Menü
Bulaşıcı ektima, halk arasında orf ya da ağız hastalığı olarak bilinen, koyun ve keçilerde görülen akut, çok bulaşıcı viral bir deri hastalığıdır. Etkeni Parapoxvirus cinsinden bir DNA virüsüdür. Ağız, dudak ve burun çevresinde püskül ve kabuklu yaralarla seyreder. Ekonomik açıdan önemlidir çünkü kuzu ve oğlaklarda emme güçlüğüne, gelişme geriliğine ve deri değeri kaybına yol açar. Aynı zamanda insanlara da bulaşabilen zoonoz bir hastalıktır.
Başta kuzu ve oğlaklar olmak üzere her yaştan koyun ve keçiyi etkiler. En ağır tablolar süt emme çağındaki genç hayvanlarda görülür. Enfekte hayvanlara temas eden çobanlar, veteriner hekimler, kasaplar, kesimhane ve kırkım çalışanları risk grubundadır. Hastalık, kurban kesimiyle ilgilenen kişilerde de görülebilir.
İlk olarak dudak, ağız kenarı, burun deliği ve dil çevresinde kızarıklık, ardından su dolu kabarcık, püskül ve kalın kahverengi kabuklar oluşur. Yaralar bazen kanayabilir ve ikincil bakteriyel enfeksiyonla ağırlaşabilir. Emen kuzu ve oğlaklarda ağrı nedeniyle emme güçlüğü, iştahsızlık ve zayıflama görülür. Emziren analarda meme başlarında da lezyonlar gelişebilir; nadiren ayak ve tırnak çevresinde de yaralar oluşur.
Virüs, hasta hayvanlarla doğrudan temasla ya da kabuk döküntüleriyle bulaşmış yemlik, suluk, ahır ve otlak zemini üzerinden dolaylı olarak yayılır. Etken deriye ya da ağız mukozasına ufak sıyrık ve çatlaklardan girer. Orf virüsü çevre koşullarına oldukça dayanıklıdır ve kabuklar içinde aylarca canlı kalabildiği için ahır ve ekipmanlar önemli bir bulaşma kaynağıdır. İnsanlara genellikle el ve kollardaki sıyrıklardan temasla geçer.
Korunmada temel yol, hastalığın görüldüğü işletmelerde canlı atenüe orf aşısının kullanılmasıdır; aşılama zamanı ve uygulaması için veteriner hekime başvurulmalıdır. Yeni alınan hayvanlar sürüye katılmadan önce karantinaya alınmalı, ahır ve ekipmanlar düzenli temizlenip dezenfekte edilmelidir. Hasta hayvanlar sağlamlardan ayrılmalı, temas eden kişiler eldiven kullanıp temas sonrası el hijyenine dikkat etmelidir. Kabuk döküntüleri toplanıp uygun şekilde imha edilmelidir.
Hastalık çoğu zaman birkaç haftada kendiliğinden iyileşir; tedavi öncelikle yaraların temiz tutulmasına ve ikincil bakteriyel enfeksiyonların önlenmesine yöneliktir. Yara bakımı, destekleyici tedavi ve emme güçlüğü çeken yavruların beslenmesinin sağlanması için mutlaka veteriner hekime başvurulmalıdır. Bu metinde ilaç adı ya da doz verilmez; uygulanacak tedaviyi hayvanı gören veteriner hekim belirler. Hasta hayvanlara temas ederken eldiven kullanmak insana bulaşmayı önler.
Evet, orf zoonoz bir hastalıktır ve hasta hayvana temasla insana bulaşır. Genellikle el ve parmaklarda kırmızı, kabarık ve kabuklu bir yara olarak ortaya çıkar. Hayvanlarla çalışırken eldiven kullanmak ve temas sonrası elleri yıkamak koruyucudur.
Sağlıklı erişkin hayvanlarda genellikle ölümcül değildir ve birkaç haftada iyileşir. Ancak süt emen kuzu ve oğlaklarda emme güçlüğü, zayıflama ve ikincil enfeksiyonlar nedeniyle kayıplar artabilir. Bu nedenle yavruların bakımı ve beslenmesi önemlidir.
Evet, hastalığın görüldüğü işletmelerde kullanılan canlı atenüe orf aşıları vardır. Aşının gerekli olup olmadığına ve uygulama zamanına veteriner hekim karar verir. Aşılama tek başına yeterli değildir; ahır hijyeni ve karantina da şarttır.
Hastalığı geçiren hayvanlar bir süre bağışıklık kazanır, ancak bu bağışıklık ömür boyu sürmeyebilir ve zamanla yeniden enfeksiyon görülebilir. Virüsün çevrede uzun süre canlı kalması nedeniyle işletmede tekrarlayan salgınlar olabilir. Bu yüzden temizlik ve karantina sürekli uygulanmalıdır.
Kaynak: Türkiye Klinikleri Veteriner Bilimleri, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM.
Harman üzerinde hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi hayvanınızı ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
