Menü
Damlama borusu, üzerinde belirli aralıklarla yerleştirilmiş damlatıcılar bulunan ve suyu doğrudan bitki kök bölgesine ileten esnek polietilen bir sulama hattıdır. Damla sulama sisteminin araziye yayılan lateral hattını oluşturur ve suyu düşük basınçla, damla damla toprağa verir. Damlatıcılar borunun içine gömülü (in-line) ya da dışına takılmış (on-line) olabilir. Böylece su, geleneksel yöntemlerdeki gibi tüm tarlaya değil, yalnızca kök bölgesine ulaşır.
Su kaynağından alınan su önce pompa, filtre ve gübre tankı gibi kontrol biriminden geçer, buradan ana ve yan borulara, oradan da bitki sıraları boyunca uzanan damlama borularına iletilir. Damlama borusu üzerindeki damlatıcılar, hattaki basıncı düşürerek suyu kontrollü ve düşük debiyle toprağa bırakır. Basınç ayarlı (kompanse) damlatıcılar, eğimli veya uzun hatlarda bile her noktada dengeli debi vererek sulamanın düzgün dağılmasını sağlar. Su, damladığı noktadan itibaren toprak içinde yanlara ve derine yayılarak kök bölgesinde nemli bir bölge oluşturur. Sistem genellikle bir vana veya otomasyon zamanlayıcısıyla belirlenen sürelerde çalıştırılır.
Damlama borusu; meyve bahçeleri, bağ, sebze, sera üretimi ve sıraya ekilen birçok tarla bitkisi için uygundur. Özellikle sıralı dikilen ürünlerde ve su kaynağının kısıtlı olduğu bölgelerde verimlidir. Eğimli, engebeli ya da geçirgen kumlu topraklarda, yüzey sulamanın zorlandığı arazilerde avantaj sağlar. Kaynak suyunun kısıtlı, kalitesinin değişken ya da tuzluluk riskinin bulunduğu koşullarda kök bölgesini doğrudan besleyerek fayda sunar. Sıcak ve kurak iklimlerde buharlaşma kaybını azalttığı için tercih edilir. Suyun bulanık veya tortulu olduğu yerlerde damlatıcı tıkanmasını önlemek için uygun filtrasyonla birlikte kullanılması gerekir.
Damlama borusu, suyu doğrudan kök bölgesine verdiği için yüzey ve karık sulama gibi geleneksel yöntemlere kıyasla önemli ölçüde su tasarrufu sağlar. Buharlaşma, derine sızma ve yüzey akışıyla kaybolan su miktarı azalır; suyun bitki tarafından kullanılabilir kısmı, yani su kullanım etkinliği artar. Bitki sıraları arasındaki boş alan sulanmadığı için hem su hem de yabancı ot gelişimi sınırlanır. Tasarruf oranı; ürün türüne, toprak yapısına, iklime ve sistemin doğru kurgulanmasına göre değişir, bu nedenle her koşul için tek bir kesin oran vermek doğru olmaz. Kaynaklara göre geleneksel yöntemlere kıyasla belirgin bir su tasarrufu ve verim artışı elde edildiği belirtilmektedir.
Kurulumda öncelikle su kaynağı, arazi eğimi ve bitki sıra aralığına göre boru çapı, damlatıcı debisi ve damlatıcı aralığı planlanır. Ana hat, yan hatlar ve damlama boruları döşenir; sistemin başına mutlaka uygun bir filtre yerleştirilir, çünkü damlatıcı tıkanması en sık karşılaşılan sorundur. Borular güneşin ve mekanik zararların etkisini azaltacak şekilde serilmeli, uçlarına yıkama için kapatma başlığı takılmalıdır. Bakımda hat sonlarının düzenli yıkanması, filtrelerin temizlenmesi ve gerektiğinde asit ya da uygun temizleyicilerle damlatıcıların açılması önemlidir. Sezon sonunda sistemin suyu boşaltılıp korunması, donma ve tortu birikimini önler. Gübreli sulama yapılıyorsa, sulama sonunda hattın temiz suyla yıkanması tıkanmayı azaltır.
