Ana SayfaTarım RehberiOrganik Tarım

Organik Tarım Nedir?

Sürdürülebilir Tarım

Organik tarım, sentetik kimyasal gübre, sentetik zirai ilaç, hormon ve genetiği değiştirilmiş organizma kullanmadan, ekolojik dengeyi ve toprak canlılığını gözeterek yapılan sertifikalı bir üretim sistemidir. Türkiye'de 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu ve ilgili yönetmelik kapsamında, üretimin tarladan sofraya kadar her aşaması kayıt altına alınıp bağımsız kuruluşlarca denetlenir. Yalnızca girdisiz üretim değil, izlenebilir ve belgelendirilmiş bir kontrol sürecidir. Bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimini kapsar.

Önemi ve Rolü

Neden Önemli?

Organik tarım, toprak verimliliğini uzun vadede koruması, su kaynaklarını kirletici sentetik girdi yükünü azaltması ve biyoçeşitliliği desteklemesi bakımından sürdürülebilir tarımın temel yaklaşımlarından biridir. Toprağın organik madde içeriğini artıran, erozyonu sınırlayan ve doğal döngüleri esas alan üretim biçimiyle ekolojik dengenin korunmasına katkı sunar. Üretici açısından katma değerli ve izlenebilir bir ürün ortaya koyma, iç pazar ve ihracatta ayrışma imkânı sağlar. Tüketici açısından ise güvence, üretim yönteminin bağımsız denetimle belgelenmiş olmasından gelir.

Nasıl Yönetilir / Uygulanır?

Uygulama, sentetik gübre yerine kompost, yeşil gübre ve izin verilen organik kaynakların kullanımı; münavebe (ekim nöbeti), toprağı sıkıştırmayan işleme teknikleri, örtü bitkileri ve mekanik yabancı ot mücadelesi gibi yöntemlerle yürütülür. Bitki koruma daha çok kültürel önlemler, dayanıklı çeşit seçimi ve biyolojik mücadele üzerine kurulur. Sertifikasyon süreci ise şöyle işler: üretici (müteşebbis) Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir kontrol ve sertifikasyon kuruluşuyla sözleşme yapar, işletmesini kayıt altına aldırır ve bir geçiş (dönüşüm) sürecinden geçer. Bu süre boyunca parseller yerinde kontrol edilir, kayıtlar ve girdi kullanımı incelenir; koşullar sağlandığında ürün organik olarak sertifikalandırılır. Ürünlerin işlenmesi, ambalajlanması ve etiketlenmesi de aynı denetim kapsamındadır.

Dikkat Edilecekler ve İpuçları

Geçiş süreci tamamlanmadan hasat edilen ürün organik olarak pazarlanamaz; bu nedenle plan yaparken dönüşüm takvimini baştan hesaba katmak gerekir. Komşu parsellerden sentetik girdi kayması (rüzgâr veya su ile bulaşma) riskine karşı tampon şeritler ve sınır önlemleri önemlidir. Kullanılan her girdinin izin verilen listede olduğunu doğrulamak ve tüm faaliyetleri düzenli kayıt altına almak, kontrol ziyaretlerinde belirleyicidir. Sertifika yalnızca yetkilendirilmiş kuruluşlardan alınmalı; kuruluşun Bakanlık nezdinde geçerli yetkisi teyit edilmelidir. Toprak sağlığını erken dönemde güçlendirmek için münavebe ve organik madde yönetimine öncelik vermek, ileride hastalık ve verim sorunlarını azaltır.

Not: Uygulama; toprak yapısı, ürün ve iklime göre değişir. Gübreleme ve toprak yönetimi kararları için toprak analizi yaptırıp ziraat mühendisine danışın.

Faydaları ve Dikkat Edilecekler

Organik tarım toprak sağlığını ve biyoçeşitliliği koruması, sentetik girdi bağımlılığını azaltması, katma değerli ve izlenebilir ürün sunması ve ihracatta ayrışma imkânı vermesiyle öne çıkarken; buna karşılık geçiş sürecinin uzunluğu, başlangıçta görülebilen verim düşüşü, yoğun kayıt ve denetim gerekliliği, işgücü ve sertifikasyon maliyetleri ile yabancı ot ve hastalık yönetiminin daha çok bilgi ve emek istemesi gibi zorlukları da beraberinde getirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Organik tarım ile iyi tarım uygulamaları aynı şey midir?

Hayır, ikisi farklı sistemlerdir. İyi tarım uygulamaları belirli koşullarda kontrollü sentetik girdi kullanımına izin verirken, organik tarım sentetik kimyasal gübre ve zirai ilaç kullanımını esas olarak dışlar ve ayrı bir mevzuat ile sertifikasyon çerçevesine tabidir.

Organik sertifikayı kim veriyor?

Sertifikayı doğrudan Bakanlık değil, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bağımsız kontrol ve sertifikasyon kuruluşları verir. Bu kuruluşlar Bakanlık adına üreticiyle sözleşme yapar, üretim sürecini denetler ve uygunluk halinde ürünü belgelendirir.

Geçiş süreci ne anlama gelir?

Geçiş süreci, bir işletmenin konvansiyonel üretimden organik üretime dönüştüğü, toprak ve üretim koşullarının organik esaslara uygun hale getirildiği kontrollü bir dönemdir. Bu süre tamamlanmadan alınan ürünler organik olarak etiketlenip pazarlanamaz.

Organik tarımda hiç bitki koruma yapılmaz mı?

Bitki koruma yapılır, ancak öncelik kültürel önlemler, dayanıklı çeşit seçimi, münavebe ve biyolojik mücadele gibi yöntemlerdedir. Zorunlu hallerde yalnızca mevzuatça izin verilen girdiler, belirlenen kurallar çerçevesinde kullanılabilir.

Organik ürün olduğunu nasıl anlarım?

Organik ürünler, yetkilendirilmiş kuruluşça verilmiş geçerli bir sertifikaya ve mevzuata uygun etiket ile logoya sahiptir. Ürünün izlenebilir kayıtları ve sertifika bilgisi, üretim yönteminin bağımsız denetimle belgelendiğinin güvencesidir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi).

Diğer Toprak ve Sürdürülebilir Tarım Konuları

Kompost Ekim Nöbeti (Münavebe) Malçlama (Örtüleme) İyi Tarım Uygulamaları (İTU) Yeşil Gübreleme Potasyum (K) Besin Elementi

Gübre, tohum veya tarım girdisi mi arıyorsunuz?

Harman üzerinde tarım girdileri ve ürün ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.

Tarım Girdisi İlanları Ücretsiz İlan Ver