Menü
Aspir, kurağa ve tuzluluğa dayanıklı, derin kazık kök yapısıyla susuz (kuru) tarıma çok uygun bir yağ bitkisidir. Bu özelliği aspiri, özellikle İç Anadolu, Geçit ve Güneydoğu gibi yağışın sınırlı olduğu bölgelerde düşük girdili bir alternatif haline getirir. Maliyet yapısı büğday gibi tahıllara benzer biçimde büyük ölçüde mekanizasyona dayanır; ekim, ilaçlama ve hasat makineyle yapıldığından işçilik payı çilek veya sebzeye göre oldukça düşüktür. Karlılığın belirleyici üç ayağı vardır: dekara verim, tohumun yağ oranına göre oluşan satış fiyatı ve yağlı tohumlara verilen devlet destekleme primi. Aspir çoğunlukla sözleşmeli olarak yağ fabrikalarına satıldığından pazar riski görece yönetilebilir. Ancak verimi büğday veya ayçiçeğine göre daha düşük olduğundan, karlılık büyük ölçüde girdi maliyetlerini kısık tutmaya ve yağışı iyi değerlendirmeye bağlıdır. Aşağıda maliyet kalemleri ve gelir mantığı ürüne özgü biçimde açıklanmıştır. Kesin hesap için sitedeki maliyet hesaplama aracını kullanarak kendi bölgenizin girdi fiyatlarını girebilirsiniz.
Aspir düşük girdili bir bitki olduğundan maliyet kalemleri tahıla benzer ve mekanizasyon ağır basar. Toprak hazırlığı ve ekim için yakıt (mazot) en önemli kalemlerden biridir; sürüm, ekim ve hasatta traktör ve biçerdöver kullanımı toplam maliyetin büyük bölümünü oluşturur. Tohum maliyeti görece düşüktür çünkü dekara atılan tohum miktarı azdır ve sertifikalı tohum kullanımı önerilir. Gübre kalemi orta düzeydedir; aspir azota tahıl kadar aç değildir, taban ve üst gübre dengeli tutulur, aşırı azot yatmaya yol açar. İlaç maliyeti genellikle düşüktür: dikenli çeşitler yabancı ot rekabetinde avantaj sağlar, ancak yaprak biti ve pas gibi durumlarda ilaçlama gerekebilir. Sulama çoğu bölgede yapılmaz, kuru koşulda yetiştirildiği için bu kalem çoğu zaman sıfıra yakındır; sulanan koşulda verim artsa da su maliyeti eklenir. İşçilik payı çok düşüktür çünkü ekim ve hasat makineyle yapılır. Hasat biçerdöverle (tahıl bataryasıyla) yapılır; nakliye maliyeti fabrikaya veya alım merkezine uzaklığa bağlıdır. Özetle aspirde yakıt, hasat ve gübre öne çıkar; işçilik ve sulama ise düşüktür.
Aspirde gelir, temel olarak dekara verim ile satış fiyatının çarpımıdır; buna yağlı tohum destekleme primi eklenir. Verim kuru koşulda tahıl ve ayçiçeğine göre daha düşüktür, sulanan ve iyi yağış alan koşulda belirgin biçilde artar. Satış fiyatı ise sadece kilo üzerinden değil, tohumun yağ oranına göre de değişir; yüksek yağlı çeşitler fabrikada daha iyi değerlendirilir. Karlılık hesabında mantık şudur: dekara toplam gelir (verim x fiyat + prim) ile dekara toplam maliyet (yakıt, tohum, gübre, ilaç, hasat, nakliye) karşılaştırılır. Başabaş noktası, elde edilen verimin toplam masrafı karşıladığı kilo miktarıdır; bu miktarın üzerindeki her kilo net kara geçer. Aspiri karlı kılan en güçlü etken düşük girdi maliyetidir: sulama ve işçilik neredeyse yok denecek kadar azdır, bu da masrafı düşük tutar. Destekleme primi ise düşük ham verimi telafi eden kritik bir kalemdir ve prim olmadan karlılık ciddi biçimde düşer. Kesin bir kar rakamı vermek mümkün değildir çünkü fiyatlar, prim tutarı ve girdi maliyetleri her yıl değişir. Bölgenize özel hesap için sitedeki maliyet hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Aspir karlılığını düşüren en önemli risk verimin görece düşük olması ve buna bağlı olarak fiyat ile prime yüksek bağımlılıktır. Destekleme priminde yapılacak bir azalma veya gecikme karlılığı doğrudan aşağı çeker. Fiyat dalgalanması bir diğer risktir; aspir yağ fabrikalarına satıldığından, ayçiçeği ve soya gibi rakip yağlı tohumların dünya fiyatları alım fiyatını etkiler. İklim riski açısından aspir kurağa dayanıklı olsa da, çiçeklenme döneminde gelen aşırı yağış ve nem, pas ve kök çürüklüğü gibi hastalıkları tetikleyerek verimi düşürür; ilkbahar geç donları da fide dönemini olumsuz etkiler. Yaprak biti (afit) çiçeklenme öncesi önemli bir zararlı olabilir. Kuş zararı, olgunlaşan tablalardan tane kaybına yol açabilir. Girdi maliyetlerindeki artış, özellikle mazot ve gübre zamları, düşük verimli bir üründe kar marjını hızla eritir. Hasatta biçerdöver ayarının kötü yapılması tane kaybını ve dolayısıyla gelir kaybını artırır.
