Menü
Uzun tava sulama, tesviye edilmiş arazinin eğim yönünde birbirine paralel toprak setlerle uzun ve dar şeritlere bölünerek sulandığı bir yüzey sulama yöntemidir. Tarla başından verilen su, iki set arasında ince bir tabaka hâlinde ilerleyerek toprağa sızar ve bitki kök bölgesinde depolanır. Adi tava yönteminden farklı olarak şeridin alt ucu genellikle açık bırakılır ve fazla su yüzey drenajıyla uzaklaştırılır. Türkçe kaynaklarda border sulama ya da uzun tava sulama olarak anılır.
Arazi önce eğim yönünde uzun şeritler oluşturacak biçimde tesviye edilir ve şeritler birbirinden alçak toprak setlerle ayrılır. Sulama sırasında tarla başındaki kanal veya borudan alınan su, şeridin üst ucundan bırakılır ve yerçekimiyle set aralarında yayılarak aşağı doğru akar. Su ilerledikçe toprak yüzeyden içeri sızar ve kök bölgesini nemlendirir. Şeridin uzunluğu; arazi eğimi, toprağın su alma hızı ve verilen su debisiyle uyumlu seçilir ki su alt uca dengeli ulaşsın. Su cephesi şeridin sonuna yaklaştığında akış kesilir, böylece hem yeterli sulama sağlanır hem de aşırı kayıp önlenmeye çalışılır.
Uzun tava yöntemi özellikle sık ekilen ürünler için uygundur; buğday, arpa gibi tahıllar, yonca, çayır mera bitkileri ve benzeri sıraya dizilmeyen kültürlerde tercih edilir. Hafiften orta düzeye kadar tek yönlü ve düzenli eğime sahip araziler için elverişlidir; çok dik ya da çok engebeli arazilerde uygulanması zorlaşır. Orta ve ağır bünyeli, su tutma kapasitesi iyi topraklarda daha başarılı sonuç verir; çok geçirgen kumlu topraklarda derine sızma kayıpları artabildiği için şeritlerin kısa tutulması gerekir. Yeterli debide su sağlayabilen ve tesviyesi yapılabilen tarlalarda verimli çalışır.
Uzun tava, kontrolsüz salma sulamaya kıyasla suyun tarlaya daha düzenli dağılmasını sağladığı için yüzey akış kayıplarını azaltma potansiyeli taşır. Ancak bir yüzey sulama yöntemi olduğundan, damla veya yağmurlama gibi basınçlı sistemlerin ulaştığı su kullanım randımanına genellikle erişemez. Verimliliğin belirleyicisi doğru tasarımdır; şerit uzunluğu, eğim, toprağın su alma hızı ve su debisi birbirine uyumlu seçilmezse hem üst uçta derine sızma hem alt uçta yetersiz sulama ya da fazla su birikmesi görülebilir. Kaynaklara göre uygun tava uzunluğu arazi eğimi arttıkça kısalır. Kesin bir tasarruf oranı vermek yerine, iyi planlanmış bir uzun tava düzeninin salma sulamaya göre suyu daha verimli kullandığını söylemek doğru olur.
Kurulumun temeli iyi bir arazi tesviyesidir; şeridin boyunca düzgün ve tek yönlü eğim sağlanmadan su dengeli ilerlemez. Şerit genişliği ve uzunluğu; toprak bünyesi, eğim ve mevcut su debisine göre belirlenir, kumlu topraklarda daha kısa, ağır topraklarda daha uzun şeritler seçilebilir. Şeritleri ayıran toprak setlerin sürekliliği ve yüksekliği korunmalı, tarla başındaki su dağıtım kanalı veya borusu düzenli kontrol edilmelidir. Bakımda setlerin toprak işleme ve sulamayla bozulan kısımları onarılmalı, şerit başı ve sonundaki su giriş çıkış noktaları temiz tutulmalıdır. Su debisi ile şerit boyutlarının uyumu her sezon gözden geçirilmelidir.
Not: Sistem seçimi ve kurulum; arazi, su kaynağı ve ürün deseninize göre değişir. Kesin proje için tarım danışmanı veya yetkili firmalara başvurun.
Uzun tava yönteminin başlıca avantajları; basınçlı sisteme gerek olmadan yerçekimiyle çalışması, kurulum ve işletme maliyetinin görece düşük olması, sık ekilen tahıl ve yonca gibi ürünlere çok uygun olması ve doğru tasarlandığında suyu salma sulamadan daha düzenli dağıtmasıdır. Buna karşılık dezavantajları; başarının büyük ölçüde iyi arazi tesviyesine bağlı olması, tesviye ve set yapımının başlangıçta emek ve masraf gerektirmesi, çok geçirgen topraklarda derine sızma kayıplarının artması, dik ve engebeli arazilere uygun olmaması ve damla veya yağmurlamaya göre su kullanım randımanının genellikle daha düşük kalmasıdır. Şerit boyutları yanlış seçilirse su tarlaya eşit dağılmaz.
Sık ekilen ve sıraya dizilmeyen ürünler için idealdir. Buğday, arpa gibi tahıllar ile yonca, çayır ve mera bitkileri bu yöntemle başarıyla sulanır. Sıra arası geniş olan çapa bitkilerinde ise karık sulama daha uygundur.
Adi tavada arazi düz ya da düze yakındır ve su tava içinde göllendirilerek tutulur; şeridin ucu kapalıdır. Uzun tavada ise arazi eğimlidir, su setler arasında akarak ilerler ve şeridin alt ucu genellikle açık bırakılıp fazla su drenajla uzaklaştırılır.
Kesin bir değer yoktur; uzunluk arazi eğimine, toprağın su alma hızına ve verilen su debisine göre belirlenir. Genel kural olarak eğim arttıkça ve toprak geçirgenleştikçe şerit kısaltılır. Doğru boyut için yerel koşullara göre planlama yapılması önerilir.
Kontrolsüz salma sulamaya göre suyu daha düzenli dağıttığı için yüzey akış kayıplarını azaltabilir. Ancak bir yüzey yöntemi olduğundan damla veya yağmurlama kadar yüksek randıman beklenmemelidir. Tasarrufun ölçüsü büyük ölçüde tesviye ve şerit boyutlarının doğruluğuna bağlıdır.
Evet, yöntemin başarısı düzgün ve tek yönlü eğime dayanır. Tesviye yapılmadan su şerit boyunca dengeli ilerlemez; bazı bölgeler fazla su alırken bazıları yetersiz kalır. Bu nedenle kurulumdan önce iyi bir arazi tesviyesi en kritik adımdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü - Sulama Sistemleri.
Harman üzerinde sulama ve tarım ekipmanı ilanlarını inceleyebilir ya da elinizdeki ekipmanı ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Ekipman İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