Not: Sistem seçimi ve kurulum; arazi, su kaynağı ve ürün deseninize göre değişir. Kesin proje için tarım danışmanı veya yetkili firmalara başvurun.
En önemli artıları; suyun doğrudan köke verilmesiyle yüksek su ve gübre kullanım etkinliği, düşük buharlaşma kaybı, sıra araları kuru kaldığı için azalan yabancı ot ve hastalık baskısı, eğimli ve zayıf topraklarda dahi düzgün sulama, işçilik ve enerji tasarrufu ile gübrenin sulama suyuyla verilebilmesidir. Dezavantaf tarafında ise; ilk kurulum yatırımının yüzey sulamaya göre daha yüksek olması, damlatıcıların tortu, kireç ve kök girişiyle tıkanma riski, bu nedenle iyi bir filtrasyon ve düzenli bakım gerektirmesi, boruların güneş, tarım aletleri ve kemirgenlerden zarar görebilmesi ve teknik bilgi ile doğru planlama ihtiyacı öne çıkar. Doğru kurulduğunda avantajları dezavantajlarının önüne geçer.
Kullanım ömrü boru kalınlığına, malzeme kalitesine, güneş ışığına maruz kalma durumuna ve bakıma göre değişir. İnce cidarlı mevsimlik borular genellikle bir veya birkaç sezon kullanılırken, kalın cidarlı ve UV dayanımlı borular birkaç yıl hizmet verebilir. Filtrasyona dikkat edilmesi, hatların düzenli yıkanması ve sezon sonu doğru saklama ömrü belirgin şekilde uzatır.
Önce sistemin başındaki filtreyi kontrol edip temizleyin ve hat sonlarını açarak boruyu basınçlı suyla yıkayın. Tıkanma kireç veya tortudan kaynaklanıyorsa, tarımsal amaçlı uygun temizleyici veya asit uygulamasıyla hat yıkanabilir. Tıkanmayı önlemenin en etkili yolu, suya uygun filtre kullanmak, gübreli sulama sonrası hattı temiz suyla yıkamak ve bakımı ihmal etmemektir.
Damlatıcı aralığı bitki sıra ve dikim aralığına, debisi ise toprak yapısına ve bitkinin su ihtiyacına göre belirlenir. Kumlu topraklarda su hızlı derine indiği için daha sık damlatıcı ve düşük debi, killi topraklarda ise daha geniş aralık uygundur. Doğru seçim için arazi eğimi, sıra uzunluğu ve su kaynağı birlikte değerlendirilmeli, gerekirse bir ziraat uzmanından destek alınmalıdır.
Basınç ayarlı damlatıcılar, hat boyunca basınç değişse bile her noktada yaklaşık aynı debiyi verir; bu sayede eğimli araziler ve uzun hatlarda su daha dengeli dağılır. Normal damlatıcılarda ise başlangıç ve hat sonu arasında debi farkı oluşabilir. Eğimli arazilerde, uzun sıralarda ve düzgün dağılımın önemli olduğu bahçelerde basınç ayarlı damlatıcı tercih edilmesi daha isabetlidir.
Her iki uygulama da mümkündür. Toprak üstü serimde kurulum ve kontrol kolaydır, tıkanma ve arıza kolay fark edilir. Toprak altı (subsurface) serimde ise buharlaşma daha da azalır, yüzey kuru kaldığı için yabancı ot baskısı düşer ve boru güneş ve mekanik zarardan korunur; ancak kök girişi ve tıkanma kontrolü daha fazla dikkat ister. Seçim; ürün türüne, toprak işleme düzenine ve işletme koşullarına göre yapılır.
Kaynak: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi - Damla Sulama Yöntemi (DergiPark).
Harman üzerinde sulama ve tarım ekipmanı ilanlarını inceleyebilir ya da elinizdeki ekipmanı ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
