Menü
Mikro besin elementleri, bitkilerin sağlıklı gelişmesi için çok küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu iz elementlerdir. Bu gruba demir, çinko, mangan, bor, bakır, molibden, klor ve nikel girer. Bitki bunları azot ya da fosfor gibi makro besinlere kıyasla çok daha az alır, ancak eksiklikleri gelişmeyi ciddi biçimde bozabilir. Bu yüzden az ama vazgeçilmez besinler olarak tanımlanırlar.
Mikro besin elementleri bitkinin temel yaşam süreçlerinde görev alan enzimlerin ve klorofilin yapısında yer alır. Örneğin demir ve mangan klorofil oluşumuna ve fotosentez düzenine katkı sağlar; çinko büyüme ve sürgün gelişimiyle ilişkili süreçlerde rol oynar; bor karbonhidratların taşınmasına, çiçek ve meyve tutumuna, hücre yapısına yardımcı olur. Bu elementlerden biri yetersiz kaldığında miktarı bol olsa bile diğer besinler tam değerlendirilemez, verim ve kalite düşer. Türkiye topraklarının büyük bölümünün yüksek pH ve kireç içermesi, özellikle demir ve çinkonun bitki için alınabilir formda azalmasına yol açtığından bu elementlerin yönetimi ülkemiz tarımında öne çıkar.
Mikro besin yönetiminin temeli toprak analizidir. Akredite bir laboratuvarda topraktaki alınabilir demir, çinko, mangan, bakır ve bor düzeyleri ölçülür; gerektiğinde yaprak analizi ile bitkinin gerçek beslenme durumu desteklenir. Hangi elementin ne kadar verileceği, toprak analizi ve bitki türüne göre uzman değerlendirmesiyle belirlenir; genel geçer bir doz reçetesi doğru değildir. Uygulama toprağa verilerek ya da yapraktan püskürtme yoluyla yapılabilir; yüksek kireçli topraklarda demir gibi elementler toprakta hızla alınamaz forma geçtiği için yapraktan uygulama çoğu zaman daha etkili olabilir. Toprak pH'ını dengede tutmak, organik maddeyi artırmak ve fosforlu gübreyi ölçülü kullanmak, mevcut mikro besinlerin alınabilirliğini yükselten önemli yönetim adımlarıdır.
Mikro besin eksikliği çoğu zaman yapraklarda kendini gösterir. Demir eksikliği genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar aralarının sararması (kloroz) ile; çinko eksikliği sürgün uçlarında küçük yaprak kümeleri, rozetleşme ve gelişme geriliği ile; mangan eksikliği yeni yapraklarda damar aralarında sarı lekelerle; bor eksikliği ise çiçek ve meyve tutumundaki bozulma, büyüme noktalarındaki zararla belirti verebilir. Belirtilerin genç ya da yaşlı yapraklarda çıkması hangi elementin sorunlu olduğuna dair ipucu verir. Pratik ipucu olarak, gözle tahminle rastgele takviye yapmak yerine önce toprak ve gerekiyorsa yaprak analizi yaptırın; özellikle bor ve bakırda gereğinden fazla uygulama bitkiye zarar verebileceği için sınır dardır ve uzman önerisi olmadan takviyeden kaçınılmalıdır.
Not: Uygulama; toprak yapısı, ürün ve iklime göre değişir. Gübreleme ve toprak yönetimi kararları için toprak analizi yaptırıp ziraat mühendisine danışın.
Mikro besin elementlerinin doğru yönetimi verim ve ürün kalitesini belirgin biçimde destekler, makro gübrelerin de daha verimli kullanılmasını sağlar ve az miktarda uygulamayla büyük fark yaratabilir; buna karşılık sınırın dar olması en büyük dikkat noktasıdır, çünkü yetersizlik kadar fazlalık da zehirlenmeye ve verim kaybına yol açabilir, bu nedenle uygulamalar mutlaka toprak analizine ve uzman değerlendirmesine dayanmalı, gözü kapalı takviyeden kaçınılmalıdır.
Bitkilerin çok az miktarda ama mutlaka ihtiyaç duyduğu iz elementlerdir. Başlıcaları demir, çinko, mangan, bor, bakır, molibden, klor ve nikeldir. Az alınmalarına rağmen enzim ve klorofil yapısında görev aldıkları için eksiklikleri gelişmeyi ciddi biçimde bozar.
En güvenilir yol akredite bir laboratuvarda toprak analizi yaptırmaktır; gerekirse yaprak analizi ile desteklenir. Ayrıca yapraklardaki sararma, damar arası kloroz, sürgün uçlarında küçük yaprak kümeleri gibi belirtiler ipucu verir, ancak kesin teşhis analizle konur.
Kaynaklara göre kurak ve yarı kurak bölgelerin kireçli, yüksek pH'lı topraklarında en çok demir ve çinko eksikliği öne çıkar. Bunun nedeni topraktaki miktarın azlığından çok, yüksek kireç ve pH nedeniyle bu elementlerin bitki için alınamaz forma geçmesidir.
İkisi de kullanılabilir ve tercih toprak koşuluna bağlıdır. Özellikle yüksek kireçli topraklarda demir gibi elementler toprakta hızla alınamaz hale geldiği için yapraktan püskürtme çoğu zaman daha etkili olabilir. Uygun yöntem ve miktar toprak analizi ve uzman önerisiyle belirlenmelidir.
Kesin bir genel doz vermek doğru değildir; miktar toprak analizi, bitki türü ve toprak pH'ına göre uzmanca belirlenir. Bu elementlerde yetersizlik kadar fazlalık da zararlı olduğundan, özellikle bor ve bakırda sınır dardır ve analiz olmadan rastgele takviyeden kaçınılmalıdır.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP - Toprakta Mikro Besin Elementi Analizleri.
Harman üzerinde tarım girdileri ve ürün ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Tarım Girdisi İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
