Menü
Reyhan (Ocimum basilicum), ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından, kendine özgü keskin ve hoş kokusuyla bilinen tek yıllık aromatik bir bitkidir. Fesleğen adıyla da anılan reyhan, hem taze hem de kurutulmuş olarak mutfaklarda baharat olarak kullanılır; ayrıca uçucu yağı, geleneksel tıp ve kozmetik sektörü için değer taşır. Türkiye tarımında reyhan, tıbbi ve aromatik bitkiler grubu içinde yer alır ve özellikle küçük ölçekli üreticiler, bahçe kenarları ve seracılık için ek gelir kaynağı oluşturur. Sıcak ve ılıman iklimi seven bitki, ülkemizin pek çok yöresinde yetiştirilebilmesi bakımından yaygındır. Ekonomik açıdan reyhanın önemi, taze pazar talebinin yanında uçucu yağ (bazilikum yağı) ve kuru baharat işlemesine dayanır. Aromatik bitkilere yönelik iç ve dış talebin artmasıyla birlikte reyhan, sözleşmeli üretim ve katma değerli tarım ürünleri arasında giderek daha fazla ilgi görmektedir. Bitki, kısa vejetasyon süresi ve birden fazla biçim imkânı sayesinde üreticiye esnek bir üretim planı sunar.
Reyhan sıcaklığa ve güneşe duyarlı bir bitki olduğundan Türkiyede özellikle ılıman ve sıcak iklim kuşaklarında daha rahat yetişir. Ege ve Akdeniz bölgeleri, uzun ve güneşli yaz mevsimi, yeterli sıcaklık toplamı ve don riskinin düşük olması nedeniyle reyhan için elverişlidir; bu bölgelerde hem açık tarla hem sera koşullarında üretim yapılabilir. Marmara Bölgesinin ılıman kesimleri de bahçe ve pazar bahçeciliği ölçeğinde reyhan üretimine uygundur. İç Anadolu ve daha serin yörelerde ise geç ilkbahar ve yaz aylarında, don tehlikesi geçtikten sonra yetiştiricilik mümkündür. Reyhan, iyi drene olan, organik maddece zengin, tınlı ve hafif bünyeli toprakları sever; aşırı killi, su tutan ve çorak topraklarda gelişimi zayıflar. Toprak pH bakımından nötre yakın (hafif asidik-nötr) koşullar tercih edilir. Bitki dona ve düşük sıcaklığa çok duyarlı olduğu için ekim ve dikim zamanının bölgenin son ilkbahar donlarına göre ayarlanması, verim ve kalite açısından belirleyicidir.
Reyhanda verim; kullanılan çeşide, yetiştirme sistemine (açık tarla veya sera), sulama, gübreleme ve yapılan biçim sayısına göre önemli ölçüde değişir. Taze herba (yeşil aksam) verimi genellikle dekara yaklaşık birkaç yüz kilogram ile birkaç ton arasında değişebilir; iyi bakım koşullarında ve birden fazla biçimle toplam taze verim yükselebilir. Kuru herba verimi, taze materyalin kurutulmasıyla belirgin biçimde düşer çünkü bitki yüksek oranda su içerir. Uçucu yağ oranı ise çeşide ve hasat zamanına bağlı olarak taze materyalde düşük yüzdelerde bulunur; çiçeklenme başlangıcı genellikle yağ veriminin arttığı dönem olarak bilinir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında düzenli sulama, dengeli azot beslenmesi, uygun sıra ve bitki aralığı, yabancı ot kontrolü, hasadın doğru gelişme döneminde yapılması ve mevsim boyunca sağlanan biçim sayısı yer alır. Kesin rakamlar bölge ve işletmeye göre farklılık gösterdiğinden, üreticinin yerel enstitü ve tarım danışmanlığından güncel veri alması önerilir. Buradaki değerler yaklaşık ve genel niteliktedir.
Reyhan Türkiyede hem taze sebze-baharat pazarında hem de kurutulmuş baharat ve uçucu yağ formunda değerlendirilir. İç tüketimde taze reyhan, mevsiminde manav ve pazarlarda demet halinde satılırken; kuru fesleğen, baharat reyonlarında ve gıda sanayisinde yaygın olarak kullanılır. Aromatik ve tıbbi bitkiler grubunun bir parçası olarak reyhan, uçucu yağ (bazilikum yağı) üretimiyle katma değer kazanır ve bu yağ kozmetik, gıda ile geleneksel ürünlerde talep görür. Ticari açıdan reyhan, tıbbi ve aromatik bitkiler ihracatı içinde diğer baharat ve bitkilerle birlikte değerlendirilen bir kalemdir; taze ve işlenmiş formlarıyla dış pazarlara sunulabilir. Ürünün ekonomik önemi, kısa üretim süresi, birim alandan alınabilen birden fazla biçim ve işlenerek raf ömrünün uzatılabilmesinden kaynaklanır. Miktar ve değer bazında güncel iç tüketim, ihracat ve ithalat verileri yıldan yıla değişebildiğinden, kesin rakamlar için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı istatistiklerinin izlenmesi doğru olur. Sözleşmeli üretim ve organik tarım, reyhanda pazar garantisi ve fiyat istikrarı açısından öne çıkan yaklaşımlardır.
Evet, reyhan ile fesleğen büyük ölçüde aynı bitkiyi (Ocimum basilicum) tanımlar. Türkiyenin farklı yörelerinde bu aromatik bitki reyhan, fesleğen ya da yerel adlarıyla anılır. Çeşitlere göre yaprak rengi, boyutu ve koku profili değişebilir; mor yapraklı ve yeşil yapraklı tipleri bulunur.
Reyhan sıcak iklim bitkisidir ve düşük sıcaklıklara, özellikle dona karşı çok duyarlıdır. Bu nedenle tohum ekimi veya fide dikimi, ilkbahardaki son don tehlikesi tamamen geçtikten sonra, toprak yeterince ısındığında yapılmalıdır. Serin bölgelerde fide serada yetiştirilip sonradan tarlaya aktarılır.
Reyhan mutfakta taze ve kuru baharat olarak kullanılmasının yanında, bünyesindeki uçucu yağ (bazilikum yağı) nedeniyle kozmetik, parfümeri ve geleneksel ürünlerde değerlendirilir. Ayrıca bahçelerde kokusu ve süs değeri için de yetiştirilir. Tıbbi kullanımlar için uzman görüşü esastır.
Reyhan, iyi drene olan, organik maddece zengin, tınlı ve hafif bünyeli toprakları tercih eder. Su tutan, ağır killi ve çorak topraklarda gelişimi zayıflar. Toprak reaksiyonu olarak nötre yakın koşullar uygundur. Düzenli fakat aşırıya kaçmayan sulama ve iyi drenaj, kök sağlığı için önemlidir.
Reyhan hızlı gelişen bir bitki olduğu için uygun iklim ve bakım koşullarında bir üretim sezonunda birden fazla biçim yapılabilir. Bitki belli bir boya ulaştığında üst kısımdan kesilerek hasat edilir ve yeniden sürgün vererek yeni biçime hazırlanır. Biçim sayısı bölge, sıcaklık ve bakıma göre değişir.
Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel reyhan ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Reyhan Reyhan Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
