Menü
Malçlama, bitkilerin bulunduğu toprak yüzeyinin organik veya sentetik bir örtü malzemesiyle kaplanması işlemidir. Saman, çim biçimi, ağaç kabuğu, kompost, yaprak gibi doğal malzemeler ya da plastik örtü, peyzaj kumaşı ve çakıl gibi ayrışmayan malzemeler kullanılabilir. Amaç toprağı açıkta bırakmamak, nemi korumak ve toprak yüzeyini korumaya almaktır. Türkçede örtüleme olarak da adlandırılır.
Malçlama toprak yüzeyinden buharlaşma yoluyla su kaybını azalttığı için özellikle su kaynağının kısıtlı olduğu ve yaz sıcaklarının yüksek geçtiği Türkiye koşullarında önemli bir uygulamadır. Toprak yüzeyini kapladığı için yağmur damlasının doğrudan çarpmasını önler, yüzey akışını ve su ile rüzgar erozyonunu azaltır. Toprak sıcaklığındaki ani değişimleri dengeler, kökleri aşırı sıcak ve dona karşı korur. Yabancı ot çıkışını baskılayarak ilaçlama ve çapa gibi iş gücü ihtiyacını düşürür. Organik malçlar ayrışarak toprağa organik madde kazandırır, toprağın gözenekliliğini ve su tutma kapasitesini iyileştirir, faydalı toprak canlılarının aktivitesini destekler.
Malçlama genellikle toprak hazırlığı ve ekim veya dikim sonrasında, toprak yeterince nemliyken uygulanır; kuru toprağın üzerine örtü sermek nem kazancını sınırlar. Organik malçlarda amaç toprağın görünmeyecek şekilde kaplanmasıdır; katman kalınlığı toprağı örtecek ancak bitki boğazını hava alamayacak biçimde sıkıştırmayacak ölçüde ayarlanır ve gövde diplerinde bir miktar boşluk bırakılır. Örtü kalınlığı ve malzeme miktarı toprak yapısına, iklime ve ürüne göre değişir; kaynaklara göre miktarlar araştırma koşullarına bağlı olarak farklılık gösterdiği için sahaya özgü belirlenmesi önerilir. Plastik ve kumaş malçlarda toprak nemi ve sıcaklığı örtü altında yükseldiğinden damla sulama ile birlikte kullanmak yaygın bir yöntemdir. Uygulamanın başarısı toprak neminin, ot çıkışının ve örtünün bütünlüğünün düzenli gözlemlenmesiyle takip edilir; organik malç ayrıştıkça mevsim içinde tazelenir.
Malçı doğrudan bitki gövdesine dayamak gövde boğazında nem ve mantar sorunlarına yol açabilir; bu yüzden gövde çevresinde küçük bir açıklık bırakın. Çok kalın veya sıkışmış organik katman toprağın hava almasını ve suyun geçişini engelleyebilir, altında koku ve çürüme belirtisi görülürse örtü havalandırılmalı veya inceltilmelidir. Yarı ayrışmış saman ve talaş gibi kaba karbonlu malçlar ayrışırken toprağın geçici olarak azot ihtiyacını artırabilir; bitkide sararma görülürse toprak analizine göre değerlendirin. Yabancı ot tohumu taşıyan veya ilaç kalıntısı bulunma ihtimali olan malzemeleri temiz kaynaklardan seçin. Plastik malçta örtü altında aşırı ısınma ve kullanım sonrası atık yönetimi konularına dikkat edin. Nemli ve kalın malç, sümüklüböcek ve bazı zararlılara barınak olabileceğinden bitki çevresini düzenli kontrol edin.
Not: Uygulama; toprak yapısı, ürün ve iklime göre değişir. Gübreleme ve toprak yönetimi kararları için toprak analizi yaptırıp ziraat mühendisine danışın.
Malçlamanın başlıca faydaları toprakta nemi koruması ve sulama ihtiyacını azaltması, buharlaşmayı ve erozyonu düşürmesi, yabancı ot baskısını azaltarak iş gücü ve girdi tasarrufu sağlaması, toprak sıcaklığını dengelemesi ve organik malçlarda toprağa organik madde kazandırarak yapıyı iyileştirmesidir; ayrıca meyvenin toprakla temasını azaltarak daha temiz ürün elde edilmesine yardımcı olur. Dikkat edilecek yönleri ise malzeme ve serme maliyeti ile iş gücü, yanlış uygulandığında gövde çürümesi veya havasız kalma riski, kaba organik malçların ayrışırken geçici azot bağlaması, plastik malçta atık ve çevre yükü ile bazı zararlılara uygun ortam oluşturma ihtimalidir; bu nedenle malzeme seçimi ve katman kalınlığı toprak ve ürüne göre ayarlanmalıdır.
İkisinin de farklı amaçları vardır. Organik malçlar (saman, çim, ağaç kabuğu, kompost) zamanla ayrışıp toprağa organik madde kazandırdığı için toprak sağlığını uzun vadede iyileştirir ancak mevsim içinde tazelenmesi gerekir. Plastik ve kumaş malçlar daha uzun ömürlüdür, yabancı otu ve nem kaybını güçlü baskılar, damla sulamayla birlikte özellikle sebze yetiştiriciliğinde tercih edilir ama toprağa organik madde katmaz ve kullanım sonrası atık yönetimi gerektirir. Seçim ürününüze, iklime ve amacınıza göre yapılır.
Amaç toprağın görünmeyecek şekilde örtülmesidir; katman toprağı kaplayacak fakat suyun ve havanın geçişini engelleyecek kadar sıkışık olmayacak biçimde ayarlanır. Kesin miktar toprak yapısına, iklime, malzemeye ve ürüne göre değiştiği için sahaya özgü belirlenmesi önerilir. Bitki gövdesinin dibinde küçük bir açıklık bırakmak boğaz çürümesini önlemek açısından önemlidir.
Evet, malç toprak yüzeyini kapatarak buharlaşmayı azaltır ve nemi daha uzun süre toprakta tutar, bu da sulama sıklığını ve su tüketimini düşürür. Özellikle kurak ve sıcak dönemlerde etkisi belirgindir. Ancak malçı nemli toprağa sermek önemlidir; kuru toprağın üzerine örtü koymak nem kazancını sınırlar.
Kaba ve karbon oranı yüksek organik malçlar (saman, talaş, yonga) ayrışırken toprak mikroorganizmaları geçici olarak azot kullandığı için bitkilerde kısa süreli azot eksikliği ve sararma görülebilir. Bu genellikle geçicidir. Belirti görülürse toprak analizine göre değerlendirme yapılması ve gübreleme kararının analiz sonucuna dayandırılması doğru olur; körlemesine doz uygulamaktan kaçınılmalıdır.
Organik malç genellikle toprak hazırlığı ile ekim veya dikimden sonra, toprak yeterince ısınmış ve nemliyken uygulanır. Plastik malçta örtü çoğunlukla dikim öncesi serilir ve fideler örtü üzerindeki deliklerden dikilir. Malç ayrıştıkça veya inceldikçe mevsim içinde tazelenmesi, örtünün bütünlüğünün ve toprak neminin düzenli kontrol edilmesi önerilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM Toprak ve Su Kaynakları Araştırmaları Dairesi Başkanlığı.
Harman üzerinde tarım girdileri ve ürün ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Tarım Girdisi İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
