Menü
Yeşil gübreleme, toprağı beslemek amacıyla yetiştirilen bir bitkinin henüz yeşil ve sulu haldeyken sürülerek toprağa karıştırılması işlemidir. Karıştırılan yeşil aksam toprakta parçalanır ve organik maddeye dönüşerek toprağın besin içeriğini ve yapısını iyileştirir. Bu amaçla çoğunlukla fiğ, tırfıl, yonca, bakla, börülce gibi baklagiller ile çavdar, yulaf gibi bazı bitkiler kullanılır. Uygulama, kimyasal girdiye çok yaslanmadan toprak verimliliğini artırmayı hedefleyen sürdürülebilir bir yöntemdir.
Yeşil gübreleme, toprağın organik madde içeriğini yükseltmesi, su tutma kapasitesini ve havalanmasını iyileştirmesi bakımından önemlidir. Özellikle baklagil türleri havadan azot bağlayabildikleri için toprağın azotça zenginleşmesine katkı sağlar ve dışarıdan verilen gübre ihtiyacının azalmasına yardımcı olabilir. Toprak yüzeyini yeşil örtüyle kaplaması sayesinde erozyonu ve yabancı ot baskısını azaltmaya destek olur. Ayrıca toprak canlılığını ve mikroorganizma faaliyetini destekleyerek uzun vadede daha sağlıklı ve dengeli bir toprak yapısı oluşmasına katkıda bulunur. Bu yönleriyle sürdürülebilir tarımın ve toprak koruma yaklaşımının temel uygulamalarından biridir.
Uygulamada önce bölgeye ve ekim nöbetine uygun bir yeşil gübre bitkisi seçilir; baklagiller azot katkısı, çavdar ve yulaf gibi türler ise hızlı örtü ve kök kütlesi için tercih edilir. Bitki çoğunlukla ana üründen boşalan dönemde ya da ara ürün olarak ekilir ve belirli bir gelişme dönemine kadar büyütülür. En uygun karıştırma zamanı genellikle çiçeklenme başlangıcı civarıdır, çünkü bu dönemde yeşil kütle bol ve sulu, parçalanması ise kolaydır. Bitki bu aşamada biçilip ya da doğrudan pullukla toprağa gömülür ve toprakta parçalanması için bir süre beklenir. Ne kadar tohum atılacağı, hangi türün seçileceği ve toprağın gerçek ihtiyacı toprak analizi ile belirlenmelidir; kesin doz ve miktarlar toprağın durumuna göre değişir.
Yeşil gübre bitkisini toprağa karıştırmak için doğru zamanı kaçırmamak gerekir; bitki fazla olgunlaşır ve odunsulaşırsa parçalanması yavaşlar ve toprakta geçici azot açığına yol açabilir. Toprağın karıştırma sırasında yeterince tavında (uygun nemde) olması, materyalin çürümesini kolaylaştırır. Karıştırma sonrası ana ürünü hemen ekmek yerine bir süre beklemek, yeşil aksamın toprakta parçalanmasına zaman tanır. Kurak bölgelerde yeşil gübre bitkisinin topraktaki suyu tüketmesi riskine karşı ekim nöbeti ve zamanlama iyi planlanmalıdır. Pratik bir ipucu olarak, çiçeklenme başında bol ve gevrek yeşil kütle görülmesi karıştırma vaktinin geldiğinin iyi bir göstergesidir.
Not: Uygulama; toprak yapısı, ürün ve iklime göre değişir. Gübreleme ve toprak yönetimi kararları için toprak analizi yaptırıp ziraat mühendisine danışın.
Yeşil gübreleme toprağa organik madde kazandırması, baklagillerle azot zenginleşmesi sağlaması, erozyonu ve yabancı ot baskısını azaltması, toprak yapısını ve canlılığını iyileştirmesi gibi belirgin faydalar sunar ve dışarıdan gübre ihtiyacını azaltmaya yardımcı olabilir; buna karşın bir sezon boyunca tarlanın asıl ürün yerine yeşil gübre bitkisine ayrılmasını gerektirmesi, kurak koşullarda topraktaki suyu tüketebilmesi, yanlış zamanlamada parçalanma sorunları ve geçici azot açığı yaratabilmesi ile ekstra işçilik ve zaman gerektirmesi dikkat edilmesi gereken yönlerdir.
En yaygın olarak fiğ, tırfıl (üçgül), yonca, bakla, börülce, bezelye gibi baklagiller ile çavdar ve yulaf gibi bitkiler kullanılır. Baklagiller havadan azot bağladıkları için toprağı azotça zenginleştirir, çavdar ve yulaf gibi türler ise hızlı toprak örtüsü ve bol kök kütlesi sağlar. Hangi bitkinin seçileceği bölgenizin iklimine, toprağınıza ve ekim nöbetinize göre değişir.
En uygun zaman genellikle çiçeklenme başlangıcı dönemidir. Bu dönemde yeşil kütle en bol ve sulu haldedir, dolayısıyla toprakta kolayca parçalanır. Bitki aşırı olgunlaşıp odunsulaşırsa parçalanması yavaşlar ve toprakta geçici azot açığı oluşabilir, bu yüzden zamanı kaçırmamak önemlidir.
Tamamen ortadan kaldıracağını söylemek doğru olmaz, ancak dışarıdan verilen gübre ihtiyacının azalmasına önemli katkı sağlayabilir. Özellikle baklagiller toprağa azot kazandırır ve organik madde artışıyla toprağın besin dengesi iyileşir. Toprağınızın gerçek ihtiyacını görmek ve ek gübreleme gerekip gerekmediğini anlamak için toprak analizi yaptırmak en doğru yoldur.
Yeşil aksamın toprakta parçalanması için karıştırmadan sonra bir süre beklemek gerekir. Bu bekleme, toprak sıcaklığına, neme ve karıştırılan bitkinin ne kadar olgun olduğuna göre değişir; genç ve sulu materyal daha hızlı parçalanır. Erken ekim yapılırsa parçalanma sırasında geçici azot açığı ürünü olumsuz etkileyebileceği için toprağın toparlanmasına zaman tanımak önerilir.
Yapılabilir, ancak zamanlama ve bitki seçimi daha da önemlidir. Yeşil gübre bitkisi büyürken topraktaki suyu tükettiği için kurak koşullarda ana ürünü susuz bırakma riski vardır. Bu nedenle yağışlı dönemi değerlendirmek, kurağa dayanıklı türleri tercih etmek ve ekim nöbetini dikkatli planlamak gerekir.
Kaynak: Toprak, Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde tarım girdileri ve ürün ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Tarım Girdisi İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
