Menü
Kapari (Capparis spinosa ve Capparis ovata), Türkiye'de gebre otu, kebere, kapar veya bubu gibi yöresel adlarla bilinen, kurağa ve sıcağa dayanıklı çok yıllık bir çalı bitkisidir. Ekonomik değeri, henüz açmamış çiçek tomurcuklarında ve olgunlaşmamış meyvelerinde toplanır; bunlar salamura yapılarak baharat ve meze olarak tüketilir. Türkiye, kaparinin doğal yayılış alanı içinde yer alır ve büyük ölçüde doğadan toplanan tomurcukların işlenmesiyle dünyanın önde gelen kapari üreticileri ve ihracatçıları arasında sayılır. Bitki, tarımsal değeri düşük, taşlı, kıraç ve erozyona açık arazilerde bile yetişebildiği için hem ek gelir kaynağı hem de toprak koruyucu bir bitki olarak önem taşır. Toplama ağırlıklı olarak yaz aylarında, kadın iş gücünün yoğun katıldığı bir faaliyettir ve kırsal ekonomiye katkı sağlar. Türk mutfağında henüz yaygınlaşmamış olsa da, ihracat pazarları sayesinde kapari, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu için önemli bir alternatif tarım ürünü konumundadır.
Kapari, sıcak ve kurak iklimi seven, Akdeniz iklim kuşağına özgü bir bitki olduğu için Türkiye'de ağırlıklı olarak Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde doğal olarak yayılış gösterir ve toplanır. Manisa (özellikle Salihli, Turgutlu çevresi), Aydın, Denizli, İzmir ve Muğla, Ege Bölgesi'ndeki başlıca toplama ve işleme merkezleridir. Güneydoğu Anadolu'da Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin ve Kilis yöreleri önemli doğal alanlardır. İç Anadolu'nun daha sıcak geçitleri ile Akdeniz kıyı kuşağında da bitkiye rastlanır. Bu bölgelerin uygun olmasının nedeni, kaparinin yazın uzun süren sıcak ve kurak koşullara, güçlü güneş ışığına dayanıklı olması; taşlı, kireçli, drenajı iyi ve besin bakımından fakir topraklarda dahi kök salabilmesidir. Derin kök yapısı sayesinde su kısıtı yaşanan eğimli ve kıraç arazilerde bile hayatta kalır. Kışın soğuğa karşı duyarlı olduğundan, ılıman kışların hâkim olduğu bu bölgeler bitkinin çok yıllık gelişimi için elverişlidir.
Kapari üretiminin büyük bölümü dikili bahçelerden değil, doğada kendiliğinden yetişen bitkilerden elle toplama yoluyla sağlanır; bu nedenle verim, bitkinin yaşına, gövde büyüklüğüne ve toplama sıklığına göre değişkenlik gösterir. Kültüre alınmış plantasyonlarda bitkiler genellikle dikimden sonraki ilk yıllarda düşük ürün verir, olgun döneme ulaştıklarında ise bitki başına verim belirgin biçimde artar. Verim mevsim boyunca tekrarlanan toplamalarla elde edilir; çünkü tomurcuklar sürekli oluşur ve olgunlaşmadan, küçük ve sıkı haldeyken toplanması gerekir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında bitkinin yaşı ve büyüklüğü, toplama sıklığı ve zamanlaması, sıcaklık ve güneşlenme, toprak yapısı, budama uygulamaları ile sulama imkânı sayılabilir. Küçük ve erken toplanan tomurcuklar daha yüksek kaliteli ve daha değerli sınıfa girdiğinden, verim ile kalite arasında denge kurulması önem taşır. Kesin ve tek bir ortalama rakam vermek güçtür; verim yörenin ekolojik koşullarına ve toplama emeğine bağlı olarak geniş bir aralıkta değişir.
Kapari, Türkiye açısından ağırlıklı olarak ihracata yönelik bir üründür ve iç tüketimi görece sınırlıdır. Toplanan taze tomurcuklar ve meyveler yurt içinde salamura ve konserve tesislerinde işlenerek büyük ölçüde dış pazarlara gönderilir. Başlıca alıcılar, kaparinin geleneksel mutfak kültürlerinde yaygın kullanıldığı Akdeniz Avrupası ülkeleridir; İtalya, İspanya, Fransa ve Almanya gibi ülkeler önemli pazarlar arasında yer alır. Ürün genellikle salamura, sirkeli konserve ya da yarı işlenmiş dökme form olarak ihraç edilir; katma değer, işleme ve boylama kademesinde artar. Türkiye doğal kaynak zenginliği ve emek yoğun toplama kapasitesi sayesinde dünya kapari ticaretinde söz sahibi ülkeler arasında değerlendirilir. Ürünün ekonomik önemi, tarıma elverişsiz kıraç arazilerden gelir sağlaması ve kırsalda, özellikle kadınlara mevsimlik iş imkânı sunmasıdır. İthalat ise Türkiye'nin kendi doğal üretimi bulunması nedeniyle sınırlıdır. Fiyatlar tomurcuk boyuna göre belirlenir; küçük boylar daha yüksek değer taşır.
Kaparinin ekonomik değeri taşıyan kısmı, henüz açmamış çiçek tomurcukları ve olgunlaşmamış küçük meyveleridir. Bu kısımlar taze haldeyken acı ve keskin olduğundan doğrudan yenmez; tuz salamurası veya sirkeli salamura ile işlenerek acılığı giderilir. İşlendikten sonra baharatlı, ekşimsi bir tat kazanır ve meze, salata, sos ve balık yemeklerinde kullanılır.
Evet, gebre otu, kebere, kapar ve bubu gibi adlar kapari bitkisinin Türkiye'deki yöresel isimleridir. Botanik olarak Capparis spinosa ve Capparis ovata türleri kapari olarak değerlendirilir. Yöreden yöreye farklı adlandırılsa da hepsi aynı diken çalısına ve onun toplanan tomurcuklarına işaret eder.
Türkiye'de kaparinin büyük bölümü doğada kendiliğinden yetişen bitkilerden elle toplanır. Bununla birlikte kıraç ve taşlı arazileri değerlendirmek amacıyla kültür bahçeleri kurma çalışmaları da yürütülmektedir. Bitki kurağa ve fakir topraklara dayanıklı olduğu için, tarımı zor olan alanlarda alternatif ürün olarak dikimi teşvik edilmektedir.
Kapari tomurcukları ilkbahar sonundan yaz boyunca devam eden dönemde, bitki çiçeklenirken toplanır. Tomurcuklar açmadan, küçük ve sıkı haldeyken toplanması gerekir; çünkü küçük boy tomurcuklar daha kaliteli ve değerlidir. Bitki sürekli yeni tomurcuk oluşturduğundan, mevsim boyunca birkaç günde bir tekrarlanan toplamalar yapılır.
Kapari, Akdeniz Avrupası mutfaklarında yaygın kullanılan bir üründür ve Türkiye bu bitkinin doğal yayılış alanında yer aldığı için önemli bir üretim ve ihracat potansiyeline sahiptir. Tarıma elverişsiz kıraç arazilerden gelir sağlaması, kırsalda mevsimlik istihdam oluşturması ve işlendikten sonra katma değer kazanması, ürünü ekonomik açıdan değerli kılar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kapari (gebre otu) ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kapari (Gebre Otu) Kapari (Gebre Otu) Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
