Menü
Melisa (Melissa officinalis), ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından, ezildiğinde limona benzer hoş kokusuyla tanınan çok yıllık tıbbi ve aromatik bir bitkidir. Türkiye'de oğulotu, kovanotu ve limon otu gibi yerel adlarla da anılır. Arıcılıkta bal arılarını çektiği için değer görmüş, adını da buradan almıştır. Ülkemizde uzun yıllardır tıbbi ve aromatik bitkiler grubunda yetiştirilen melisa, kuru herba (yaprak ve dal) ile uçucu yağı için değerlendirilir. Mutfakta bitki çayı harmanlarında, salata ve tatlılarda aroma verici olarak kullanılır; halk arasında sakinleştirici ve sindirim rahatlatıcı özellikleriyle bilinir. Kozmetik, parfümeri ve fitoterapi sanayisi için hammadde kaynağıdır. Türkiye'nin ılıman iklimi melisa tarımına elverişli olduğundan, hem doğadan toplama hem de kültür tarımı yoluyla üretim yapılabilir. Küçük ölçekli üreticiler ve tıbbi bitki kooperatifleri için katma değerli bir alternatif ürün konumundadır. TAGEM ve bazı üniversitelerin tarımsal araştırma birimleri melisada agronomik ve uçucu yağ verimi üzerine çalışmalar yürütmektedir.
Melisa, ılıman ve nemli koşulları sevdiği için Türkiye'de daha çok Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir. Bu bölgelerdeki ılıman kışlar ve yeterli sulama imkânı, çok yıllık olan bitkinin birden fazla yıl tarlada kalıp yılda birkaç kez biçilebilmesine olanak tanır. Isparta, Antalya, İzmir, Aydın, Denizli ve Bursa çevresi gibi tıbbi ve aromatik bitki tarımının yaygın olduğu iller melisa için de uygundur. Bitki tam güneş ya da yarı gölge, su tutmayan tınlı topraklarda daha iyi gelişir; kurak ve aşırı sıcak koşullarda yaprak kalitesi düşer. Türkiye genelinde melisa hem kültür tarımı hem de sınırlı ölçüde doğadan toplama yoluyla elde edilir. İç Anadolu ve Karadeniz'in uygun mikroklima taşıyan kesimlerinde de bahçe ölçeğinde yetiştiriciliği görülür. Üretim, kekik, adaçayı ve nane gibi diğer tıbbi aromatik bitkilerle birlikte çoğu zaman aynı işletmelerde yapılır.
Melisa çok yıllık bir bitki olup uygun koşullarda bir dikimden sonra genellikle birkaç yıl üretimde kalır ve büyüme mevsimi boyunca yılda birden fazla biçim alınabilir. Verim; iklim, sulama, toprak verimliliği, hasat sayısı ve bitkinin yaşına göre önemli ölçüde değişir, bu nedenle tek bir kesin rakam vermek doğru olmaz. Ürün, çoğunlukla kuru herba (yaprak ve ince dal) ve uçucu yağ olarak değerlendirilir; kuru drog ile taze herba arasında yaklaşık üçte bir oranında bir kütle kaybı olur. Uçucu yağ oranı melisada oldukça düşük olup genellikle yüzde bir seviyesinin altındadır; bu nedenle bitki daha çok kuru çay hammaddesi olarak öne çıkar. Kesin verim ve uçucu yağ değerleri için TAGEM ve üniversitelerin tıbbi aromatik bitki bölge denemelerine ve yerel tarım müdürlüğü verilerine başvurulması gerekir. İkinci ve üçüncü yıllarda bitki tam gelişimine ulaştığında biçim başına verim ilk yıla göre artar.
Melisa, Türkiye'de tıbbi ve aromatik bitkiler grubu içinde iç piyasada bitki çayı, poşet çay harmanları, aktar ürünleri, fitoterapi ve kozmetik sanayisi için talep gören bir üründür. Kuru yaprak, poşet çay ve uçucu yağ formlarında ticareti yapılır. Nane, kekik, adaçayı ve ıhlamur gibi ürünlere göre üretim ve ticaret hacmi daha sınırlıdır; bu nedenle çoğu zaman diğer aromatik bitkilerle birlikte pazarlanır. Türkiye hem üretim hem tüketim yapan bir ülke olup, kalite ve standarda uygun kuru drog ile uçucu yağda ihracat potansiyeli bulunur; talebin karşılanamadığı dönemlerde ithalat da olabilir. Melisanın ekonomik önemi, küçük üreticiye katma değerli alternatif ürün sunması, arıcılıkla uyumlu olması ve organik/iyi tarım uygulamalarına yatkınlığından ileri gelir. Güncel ihracat ve ithalat rakamları için Ticaret Bakanlığı ve TÜİK dış ticaret istatistikleri esas alınmalıdır. Sözleşmeli üretim ve kooperatifleşme, pazar istikrarı açısından öne çıkan modellerdir.
