Menü
Uyuz, koyun ve keçilerin derisinde yaşayan mikroskobik uyuz akarlarının neden olduğu, şiddetli kaşıntı ve tüy dökülmesiyle seyreden bulaşıcı bir dış parazit hastalığıdır. Küçükbaş hayvanlarda en çok Psoroptes ve Sarcoptes türü akarlar görülür; Chorioptes ve Demodex türleri daha seyrektir. Akarlar deride tünel açıp beslenerek yoğun kaşıntı ve deri hasarı oluşturur. Özellikle kış aylarında ve kalabalık barınaklarda hızla yayılarak sürüde ciddi verim kaybına yol açar.
Her yaş ve ırktan koyun ve keçiyi etkiler; kalabalık, nemli ve bakımsız barınaklarda tutulan sürülerde daha sık görülür. Zayıf, yaşlı ve bağışıklığı düşük hayvanlarda tablo daha ağır seyreder. Hastalık sürü içinde temasla kolayca yayılır ve tedavi edilmezse tüm sürüyü etkileyebilir.
En belirgin belirti şiddetli kaşıntıdır; hayvanlar sürekli kaşınır, duvar ve yemliklere sürtünür, huzursuzdur. Deride kızarıklık, kabuklanma, kalınlaşma ve yer yer tüy ya da yapağı dökülmesi görülür. Kılların seyrek olduğu burun üstü, göz çevresi ve kulak içi gibi bölgelerde deri kalınlaşabilir ve nodüller oluşabilir. İlerleyen durumlarda iştahsızlık, zayıflama ve verim düşüklüğü ortaya çıkar.
Hastalık, hasta hayvanla sağlam hayvanın doğrudan teması ile bulaşır. Ayrıca akarlarla bulaşmış yatak, yemlik, kırkım aletleri, nakil aracı ve barınak yüzeyleri üzerinden dolaylı olarak da yayılır. Yeni alınan enfekte hayvanların sürüye katılması ve kalabalık, nemli barındırma bulaşmayı hızlandırır. Akarlar konak dışında bir süre canlı kalabildiği için ortam da bulaşma kaynağı olabilir.
Uyuza karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır; korunma hijyen ve sürü yönetimine dayanır. Barınaklar düzenli temizlenip havalandırılmalı, aşırı kalabalıktan kaçınılmalı ve düzenli veteriner kontrolü yaptırılmalıdır. Yeni gelen hayvanlar sürüye katılmadan karantinaya alınıp muayene edilmelidir. Hasta hayvanlar hemen ayrılmalı, kullanılan alet ve ekipmanlar temizlenmelidir.
Uyuz tedavi edilebilir bir hastalıktır; ancak tanının doğrulanması ve uygun parazit ilacının seçimi için veteriner hekime başvurulmalıdır. Bu metinde ilaç adı ve doz verilmez; tedaviyi hayvanı gören veteriner hekim belirler. Tedavi sırasında sürüdeki tüm hayvanların birlikte ele alınması ve barınağın temizlenmesi tekrarları önler. Tedavi çoğu zaman belirli aralıklarla tekrarlanmayı gerektirir.
Evet, uyuz temasla çok hızlı yayılan bir hastalıktır ve tedavi edilmezse kısa sürede sürünün tamamını etkileyebilir. Bu nedenle hasta hayvanların ayrılması ve genellikle tüm sürünün birlikte ele alınması gerekir. Barınağın da temizlenmesi tekrarı önler.
En belirgin belirti şiddetli ve sürekli kaşıntıdır. Hayvanlar duvar, yemlik ve tellere sürtünür, deride kabuklanma ve yapağı dökülmesi görülür. Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.
Uyuz özellikle sonbahar ve kış aylarında, hayvanların kapalı ve kalabalık barınaklarda toplandığı dönemlerde daha sık görülür. Nemli ve havasız ortamlar akarların çoğalmasını kolaylaştırır. İyi havalandırma ve seyrek barındırma riski azaltır.
Hayır, koyun ve keçi uyuzuna karşı koruyucu bir aşı yoktur. Korunma; barınak hijyeni, karantina ve düzenli veteriner kontrolüyle sağlanır. Hastalık ortaya çıktığında veteriner hekim tarafından belirlenen tedavi uygulanır.
Kaynak: VetRehberi, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
