Menü
Buğday kepeği, buğdayın un haline getirilmesi sırasında tanenin dış kabuk katmanlarının ayrılmasıyla elde edilen bir değirmen yan ürünüdür. İç kısımdaki nişastalı endosperm gibi olmayıp lif bakımından zengin bir yapıya sahiptir. Türkiye hayvancılığında büyükbaş ve küçükbaş rasyonlarında yaygın olarak kullanılan, kolay bulunan ekonomik bir kaba-kesif ara yemdir. Kepek, hem enerji hem protein hem de mineral desteği sağlayan çok yönlü bir bileşendir.
Buğday kepeği orta düzeyde ham protein içeren, ham selülozu görece yüksek ve nişastası düşük bir yemdir; kaynaklara göre ham protein oranı yaklaşık orta seviyededir ve besin değeri partiye, öğütme derecesine ve buğday kalitesine göre değişir. Sindirilebilir lif yapısı sayesinde iştah açıcı ve işkembe sağlığını destekleyici etkisi vardır. Fosfor bakımından zengin olması dikkat çeker; ancak kalsiyum içeriği düşük olduğundan kalsiyum-fosfor dengesi rasyonda ayrıca gözetilmelidir. B grubu vitaminleri ve magnezyum açısından da katkı sağlar. Enerji değeri tahıl tanelerine göre daha düşüktür, çünkü lif oranı yüksektir.
Başta süt ve besi sığırları olmak üzere tüm ruminantlar (koyun, keçi, manda) için uygundur; işkembeli hayvanlar lifli yapısını iyi değerlendirir. Süt ineklerinde iştahı ve tokluğu desteklemek, besi hayvanlarında rasyonu hacimlendirmek amacıyla kullanılır. At gibi tek mideli otçullarda da yeri vardır. Kanatlılarda ise yüksek lif nedeniyle sınırlı ve dikkatli kullanılır. Genç ve süt emen hayvanlarda lif yükü göz önünde bulundurularak kademeli verilir.
Kepek genellikle karma yemin ya da günlük rasyonun bir parçası olarak diğer kesif yemler, kaba yemler ve mineral kaynaklarıyla birlikte kullanılır. Fosforu yüksek, kalsiyumu düşük olduğu için mısır silajı, saman gibi kaba yemler ve kalsiyum kaynaklarıyla dengelenmesi önemlidir. Rasyondaki kullanım payı hayvanın türüne, yaşına, süt ya da besi verim düzeyine ve diğer yem bileşenlerinin durumuna göre değişir; bu nedenle kesin günlük miktar bir formül gibi verilmemeli, rasyonun bütünündeki denge esas alınmalıdır. Doğru oran ve geçiş için bir ziraat mühendisi veya hayvan besleme uzmanına danışılması önerilir. Ani ve aşırı miktarda verilmesinden kaçınılıp yeme kademeli olarak alıştırılması sindirimi rahatlatır.
Not: Rasyon ve günlük miktar; hayvanın türü, yaşı, verim durumu ve diğer yemlere göre değişir. Dengeli rasyon için ziraat mühendisi veya veteriner hekime danışın.
Buğday kepeği çoğunlukla doğrudan ya da diğer yemlerle karıştırılarak kuru halde verilir; bazı işletmeler hafif nemlendirerek ya da yalama-bulama kıvamında sunar. Tozumasını azaltmak için pelet haline getirilebilir. Higroskopik yani nem çekici bir yem olduğundan kuru, serin ve iyi havalanan bir ortamda saklanmalıdır. Nemli ve sıkışık depolamada kısa sürede küflenme, kızışma ve mikotoksin riski oluşur; bu yüzden zeminden yalıtılmış, rutubetsiz ve haşereden korunan koşullar tercih edilmelidir. Uzun süre bekleyen kepekte ransidite yani yağ acılaşması görülebileceğinden taze tüketim esas alınmalı, küflü veya kokuşmuş partiler hayvana verilmemelidir.
Avantaj olarak ekonomik ve kolay bulunur olması, iştah açıcı ve tok tutucu lifli yapısı, işkembe sağlığını destekleyen sindirilebilir selülozu, orta düzeyde protein ile fosfor ve B vitamini katkısı öne çıkar; rasyonu hacimlendirerek maliyeti düşürmeye yardımcı olur. Dikkat edilmesi gereken noktalar ise kalsiyumunun düşük, fosforunun yüksek olması nedeniyle mineral dengesinin ayrıca kurulması, yüksek lif ve nem çekici yapı yüzünden depolamada küf ve mikotoksin riski, aşırı kullanımda enerji yoğunluğunu düşürüp performansı sınırlayabilmesi ve toz yapısının solunum ile bulaşmayı zorlaştırabilmesidir. Kalite partiye göre değiştiği için düzenli kontrol önemlidir.
Evet, buğday kepeği süt sığırı rasyonlarında yaygın kullanılan bir yemdir. İştahı ve tokluğu destekler, sindirilebilir lif ve fosfor sağlar. Ancak kalsiyumu düşük olduğundan rasyonun mineral dengesi bir uzman eşliğinde kurulmalı ve kullanım payı verim düzeyine göre ayarlanmalıdır.
Kesin bir günlük miktar reçetesi vermek doğru olmaz; uygun oran hayvanın türüne, yaşına, süt ya da besi verimine ve rasyondaki diğer yemlere göre belirlenir. En sağlıklısı bir ziraat mühendisi veya hayvan besleme uzmanına rasyonu hesaplatmak ve yeme kademeli geçiş yapmaktır.
Arpa ve mısır nişastası yüksek, enerji yoğun tahıl taneleridir; buğday kepeği ise lifi yüksek, nişastası düşük bir değirmen yan ürünüdür. Kepek daha çok hacim, lif, fosfor ve iştah katkısı sağlarken tahıllar birincil enerji kaynağıdır. İkisi rasyonda birbirini tamamlayacak şekilde birlikte kullanılabilir.
Kepek nem çeken bir yem olduğu için kuru, serin ve havalanan bir depoda, zeminden yalıtılmış biçimde saklanmalıdır. Nemli ortamda küflenir, kızışır ve mikotoksin riski taşır; uzun beklemede yağı acılaşabilir. Bu yüzden taze tüketmek en iyisidir ve küflü ya da kötü kokan partiler hayvana verilmemelidir.
Evet, koyun ve keçi gibi küçükbaş ruminantlar kepeğin lifli yapısını iyi değerlendirir ve rasyonlarında kullanılabilir. Yine de fosfor-kalsiyum dengesi gözetilmeli, ani ve aşırı miktardan kaçınılıp yeme kademeli alıştırma yapılmalıdır. Uygun oran için besleme uzmanına danışılması önerilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Aydın İl Müdürlüğü, Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Rasyonu Yayını.
Harman üzerinde yem, yem bitkisi ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
