Menü
Enterotoksemi, halk arasında çelerme, aşırı yeme ya da yumuşak böbrek hastalığı olarak bilinen, Clostridium perfringens bakterisinin bağırsakta hızla çoğalıp ürettiği toksinlerin kana karışmasıyla oluşan akut bakteriyel bir hastalıktır. Bakteri toprakta ve sağlıklı hayvanların bağırsağında normalde bulunur. Beslenme değişiklikleri gibi tetikleyicilerle çoğalarak öldürücü toksinler salgılar. Çoğu zaman ani ölümle seyreder.
Başlıca koyun, keçi ve bunların yavrularını etkiler; özellikle iyi beslenen, hızlı gelişen ve yağlı kuzu ve oğlaklarda sık görülür. Bol süt emen ya da yüksek enerjili yemle beslenen genç hayvanlar en riskli gruptur. Erişkin hayvanlarda da özellikle ani yem değişikliklerinde ortaya çıkabilir. Sürünün en sağlıklı ve besili bireyleri öncelikle etkilenebilir.
Hastalık genellikle çok ani gelişir; hayvanlar hiç belirti göstermeden birkaç saat içinde ölü bulunabilir. Gözlenebilen olgularda yüksek ateş, iştahsızlık, karın ağrısı, diş gıcırdatma, dengesiz yürüme ve yere yatma görülür. Sinir belirtileri olarak kasılmalar, çırpınma, başın geriye atılması ve şuur kaybı ortaya çıkabilir. Bazı olgularda ishal ve ağızdan köpüklü salgı gelebilir.
Enterotoksemi bulaşıcı bir hastalık olmayıp hayvandan hayvana doğrudan geçmez. Etken bakteri hayvanların bağırsağında zaten bulunur; hastalık, beslenme koşullarının bozulmasıyla bakterinin aşırı çoğalıp toksin üretmesi sonucu ortaya çıkar. Ani yem değişikliği, aşırı süt ya da tane yem tüketimi, taze ve bol yeşil mera, uzun açlık sonrası yoğun yemleme başlıca tetikleyicilerdir. Bu nedenle hastalık genellikle beslenme yönetimiyle bağlantılıdır.
En etkili korunma düzenli aşılama ve doğru besleme yönetimidir; Clostridium perfringens toksinlerine karşı geliştirilen aşılar bağışıklık sağlar. Aşı takvimi ve gebe hayvanların aşılanması yoluyla yavrulara koruma aktarılması için veteriner hekime başvurulmalıdır. Yem değişiklikleri ani değil kademeli yapılmalı, yüksek enerjili yem ve süt alımı dengelenmeli, meraya çıkış yavaş artırılmalıdır. Barınak hijyeni ve düzenli besleme programı önemlidir.
Hastalık çoğu zaman çok hızlı ilerlediğinden tedavi şansı sınırlıdır; bu nedenle korunma tedaviden çok daha önemlidir. Herhangi bir tedavi girişimi ve ilaç kullanımı için mutlaka veteriner hekime başvurulmalıdır. Sürüde vaka görüldüğünde besleme hemen gözden geçirilmeli, yüksek enerjili yem ve süt alımı azaltılmalı, hayvanlara kaba yem ağırlıklı dengeli bir geçiş sağlanmalıdır. Kalan hayvanların aşılanması ve besleme düzeninin düzeltilmesi yeni kayıpları önler.
Çünkü bol süt emen ya da yüksek enerjili yemle hızlı gelişen kuzuların bağırsağında Clostridium perfringens bakterisi hızla çoğalıp toksin üretir. Bu nedenle çoğunlukla sürünün en sağlıklı ve besili yavruları etkilenir.
Hayır. Enterotoksemi bulaşıcı bir hastalık değildir; hayvandan hayvana doğrudan geçmez. Etken bakteri bağırsakta zaten bulunur ve hastalık beslenme koşullarının bozulmasıyla ortaya çıkar.
En etkili yol düzenli aşılama ile doğru besleme yönetimidir. Yem değişiklikleri kademeli yapılmalı, aşırı süt ve yoğun yem alımından kaçınılmalıdır. Aşı programı için veteriner hekime başvurulmalıdır.
Ani yem değişikliği ya da yüksek enerjili yeme hızlı geçiş, bağırsaktaki bakterinin aşırı çoğalmasına ve öldürücü toksin üretmesine yol açar. Bu yüzden yem geçişleri günler içinde yavaş yavaş yapılmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Isparta İl Müdürlüğü, Enterotoksemi Bilgilendirmesi.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