Aspirde karlılığı artırmanın ilk yolu doğru çeşit ve sertifikalı tohum seçimidir; yağ oranı yüksek, bölgeye uyumlu ve gerektiğinde dikenli çeşitler hem verimi hem satış değerini yükseltir. İkinci olarak sözleşmeli üretim güçlü bir avantajdır: yağ fabrikasıyla önceden anlaşmak fiyat riskini azaltır ve satış garantisi sağlar. Ekim zamanına ve nöbetleşe ekime dikkat etmek önemlidir; aspir derin köküyle toprağı işler ve iyi bir ekim nöbeti bitkisidir, tahıldan sonra ekildiğinde toprak neminden verimli yararlanır. Girdi maliyetini düşürmek için gübreyi toprak analizine göre dengeli vermek, aşırı azottan kaçınmak ve mümkünse anıza doğrudan ekim gibi yakıt tasarrufu sağlayan yöntemleri değerlendirmek gerekir. Yağlı tohum destekleme priminden tam yararlanmak için ÇKS kaydını ve sözleşmeyi eksiksiz yapmak şarttır. Hasatta biçerdöver ayarını iyi yapmak tane kaybını azaltarak eldeki geliri korur. Ürünü nem oranı düşürüldükten sonra depolayıp fiyatın uygun olduğu dönemde satmak da karlılığı artırabilir.
Aspir karlılığı büyük ölçüde düşük girdi maliyetine dayanır. Sulama ve işçilik neredeyse hiç gerekmediği için masraf düşüktür, ancak ham verimi de düşüktür. Bu nedenle karlılık büyük ölçüde yağlı tohum destekleme primine, satış fiyatına ve iyi bir yağış yılına bağlıdır. Kurağa dayanıklı olması, sulama imkanı olmayan bölgelerde onu değerli bir alternatif yapar. Bölgenize özel hesap için sitedeki maliyet hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Verim çeşide, toprağa ve özellikle yağışa göre önemli ölçüde değişir. Kuru koşulda tahıl ve ayçiçeğine göre daha düşük kalır, iyi yağış alan veya sulanan koşulda belirgin biçimde artar. Kesin bir rakam vermek doğru olmaz çünkü yıldan yıla ve bölgeden bölgeye ciddi fark gösterir. Kendi bölgenizin ortalama verim değerlerini ziraat il müdürlüğünden veya TAGEM verilerinden alarak hesaplamanıza koymanız daha sağlıklı olur.
Aspir kurağa dayanıklı, derin kazık köklü bir bitkidir ve çoğunlukla kuru (susuz) tarımda yetiştirilir. Bu yüzden çoğu bölgede sulama yapılmaz ve bu kalem maliyette neredeyse sıfırdır. Sulanan koşulda özellikle çiçeklenme döneminde verilecek bir su verimi artırabilir, ancak bu durumda su ve enerji maliyeti eklenir. Sulama imkanı olmayan yerlerde bu dayanıklılık aspirin en büyük ekonomik avantajıdır.
Aspir yağlı tohum kapsamında destekleme primi alır ve bu prim, düşük ham verimi telafi eden kritik bir gelir kalemidir. Prim olmadan karlılık ciddi biçimde düşebilir. Bu nedenle ÇKS kaydını eksiksiz yapmak ve sözleşmeli üretimle prim şartlarını yerine getirmek önemlidir. Güncel prim tutarı her yıl açıklanır, bu yüzden hesabınızı yaparken o yılın resmi prim değerini kullanmanız gerekir.
Aspir, sulama imkanı sınırlı ve kurak bölgelerde büğday, arpa gibi tahıllara ve ayçiçeğine ekim nöbetinde iyi bir alternatiftir. Derin köküyle toprağı işler, kendinden sonra ekilen ürüne olumlu etki eder. Ayçiçeğinin su isteği yüksekken aspir susuz koşula uyum sağlar. Karar verirken bölgenizin yağış rejimini, alım imkanını ve destekleme primini birlikte değerlendirmek en doğrusudur.
Kaynak: TAGEM ve Tarım ve Orman Bakanlığı yağlı tohumlar üretim verileri. Maliyet ve gelir değerleri bölge, yıl, verim ve piyasa koşullarına göre değişir.
Harman üzerinde güncel aspir fiyatlarını ve ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Aspir Güncel Fiyatları Satılık Aspir Maliyet Hesaplama Aracı Aspir Yetiştiriciliği Tüm Aspir BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