Evet, melisa Türkiye'de oğulotu, kovanotu ve yer yer limon otu adlarıyla anılan aynı bitkidir (Melissa officinalis). Oğulotu adı, çiçeklerinin bal arılarını çekmesinden gelir. Limon otu adı bazen limon kokulu başka bitkilerle karıştırılabildiğinden, satın alırken bitkinin latince adının belirtilmesi güvenli olur.
Melisa ılıman, nemli iklimleri ve güneşli ya da yarı gölge konumları sever. Su tutmayan, organik maddece zengin, tınlı ve hafif toprakları tercih eder. Aşırı sıcak ve kurak koşullarda yaprak kalitesi ve aroması düşer, bu yüzden büyüme mevsiminde düzenli sulama önemlidir. Türkiye'de Ege, Marmara ve Akdeniz'in ılıman kesimleri uygundur.
Melisa çok yıllık bir bitkidir; bir kez dikildikten sonra uygun bakım koşullarında genellikle birkaç yıl tarlada kalarak her yıl birden fazla biçim verebilir. En verimli dönem çoğunlukla ikinci ve üçüncü yıllardır. Zamanla verim ve kalite düşünce tarlanın yenilenmesi gerekir. Kesin üretim ömrü, iklim ve bakıma göre değişir.
Melisa, aromanın en yüksek olduğu çiçeklenme öncesi ya da başlangıcında, sabah çiğ kalktıktan sonra biçilerek hasat edilir. Yapraklar gölgede, iyi havalanan ve serin bir ortamda kurutulmalıdır; doğrudan güneş ve yüksek sıcaklık uçucu yağ ile yeşil rengi kaybettirir. Kuruyan drog, ışık görmeyen kapalı kaplarda saklanır.
Tıbbi ve aromatik bitki tarımına başlamak isteyen üreticiler öncelikle il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine, TAGEM'e bağlı araştırma enstitülerine ve bölgedeki ziraat fakültelerine danışmalıdır. Çeşit seçimi, agronomik teknikler, sertifikalı üretim ve pazarlama konusunda sözleşmeli üretim ile kooperatif modelleri bilgi ve pazar güvencesi açısından değerlendirilebilir.
Melisa, genellikle ilkbahar aylarında, don tehlikesinin geçtiği dönemlerde ekilir. Ayrıca yaz sonunda da ekim yapılabilir.
Melisa, ekimden yaklaşık 2-3 ay sonra hasat edilebilir. Hasat zamanı, bitkinin büyüme koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Melisa, iyi drene edilmiş, organik madde açısından zengin toprakları tercih eder. Ilıman iklimlerde en iyi şekilde gelişir.
Melisa, toprağın nemine bağlı olarak düzenli sulama ister. Toprağın üst kısmı kuruduğunda sulamak, bitkinin sağlıklı gelişimi için önemlidir.
Melisa'nın birçok çeşidi bulunmaktadır, ancak en yaygın olanı Melissa officinalis'tir. Farklı iklim ve toprak koşullarına adapte olmuş lokal çeşitler de mevcuttur.
Melisa'da en sık görülen zararlılar arasında yaprak bitleri ve beyaz sinekler bulunur. Hastalık olarak ise külleme ve kök çürüklüğü gibi sorunlar yaşanabilir.
Melisa, düzenli aralıklarla budanmalıdır, bu sayede bitki daha sağlıklı ve gür gelişir. Budama işlemi, özellikle çiçeklenme döneminden önce yapılmalıdır.
Melisa, taze olarak veya kurutulmuş şekilde saklanabilir. Taze yapraklar buzdolabında, kurutulmuş yapraklar ise serin, karanlık bir yerde saklanmalıdır.
Melisa, hem serada hem de açık alanda yetiştirilebilir. Ancak, serada yetiştirmek, iklim koşullarını daha iyi kontrol etmeyi sağlar.
Melisa, aynı alanda birkaç yıl üst üste yetiştirilmemelidir. Diğer bitkilerle rotasyon yapmak, toprak sağlığını korur.
Melisa'nın verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. İyi bakım ile verim artırılabilir.
Melisa, organik tarım yöntemleriyle yetiştirilebilir. Kimyasal gübre ve pestisit kullanmamak, doğal gübre ve biyolojik mücadele yöntemlerini tercih etmek gerekir.
Hasat sonrası Melisa, taze olarak kullanılabilir veya kurutulabilir. Kurutma işlemi, gölgede ve havadar bir ortamda yapılmalıdır.
Melisa, genellikle arılar ve diğer polinatörler tarafından tozlaşır. Bu nedenle, çevrede polinatörlerin bulunması önemlidir.
Melisa, hafif soğuklara dayanıklıdır ancak sert donlardan etkilenebilir. Kış aylarında koruma sağlanması bitkinin sağlığı için faydalıdır.
Melisa'nın sağlıklı gelişimi için yeterli ışık, su ve besin sağlanmalıdır. Ayrıca, zararlılara karşı düzenli olarak gözlem yapılması önemlidir.
Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel melisa (oğulotu) ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Melisa (Oğulotu) Melisa (Oğulotu) Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
