya devam edebilir. Karar arazi, su ve ürün koşullarına göre verilmelidir.
Kaynak: Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Sulama Teknikleri Ders Notu (Öğr. Gör. Muhammet Öner).
Harman üzerinde sulama ve tarım ekipmanı ilanlarını inceleyebilir ya da elinizdeki ekipmanı ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
