Menü
Kompost, bitkisel ve organik atıkların uygun nem, sıcaklık ve havalanma koşullarında mikroorganizmalar aracılığıyla ayrıştırılmasıyla elde edilen, humus benzeri koyu renkli bir malzemedir. Yaprak, saman, sap, budama artıkları, çim biçintileri ve mutfak organik atıkları gibi hammaddeler kontrollü bir çürüme sürecinden geçirilerek toprağa katılabilir hale getirilir. Tarım mevzuatında kompost, doğrudan gübre değil bir toprak düzenleyici olarak sınıflandırılır. Yani asıl işlevi toprağa besin katmaktan çok toprağın fiziksel ve biyolojik yapısını iyileştirmektir.
Kompostun toprak için en önemli rolü organik madde ve humus kazandırarak toprak yapısını iyileştirmesidir. Toprağın su tutma kapasitesini artırır, kurak dönemde nemi koruyup buharlaşmayı azaltır, fazla suyu sünger gibi emerek erozyona karşı direnci yükseltir. Toprağın havalanmasını ve gözenekliliğini geliştirdiği için kök gelişimini ve toprak canlılarının faaliyetini destekler. Ayrıca içerdiği besin maddelerini bitkilerin yararlanabileceği forma yavaş yavaş serbest bırakarak toprağın verimliliğini uzun vadede besler. Tarımsal ve kentsel organik atıkların değerlendirilmesini sağladığı için sürdürülebilir tarım ve atık yönetimi açısından da değerlidir.
Kompost yapımında hammaddeler karbonca zengin kaba malzemeler (saman, kuru yaprak, sap gibi) ile azotça zengin yeşil malzemeler (taze bitki artıkları, çim, mutfak atığı gibi) dengeli biçimde katmanlanır. Sürecin sağlıklı ilerlemesi için karbon azot dengesi, yeterli nem, havalanma ve sıcaklık takip edilir; yığın el ile sıkıldığında sünger nemliliğinde olmalı, su damlamamalıdır. Yığın periyodik olarak alt üst edilerek havalandırılır ve oksijenli ayrışma sürdürülür. Olgunlaşma birkaç aydan uzun sürebilir; kompost koyulaştığında, toprak kokusu aldığında ve içeriği tanınmaz hale geldiğinde olgunlaşmış sayılır. Toprağa verilecek miktar toprak analizine ve yetiştirilecek ürüne göre belirlenmelidir; kesin bir tek doz reçetesi yoktur. Ham yani olgunlaşmamış kompost köklere zarar verebileceği için mutlaka olgunlaşması beklenmelidir.
İyi bir kompostun belirtileri koyu kahverengi renk, ufalanabilir yapı ve hoş toprak kokusudur; keskin kötü koku, sinek ve sümüksü yapı süreçte sorun olduğunu gösterir. Kötü koku genellikle fazla nem ve havasızlıktan kaynaklanır, bu durumda yığını karıştırıp kuru karbonlu malzeme eklemek yardımcı olur. Yığın hiç ısınmıyor ve ayrışmıyorsa nem yetersiz veya azotlu malzeme az olabilir. Pratik ipucu olarak malzemeleri küçük parçalara ayırmak ayrışmayı hızlandırır. Hastalıklı bitki artıkları, yabancı ot tohumları, et ve yağlı atıklar ile evcil hayvan dışkısı yığına katılmamalıdır. Kompostu toprağa vermeden önce olgunlaştığından emin olmak, fide yanmasını ve azot bağlanmasını önler.
Not: Uygulama; toprak yapısı, ürün ve iklime göre değişir. Gübreleme ve toprak yönetimi kararları için toprak analizi yaptırıp ziraat mühendisine danışın.
Kompostun başlıca faydaları toprağa organik madde ve humus kazandırması, su tutma ve havalanmayı iyileştirmesi, toprak canlılığını desteklemesi, erozyonu azaltması ve organik atıkları değerli bir kaynağa dönüştürerek sürdürülebilir tarıma katkı sağlamasıdır. Buna karşılık dikkat edilmesi gereken noktalar da vardır: olgunlaşması aylar alabilen sabır isteyen bir süreçtir, yer ve emek gerektirir, yanlış yönetildiğinde koku ve haşere sorunu doğurabilir, olgunlaşmamış kullanıldığında bitkiye zarar verebilir ve tek başına bitkinin tüm besin ihtiyacını karşılayan bir gübre değildir; besin yönetimi toprak analizine göre planlanmalıdır.
Hayır, kompost mevzuatta gübre değil toprak düzenleyici olarak sınıflandırılır. Asıl işlevi toprağa yoğun besin vermek değil, organik madde ve humus kazandırarak toprağın fiziksel ve biyolojik yapısını iyileştirmektir. İçindeki besinleri yavaşça serbest bıraksa da bitkinin tüm besin ihtiyacını tek başına karşılamaz; besin planlaması toprak analizine göre yapılmalıdır.
Süre hammaddeye, parça boyutuna, nem, sıcaklık ve havalandırmaya bağlı olarak değişir ve genellikle birkaç aydan uzun sürebilir. Malzemeleri küçük parçalamak ve yığını düzenli karıştırıp havalandırmak süreci hızlandırır. Kompost koyu renk aldığında, toprak kokusu verdiğinde ve içeriği tanınmaz hale geldiğinde olgunlaşmış kabul edilir.
Karbonca zengin kuru malzemelerle azotça zengin yeşil malzemeleri dengeli katmanlamak, yığını sünger nemliliğinde tutmak ve düzenli havalandırmak temel kurallardır. Hastalıklı bitkiler, yabancı ot tohumları, et, yağ ve evcil hayvan dışkısı katılmamalıdır. Kötü koku ve sinek genellikle fazla nem ve havasızlık işaretidir; yığını karıştırıp kuru malzeme eklemek çözüm olur.
Tek bir sabit doz yoktur. Verilecek miktar toprağınızın organik madde durumuna, yapısına ve yetiştireceğiniz ürüne göre değişir; bunun için toprak analizi yaptırmak en doğru yoldur. Genel kural olarak olgunlaşmış kompost toprakla iyice karıştırılarak uygulanır ve aşırıya kaçmadan, toprağın ihtiyacına göre kademeli verilmesi önerilir.
Olgunlaşmamış yani ham kompost ayrışmaya devam ettiği için toprakta geçici olarak azotu bağlayabilir ve genç köklere zarar vererek fide yanmasına yol açabilir. Ayrıca içinde canlı yabancı ot tohumu veya hastalık etmeni kalmış olabilir. Bu nedenle kompostu toprağa vermeden önce koku ve görünümünden olgunlaştığından emin olmak gerekir.
Harman üzerinde tarım girdileri ve ürün ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Tarım Girdisi İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
